| YouTube Channel

अविमुक्त (avimukta)

 
शब्दसागरः
English
अविमुक्त
mfn.
 (-क्तः-क्ता-क्तं) Unloosed, not quitted.
m.
 (-क्तः) A name of
Benares.
E.
 अ neg. and विमुक्त loosed: the last is never to be lost
view of by those seeking salvation.
Yates
English
अ-विमुक्त (क्तः) 1.
m.
 A name of Banā-
ras.
a. Unloosed, unquitted.
Wilson
English
अविमुक्त
mfn.
 (-क्तः-क्ता-क्तं) Unloosed, not quitted.
m.
 (-क्तः) A
name of Benares.
E.
 अ neg. and विमुक्त loosed: the last is never to be lost view of by
those seeking salvation.
Apte
English
अविमुक्त [avimukta],
a.
 Unloosed, not quitted or let go. -क्तः The Lord of Benares
प्रीतो$विमुक्तो भगवांस्तस्मै वरमदाद्भवः
Bhāg.*
 1.66.29.
क्तम्
N.
 of a Tīrtha or sacred place near Benares, or Benares itself
न विमुक्तं शिवाभ्यां यदविमुक्तं ततो विदुः.
The space between the chin and the head. -कः
N.
 of a plant (Mar. कुसरी).Comp. -आपीडः
N.
 of a king. Rāj. T. -ईश्वरः a celebrated Śiva-liṅga at Benares.
Apte 1890
English
अविमुक्त a. Unloosed, not quitted or let go.
क्तं 1 N. of a Tīrtha or sacred place near Benares, or Benares itself
न विमुक्तं शिवाभ्यां यदविमुक्तं ततो विदुः.
2 The space between the chin and the head.
Comp.
ईश्वरः a celebrated Śiva-linga at Benares.
Monier Williams Cologne
English
अ॑-विमुक्त
mfn.
 not loosened, not unharnessed,
ŚBr.
अ॑-विमुक्त
m.
N.
 of a Tīrtha near Benares,
MBh.
 iii, 8057
Hariv.
 1578 seqq.
&c.
Monier Williams 1872
English
अविमुक्त अ-विमुक्त, अस्, आ, अम् (rt. मुच्), un-
loosed, not quitted
(अस्), m., N. of a Tīrtha near
Benares.
—अविमुक्तापीड (°त-आप्°), अस्, m., N. of
a king.
—अविमुक्तेश्वर (°त-ईश्°), अस्, m. a cele-
brated Śiva-liṅga at Benares.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अविमुक्त
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರ
व्युत्पत्तिः - > न विमुक्तम्
प्रयोगाः - > "मुने प्रलयकालेऽपि न तत्क्षेत्रं कदाचन । विमुक्तं न शिवाभ्यां यदविमुक्तं ततो विदुः ॥"
उल्लेखाः - > काशीखं
अविमुक्त
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಲೆಗೂ ಗಲ್ಲಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಭಾಗ
प्रयोगाः - > "य एषोऽनन्तोऽव्यक्त आत्मा सोऽविमुक्ते प्रतिष्ठितः"
उल्लेखाः - > जा० उ०
अविमुक्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಿದಲ್ಪಡದ /ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಡದ
Mahabharata
English
Avimukta. § 370 (Tīrthay.): III, 84, 8057 (a tīrtha, where by the sight of Devadeva one is purified even after having slain a brahman, and by renouncing one's life there one obtains emancipation--moksha).
पुराणम्
English
अविमुक्तम् / AVIMUKTA(M). The middle part of the city of kāśī. There is a holy temple here. It is said that those who commit suicide in this temple would attain heaven. (Vana Parva, Chapter 64, Stanzas 78 and 79). For more information see the word divodāsa.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अविमुक्तं,
क्ली,
 (वि + मुच् + क्त । ततो, न विमुक्तम् ।नञ् तत्पुरुषः ।) वाराणसीक्षेत्रं । यथा, --“मुने प्रलयकालेऽपि न तत् क्षेत्रं कदाचन ।विमुक्तं न शिवाभ्यां यदविमुक्तं ततो विदुः ॥
अविमुक्तं तदारभ्य क्षेत्रमेतदुदीर्य्यते ।अस्यानन्दवनं नाम पुराऽकारि पिनाकिना ।क्षेत्रस्यानन्दहेतुत्वादविमुक्तमनन्तरं ॥
आनन्दकन्दवीजानामङ्कुराणि यतस्ततः ।ज्ञेयानि सर्व्वलिङ्गानि तस्मिन्नानन्दकाननेअविमुक्तमिति ख्यातमासीदित्थं घटोद्भव” ।इति काशिखण्डे २६ अध्यायः ॥
(मूर्द्धचिवकान्त-रालस्थाने च । यथा, --‘एष योऽनन्तोऽव्यक्त आत्मा सोऽविमुक्ते प्रतिष्ठितः’इति । “आमनन्ति चैनं परमेश्वरमस्मिन् मूर्द्ध-चिवुकान्तराले” । इति च भाष्ये ।)
अविमुक्तः,
पुं,
 (न विमुक्तः । नञ्तत्पुरुषः ।) वारा-णसीक्षेत्रं । इति काशीखण्डे । अत्यक्ते त्रि ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अविमुक्त
त्रि०
 वि + मुच--क्त
न०
 त० । १ मुक्तभिन्ने । “नविमुक्तं शिवाभ्यां यदविमुक्तं ततो विदुः” इत्युक्तलक्षणे२ काशीक्षेत्रे
न०
 । ३ मूर्द्धचिवुकान्तरालस्थाने च । “यएषो-ऽनन्तोऽव्यक्त आत्मा सोऽविमुक्ते प्रतिष्ठितः” इति जावा० उ० ।“आसनन्ति चैनमस्मिन्” शा० सू० । “आमनन्ति चैनंपरमेश्वरमस्मिन् मूर्द्धचिवुकान्तराले” भा० इमामेव श्रुतिंकेचित् काशीविषयतया वर्ण्णयन्ति वाक्यशेषे “अविमुक्तःकस्मिन् प्रतिष्ठित” इति प्रश्ने नासीवरणामध्यस्थितत्वप्रत्य-भिज्ञानात् । “अपरोक्षवचना देवा इत्युक्तेः असीतिवक्तव्येनाशीतिवर्ण्णव्यत्यय इति तेषामाशयः । अविमुक्तक्षेत्रञ्चअसीवरणयोर्मध्ये गङ्गापश्चिमतटस्थं परितः पञ्चक्रोशात्म-कम् । तद्विवरणं काशीखण्डेऽनुसन्धेयम् ।
Burnouf
French
अविमुक्त अविमुक्त pp. (मुच्) épith. de Bénarès, que ne
perdent jamais de vue ceux qui désirent le salut.
Stchoupak
French
अ-विमुक्त-
m.
 Śiva
n.
 d'un Tīrtha. °शैव-
m.
 moine śivaïte de
haut rang.
अविमुक्तेश्वर-
m.
 Śiva.