अव्याप्यवृत्तिः (avyApyavRttiH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiअव्याप्यवृत्तिः
अव्याप्य - वृत्तिः -
"सीमित प्रयोग के एक श्रेणी, देशकाल की स्थिति से आंशिक विद्यमानता "
E Bharati Sampat
Sanskrit(वि) अव्याप्य सर्वावच्छेदम अप्राप्य वृत्तिः यस्य । १. किञ्चिदवच्छिन्नवृत्तिः । स्वाधिकरणे अंशविशेषे कालभेदे वा अस्थितः पदार्थः । संयोगादिः घटादिश्च न सर्वदेशं व्याप्य स्वाधिकरणे गृहादौ वर्तते । उदा - ‘अग्रेवृक्षः कपिसंयोगी मूले न’ । अत्र कपिसंयोगः स्वाधिकरणे वृक्षे सर्वत्र अव्याप्य एकदेशे (अग्रे) विद्यते मूले न विद्यते । अतः कपिसंयोगः वृक्षे अव्याप्यवृत्तिः । ‘अव्याप्यवृत्तिः क्षणिको विशेषगुण इष्यते’ (भाषापरिच्छेदः) । स्व समानाधिकरणाभावप्रतियोगी । स च द्विविधः १. दैशिकः २. कालिकः । आत्मनः विशेषगुणाः - १. बुद्धिः २. सुखम् ३. दुःखम् ४. इच्छा ५. द्वेषः ६. यत्नः ७. धर्मः ८. अधर्मः ९. भावनाख्यसंस्कारः १०. आकाशस्य विशेषगुणः - शब्दः । सामान्यगुणौ - ११. संयोगः १२. विभा - एते सर्वे अव्याप्यवृत्तयः । (न्यायभाषा) ।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअव्याप्यवृत्तिः, त्रि, (अव्याप्य सर्व्वावच्छेदमप्राप्यवृत्तिर्यस्य ।) किञ्चिदवच्छिन्नवृत्तिः ।(“अव्याप्यवृत्तिः क्षणिको विशेषगुण इष्यते” ।इति भाषापरिच्छेदः ।)स्वसमानाधिकरणाभावप्रतियोगीति यावत् । दै-शिककालिकभेदेन स द्विविधः । तत्पर्य्यायः ।प्रादेशिकः २ । आत्मनो विशेषगुणाः । बुद्धिः १सुखं २ दुःखं ३ इच्छा-४ द्वेषः ५ यत्नः ६ धर्म्मः ७अधर्म्मः ८ भावनाख्यसंस्कारः ९ आकाशस्य वि-शेषगुणः शब्दः १० । सामान्यगुणौ संयोग ११विभागश्च १२ । एते सर्व्वे अव्याप्यवृत्तयः स्युः । इतिन्यायभाषा ॥
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.