अविवाह्या (avivAhyA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअविवाह्या, (न विवाह्या । नञ्तत्पुरुषः ।)विवाहानर्हा । यथा । सुमन्तुः । “मातृपितृ-सम्बद्धा आसप्तमादविवाह्याः कन्या भवन्ति” ।आपञ्चमादन्येषां मतं । नारदोऽपि ।“आसप्तमात् पञ्चमाच्च बन्धुभ्यः पितृमातृतः ।अविवाह्या सगोत्रा च समानप्रवरा तथा ॥
सप्तमे पञ्चमे वापि येषां वैवाहिकी क्रिया ।ते च सन्तानिनः सर्व्वे पतिताः शूद्रतां गताः” ॥
* ॥
सर्व्वाः पितृपत्न्यो मातरस्तद्भ्रातरो मातुलास्तद्-दुहितरो भगिन्यस्तदपत्यानि भागिनेयानि ता-श्चाविवाह्याः अन्यथा सङ्करकारिण्यस्तथाध्याप-यितुरेतदेवेति । ताश्च यथा । पितृपितामहा-दीनां सप्तानां सन्ततिः सप्तमीपर्य्यन्ता नोद्वाह्या ।एवं पितृबन्धुप्रभृतिसम्बन्धघटकानां सप्तानां स-न्ततिः सप्तमीपर्य्यन्ता नोद्वाह्या । एवं मातामह-प्रमातामहादीनां पञ्चानां सन्ततिः पञ्चमीप-र्य्यन्ता नोद्वाह्या । एवं मातृबन्धुप्रभृतिसम्बन्ध-घटकानां पञ्चानां सन्ततिः पञ्चमीपर्य्यन्ता नो-द्वाह्या । बन्धुतन्मात्रोरसत्वेऽपि पितृमातामह-मातृमातामहप्रभृत्युपरितनानां पञ्चानां त्रयाणांसप्तमीपञ्चमीपय्यन्ता नीद्वाह्येति । एवञ्च पितु-र्म्मातुश्च मातामहकन्यान्तरसत्वे तामादाय सप्त-मीपञ्चमीपर्य्यन्तायाः परीहारः । एवं बन्ध्वन्तरे-ऽप्यूह्यं । बन्ध्वपेक्षया त्रिगोत्रगणनं परतः सर्वत्र ।पूर्व्वतस्तु पितुर्म्मातुश्च मातुलपुत्त्ररूपबन्धोरपिस्वापेक्षया अन्येषां बन्धूनां मातामहगोत्रापेक्षयात्रिगोत्रगणनं सर्वसामञ्जस्यं स्यात् । अन्यथापितुः पितामहदौहित्रीकन्यायाः पितामहभगि-नीपुत्त्रबन्ध्वपेक्षया त्रिगोत्रात् पराया विवाहःप्रसज्येत स चायुक्तः । पितृगोत्रापेक्षया तस्यास्त्रि-गोत्रमध्यवर्त्तित्वात् । एवं पितुः प्रमातामहदौ-हित्रीकन्यायाः पितामहीभगिनीपुत्त्रबन्ध्वपेक्षयात्रिगोत्रात् पराया विवाहः प्रसज्येत स चाप्य-युक्तः । पितामहीभ्रातृपुत्त्रबन्ध्वपेक्षया तस्यास्त्रि-गोत्रमध्यवर्त्तित्वात् । एवं मातुः प्रपिता-महदौहित्रीकन्याया मातामहभगिनीपुत्त्रबन्ध्वपे-क्षया त्रिगोत्रात् पराया विवाहः प्रसज्येत सचायुक्तः । वरस्य मातामहापेक्षया तस्यास्त्रिगोत्र-मध्यवर्त्तित्वात् । एवं मातुः प्रमातामहदौहित्री-कन्याया मातामहीभगिनीपुत्त्रबन्ध्वपेक्षया त्रि-गोत्रात् पराया विवाहः प्रसज्येत स चायुक्तः ।मातामहीभ्रातृपुत्रबन्ध्वपेक्षया तस्या स्त्रिगोत्र-मध्यवर्त्तित्वात् । इति । एवं मातृसपत्नीभ्रातृ-सन्ततिः पितृमातृसगोत्रादयोऽप्यविवाह्याः ॥
* ॥
असवर्णाया अविवाह्यत्वं यथा । कलौ त्वस-वर्णया अविवाह्यत्वमाह वृहन्नारदीयं ।“समुद्रयात्रास्वीकारः कमण्डलुविधारणं ।द्विजानामसवर्णासु कन्यासूपयमस्तथा” ॥
इत्यादि । इत्युद्वाहतत्त्वं ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.