अविवेक (aviveka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अविवेक m.
  (-कः) Ignorance,  absence of discrimination or judgment. E.
 
अ neg. and विवेक discrimination. 

Capeller Eng

English

 1 अविवेक m.
  non-discrimination. 

 2 अविवेक a.
  = seq.
 
 abstr.
   °ता f.
 

Yates

English

 अ-विवेक (कः)
m.
  Indiscrimination. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अविवेक 	-	 aviveka 	-	 m.
  	-	 thoughtlessness
अविचार 	-	 avicAra 	-	 m.
  	-	 thoughtlessness
अचिन्ता 	-	  acintA 	-	 f.
  	-	 thoughtlessness
लघुता 	-	  laghutA 	-	 f.
  	-	 thoughtlessness
असमन्वाहार 	-	  asamanvAhAra 	-	 m.
  	-	 thoughtlessness
लघिमन् 	-	  laghiman 	-	 m.
  	-	 thoughtlessness
लघव 	-	  laghava 	-	 n.
  	-	 thoughtlessness
बालिश्य 	-	  bAlizya 	-	 n.
  	-	 thoughtlessness
माल्व्य 	-	  mAlvya 	-	 n.
  	-	 thoughtlessness
लघुत्व 	-	  laghutva 	-	 n.
  	-	 thoughtlessness

अविवेक 	-	 aviveka 	-	 m.
  	-	 thoughtlessness
अविवेक 	-	 aviveka 	-	 m.
  	-	  non-distinction
अविवेक 	-	 aviveka 	-	 m.
  	-	  rashness
अविवेक 	-	 aviveka 	-	 m.
  	-	  want of discrimination on judgement
अविवेक 	-	 aviveka 	-	 m.
  	-	  absence of judgement or discrimination
अविवेक 	-	 aviveka 	-	 m.
  	-	  non-separation
अविवेक 	-	 aviveka 	-	 m.
  	-	  imprudence

Wilson

English

 अविवेक
m.
  (-कः) Ignorance,  absence of discrimination or judgment.
E.
  अ neg. and विवेक discrimination. 

Apte

English

अविवेक [avivēka],  a.
  Wanting in judgment or discrimination,  thoughtless.

कः Want of discrimination or judgment,  absence of prudence,  imprudence
 अविवेकः परमापदां पदम् Ki.*
  2.3.

Hastiness,  rashness,  recklessness.

Ignorance
 (अन्योन्यतादात्म्यरूपमिथ्याज्ञानम्).

Nonseparation,  non-distinction
 पौरुषं कर्म दैवं च कालवृत्तिस्वभावतः । त्रयमेतत्पृथग्भूतमविवेकं तु केचन ॥ Mb.
 *  12.238.5. Comp.
   -कृत a.
  done-rashly.

Apte 1890

English

 अविवेक a. Wanting in judgment or discrimination,  thoughtless. 
कः 1 Want of discrimination or judgment,  absence of prudence,  imprudence
 अविवेकः परमापदां पदं Ki. 2. 30. 
2 Hastiness,  rashness,  recklessness. 
3 Ignorance ( अन्योन्यतादात्म्यरूपमिथ्याज्ञानं). 
Comp. 
कृत a. done rashly. 

Monier Williams Cologne

English

 अ-विवेक m.
  absence of judgement or discrimination,  Pañcat.
 
 Kathās.
 

 non-separation,  non-distinction,  Kap.
  

Monier Williams 1872

English

 अ-विवेक,  अस्,  आ,  अम्,  without judgment or dis-
crimination
 (अस्),  m. absence of discrimination or
judgment,  ignorance.
—अविवेक-कृत,  अस्,  आ,  अम्, 
done thoughtlessly.
—अविवेक-ता,  f. or अविवेक-त्व, 
अम्,  n. want of judgment,  inconsiderateness,  impru-
dence.

Macdonell

English

 अविवेक a-vivek-a,  m.
  want of discrimination
 🞄lack of judgement
 a.
  lacking judgment
 🞄-tā,  f.
  abst. ɴ.
 -in,  a.
  undivided
 lacking 🞄insight
 having no discriminating people.

Apte Hindi

Hindi

अविवेक
"वि*, न* ब* " - -
"व्चारशून्य,  विवेकशून्य "

अविवेकः
"वि*, न* त*" - -
"भेदक ज्ञान या विचार का अभाव,  अविचार"

अविवेकः
"वि*, न* त*" - -
"जल्दबाजी,  उतावलापन "

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अविवेक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ
व्युत्पत्तिः - > विवेकः भेदकधर्मेण ज्ञानम्
प्रयोगाः - > "सहसा विवधीत न क्रियामविवेकः परमापदां पदम्"
उल्लेखाः - > किरा० २-३०
अविवेक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುಡುಕು /ಆತುರಪಡುವಿಕೆ
अविवेक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಜ್ಞಾನ /ತಿಳಿಗೇಡಿತನ

L R Vaidya

English

 aviveka {% m. %} 1. Hastiness
 2. want of judgment or foresight,  अविवेकः परमापदां पदम् Kir.ii.80.

Lanman

English

 a-viveka,  a. without discrimination.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अविवेकः,  पुं,
   (न विवेकः । नञ्तत्पुरुषः । नास्तिविवेको यस्य इति समासे वाच्यलिङ्गः ।) सद-सद्विवेचनाराहित्यं । यथा । “देहात्मनोरविवेका-दस्यैवं शोको भवतीति तद्विवेकप्रदर्शनार्थं श्री-भगवानुवाच अशोच्यानित्यादि” । इति श्रीभग-वद्गीता २ अध्यायस्य ११ श्लोकटीका ॥
 तद्वतित्रि ॥
 अविमृश्यकारी । यथा,  -- (“सहसा विदधीतन क्रियामविवेकः परमापदाम्पदम्” ॥
 इतिकिरातार्ज्जुनीये ॥
 सदसद्विवेकरहितः । यथा,  --“उत्तमोत्तममप्राप्यमविवेकोऽभिवाञ्छसि” । इतिविष्णुपुराणं ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अविवेक पु०
  न विवेकः भेदकधर्म्मेण ज्ञानम् अभावे न०
  त० ।अन्योन्यतादात्मारोपहेतौ १ विशेषज्ञानाभावे इति नैयायिका ।विरोधे न०
  २ अन्योन्यतादात्म्यज्ञानरूपे मिथ्याज्ञाने“तद्योगोऽप्यविवेकात्” सा० सू० । “अयञ्चाविवेकोऽगृही-तासंसर्गकमुभयज्ञानमविद्यास्थलाभिषिक्तं विवक्षितः” “ब-न्धोविपर्य्यात्” विपर्ययभेदाः पञ्च” इत्यागामिसूत्रद्वयात् “तस्यहेतुरविद्येति” योगसूत्रेऽप्यविद्याया एव पञ्चपर्ब्धरूपायाबुद्धिपुरुषसंयोगहेतुतया वचनाच्चान्ययाख्यात्यनभ्युपगमएवयोगतोऽत्र विशेषौचित्यात् । न पुनरविवेकोऽत्राभावमात्रंविवेकप्रागभावो वा मुक्तस्यापि बन्धापत्तेः जीवन्मुक्त-स्यापि भाविविवेकव्यक्तिप्रागभावेन धर्माधर्म्मोत्पत्तिद्वारापुनर्बन्धप्रसङ्गाच्च । तथागामिसूत्रस्थध्वान्तदृष्टान्तानुपपत्तेःअभावस्य ध्वान्तवदावकरत्वाभावात् । तथा वृद्धिह्रासाव-प्यविवेकस्य श्रूयमाणौ नोपपद्येयातामिति । अस्मन्मते चवासनात्मकर्स्यवाविवेकस्य संयोगाख्यजन्महेतुतया तमोव-दावरकत्ववृद्धिह्रासादिकमञ्जसैवोपपद्यते । “तस्य हेतुर-विद्येति” पातञ्जलसूत्रे च भाष्यकारैरविद्याशब्देनावि-द्यावीजं व्याख्यातम् ज्ञानस्य संयोगोत्तरकालीनत्वेनसंयोगाजसकत्वादिति । अपि च “पुरुषः प्रकृतिस्थो हिभुङ्क्त” इत्यादिवाक्येष्वभिमानाख्यसंयोगस्यैव प्रकृतिस्थता-ख्यसंयोगहेतुतावगम्यते । अत एव चाविद्या नाभावोऽपितु विद्याविरोधिज्ञानान्तरमिति योगभाष्ये व्यासदेर्वः प्रय-त्नेनावधृतम् । तस्मादविवेकाविद्ययोस्तुल्ययोगक्षेमतया-ऽविवेकस्यापि ज्ञानविशेषत्वमिति सिद्धम् । अयं चाविवे-कस्त्रिघा संयोगाख्यजन्महेतुः साक्षात्,  धर्माधर्मोत्पत्तिद्वारा, रागादिदृष्टद्वारा च भवति” सां० प्र० भा० । अधिकमविद्याशब्दे दृश्यम् ।

Burnouf

French

 अविवेक अविवेक m.
  (विच्) absence de distinctions, 
d'analyse,  de jugement.
अविवेखिन् a. (विच्) qui ne sait pas faire les distinctions
qui ne sait pas analyser
 superticiel.

Stchoupak

French

 अ-विवेक-
 m.
  absence de jugement 
 -ताइता- f.
  id.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.