| YouTube Channel

अवि (avi)

 
शब्दसागरः
English
अवि
m.
 (-विः)
1. The sun.
2. A mountain.
3. A sheep.
4. A master.
5.
A blanket.
6. A rat.
7. A wall or enclosure.
8. Air, wind.
9. The
shawl goat.
f.
 (-विः) A woman in her courses
also अवी.
E.
 अव to go,
to preserve, &c. इन्
aff.
Capeller Eng
English
अ॑वि
a.
 favourable, kind.
m.
 sheep,
f.
 ewe.
Yates
English
अ-वि (विः) 2.
m.
 The sun
a moun-
tain
a sheep
a wall
air.
Spoken Sanskrit
English
अवि - avi -
adj.
 - kindly disposed
अवि - avi -
adj.
 - favourable
अवि - avi -
m.
 - cover made of the skin of mice
अवि - avi -
m.
 - wind
अवि - avi -
m.
 - mountain
अवि - avi -
m.
 - protector
अवि - avi -
m.
 - wall
अवि - avi -
m.
 - lord
अवि - avi -
m.
 - enclosure
अवि - avi -
m.
 - sun
अवि - avi -
m.
f.
 - sheep
अवि - avi -
m.
f.
 - woollen strainer
Wilson
English
अवि
m.
 (-विः)
1 The sun.
2 A mountain.
3 A sheep.
4 A master.
5 A blanket.
6 A rat.
7 A wall or enclosure.
8 Air, wind.
9 The shawl goat.
f.
 (-विः) A woman in her courses
also अवी.
E.
 अव to go, to preserve, &c. इन्
aff.
Apte
English
अवि [avi],
a.
Ved.
 [अव्-इन्] Favourable, kindly or favourably disposed. अविं वृधाम शग्मियं सखायं वरुणम्
Av.*
 5.1. 9.
विः A sheep
(f. also in this sense)
जीनकार्मुक- वस्तावीन्
Ms.*
 11.138, 3.6, 12.55.
The Sun.
N.
 of a tree (अर्क).
A goat.
A mountain.
Air, wind.
A woollen blanket (of the skin of mice).
A blanket, shawl in general.
A woollen strainer (for Soma juice).
A master.
A wall, enclosure.
A rat. -विः
f.
An ewe
अवि- रितरा मेष इतरस्ताँसमेवाभवत् Bṛi.
Up.*
 1.44.
Shame.
A woman in her courses. [cf.
L.
 ovis
Gr.
 ois] अविर्गिरौ रवे मेषे मूषिके कंबले$पि च Nm.
Comp.
 -रविकन्याय A grammatical maxim according to which अविः becomes अविक. -कटः [अवि संघाते कटच्
P.
V.*
 2.29. Vārt.] a flock of sheep. -कटोरणः [अविकटे मेघसंघाते देयः उरणः मेषः
P.
 VI.3.1] a kind of tribute (consisting of sheep)
अविकट उरणो दातव्यः अविकटोरणः
Mbh.*
 6.3.1.-गन्धा, -गन्धिका
N.
 of a plant (= अजगन्धा). -दुग्धम्, -दूसम्, -मरीसम्, -सोढम् the milk of an ewe. -पटः sheep's skin, a woollen cloth. -पालः [अवीन् पालयति उप. स.] a shepherd
Vāj.3.11. -प्रियः a kind of grass liked by sheep
Panicum Frumentaceum श्यामा (Mar. सावा, बावरो). (-या)
N.
 of a plant. -स्थलम् sheep-place
N.
 of a town
अविस्थलं वृकस्थलं माकन्दी वारणावतम्
Mb.
Apte 1890
English
अवि a. Ved. [अव्-इन्] Favourable, kindly or favourably disposed.
विः 1 A sheep
(f. also in this sense)
जीनकार्मुकवस्तावीन् Ms. 11. 139, 3. 6, 12. 55.
2 The sun.
3 N. of a tree (अर्क).
4 A goat.
5 A mountain.
6 Air, wind.
7 A woollen blanket (of the skin of mice).
8 A blanket, shawl in general.
9 A woollen strainer (for Soma juice).
10 A master.
11 A wall, enclosure.
12 A rat.
विः f. 1 An ewe.
2 Shame.
3 A woman in her courses. [cf. L. ovis
Gr. ois].
Comp.
कटः [अवि संघाते कटच् P. V. 2. 29 Vārt.] a flock of sheep.
कटोरणः [अविकटे मेघसंघाते देयः उरणः भेषः P. VI. 3. 10] a kind of tribute (consisting of sheep).
गंधा,
गंधिका N. of a plant (= अजगंधा).
दुग्धं,
दूसं,
मरीसं,
सोढं the milk of an ewe.
पटः sheep's skin, a woollen cloth.
पालः [अवीन् पालयति उप. स.] a shepherd.
प्रियः a kind of grass liked by sheep. (
या) N. of a plant.
स्थलं sheep-place
N. of a town
अविस्थलं वृकस्थलं माकंदी वारणावतं Mb.
Monier Williams Cologne
English
अ॑वि
mfn.
 (√ अव्), favourable, kindly disposed,
AV.
 v, 1, 9
अ॑वि mf. a sheep,
RV.
 (mentioned with reference to its wool being used for the Soma strainer),
AV.
&c.
the woollen Soma strainer,
RV.
अ॑वि
m.
 a protector, lord,
L.
the sun,
L.
air, wind,
L.
a mountain,
L.
a wall or enclosure,
L.
a cover made of the skin of mice,
L.
अ॑वि
f.
 an ewe,
AV.
 x, 8, 31, (= अ-वी, q.v.
cf.
 also अधि) a woman in her courses,
L.
अवि [cf.
Lith.
 awi-s
Slav.
 ovjza
Lat.
 ovi-s
Gk. ὄϊ-ς
Goth.
 avistr].
Monier Williams 1872
English
अवि अवि, इस्, इस्, इ (fr. rt. अव्), Ved. favour-
able, attached to, kindly disposed
(इस्), m. f. a sheep
the woollen Soma strainer
(इस्), m. a master
the
sun
air, wind
a mountain
a wall or enclosure
a
cover made of the skin of mice
a rat
a blanket
the shawl goat
(इस्), f. an ewe
a woman in her
courses [cf. Lith. awi-s
Slav. ovjza
Lat. ovi-s
Gr. ὄϊς Goth. avistr].
—अवि-कटोरण, अस्, m. a
kind of tribute (perhaps consisting of sheep).
—अवि-
गन्धिका, f., N. of a plant = अज-गन्धा.
—अवि-
दुग्ध or अवि-दूस or अवि-मरीस or अवि-सोढ,
अम्, n. the milk of an ewe.
—अवि-पट, अस्, m.
sheep's skin, woollen cloth.
—अवि-पाल, अस्, m. a
shepherd.
—अवि-प्रिय, अस्, m. ‘liked by sheep, ’ N.
of the grass Oplismenus Frumentaceus
(आ), f., N. of
another plant.
—अवि-मत्, आन्, अती, अत्, Ved. possessing
sheep.
—अवि-स्थल, अम्, n. ‘sheep-place, ’ N. of a
town.
Macdonell
English
अवि áv-i,
a.
 favourable
m.
 sheep
f.
 ewe: 🞄-kā́,
f.
 ewe.
Benfey
English
अवि अवि,
m.
 A sheep
f.
 an ewe,
Man. 3, 6. -- Cf. Lat. ovis, οἶς
O.H.G.
awi
A.S. eaw
Goth. avistr.
Apte Hindi
Hindi
अविः
पुं*
 - अव+इन्
मेष
अविः
पुं*
 - अव+इन्
सूर्य
अविः
पुं*
 - अव+इन्
पहाड़
अविः
पुं*
 - अव+इन्
"वायु, हवा"
अविः
पुं*
 - अव+इन्
ऊनी कंबल
अविः
पुं*
 - अव+इन्
शाल
अविः
पुं*
 - अव+इन्
"दीवार, बाड़ा"
अविः
पुं*
 - अव+इन्
चूहा
अविः
स्त्री*
 - अव+इन्
भेड़
अविः
स्त्री*
 - अव+इन्
रजस्वला स्त्री
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯ
निष्पत्तिः - > अव (रक्षणादौ) - "इन्" (उ० ४-११७)
व्युत्पत्तिः - > अवति
अवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಕವೃಕ್ಷ /ಎಕ್ಕದ ಗಿಡ
अवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುರಿ /ಟಗರು
प्रयोगाः - > "महान्त्यपि समृद्धानि गोऽजाविधनधान्यतः । स्त्रीसम्बन्धे दशैतानि कुलानि परिवर्जयेत् ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ३-६
अवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರ್ವತ /ಬೆಟ್ಟ
अवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಜಮಾನ
अवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಲಿಯ ಚರ್ಮದ ಕಂಬಳಿ
विस्तारः - > "अविर्नाथे रवौ मेषे शैलमूषिककम्बले" - मेदि० ।
अवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾಕಾರ /ಮನೆಯ ಸುತ್ತುಗೋಡೆ
अवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನೆ
अवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಂತಿ /ಪ್ರಕಾಶ
अवि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಯು /ಗಾಳಿ
अवि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೂಮಿ
अवि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಋತುಮಯಾದ ಹೆಂಗಸು /ರಜಸ್ವಲೆ
अवि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುರಿ /ಟಗರು
विस्तारः - > "अविर्ना पर्वते सूर्ये मेषे मूषिककम्बले । प्राकारे भवने भासि स्त्री तु पुण्यवतीभुवोः" - नानार्थर० । "अविर्भूपुण्यवत्योः स्त्री वायुप्राकारभाःसु ना" - वैज० । "मेषी स्यात् जालकिन्यविः" - त्रिकाण्ड० ।
L R Vaidya
English
avi {% (I) m. %} A sheep जिनकार्मुकवस्तावीन् (दद्यात्) M.xi.1, iii.6.
avi {% (II) m. %} 1. The sun
2. wind
3. a mountain
4. an enclosure
5. a rat
6. a blanket.
avi {% (III) f. %} 1. An ewe
2. a woman in her courses.
Bopp
Latin
अवि m. ovis (lith. awi-s, slav. ovjza, lat. ovis, gr. ὄϊς
goth.
avistr ovile
huc etiam retulerim lat. aries, mutato व् in
r sicut e. c. in germ. vet. birumês sumus contra भवा-
मस्, v. gr. comp. 20.).
Lanman
English
ávi, m. sheep
as f. ewe. [cf. ὄις, *ὄϝις,
Lat. ovis, ‘sheep’
Eng. ewe.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अवि m. *Berg, H 48, 3 [abtrennen ऽसाव् अवौ ववाव् एव].
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 रजस्वला, ऋतुमती, पुष्पिता, ऋतुमती, कुसुमवती, उदक्या, मध्यमिका, पुष्पवती, पुष्पहासा, अवि, दृष्टपुष्पा, ब्रह्मघातिनी, म्लानाङ्गी
noun
सा स्त्री यस्याः रजं प्रवहति।
"गर्भस्य धारणाय अक्षमा रजस्वला जनैः पीडिता।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
युवाजो वर्करोऽवौ तु मेषोर्णायुहुडोरणाः ।
उरभ्रो मेण्ढको वृष्णिरेडको रोमशो हुडुः ॥ १२७६ ॥
संफालः शृङ्गिणो भेडो मेषी तु कुररी रुजा ।
जालकिन्यविला वेण्यथेडिक्कः शिशुवाहकः ॥ १२७७ ॥
पृष्ठशृङ्गो वनाजः स्यादविदुग्धे त्ववेः परम् ।
सोढं दूसं मरीसं च कुक्कुरो वक्रवालधिः ॥ १२७८ ॥
अस्थिभुग्भषणः सारमेयः कौलेयकः शुनः ।
शुनिः श्वानो गृहमृगः कुर्कुरो रात्रिजागरः ॥ १२७९ ॥
रसनालिड्रतपराः कीलशायिव्रणान्दुकाः ।
शालावृको मृगदंशः श्वालर्कस्तु स रोगितः ॥ १२८० ॥
-wordlist-
वर्कर (पुं), अवि (पुं), मेष (पुंक्ली), ऊर्णायु (पुं), हुड (पुं), उरण (पुं), उरभ्र (पुं), मेण्ढक (पुं), वृष्णि (पुं), एडक (पुं), रोमश (पुं), हुडु (पुं), सम्फाल (पुं), शृङ्गिण (पुं), भेड (पुं), मेषी (स्त्री), कुररी (स्त्री), रुजा (स्त्री), जालकिनी (स्त्री), अविला (स्त्री), वेणी (स्त्री), ईडिक्क (पुं), शिशुवाहक (पुं), पृष्ठशृङ्ग (पुं), वनाज (पुं), अविदुग्ध (क्ली), अविसोढ (क्ली), अविदूस (क्ली), अविमरीस (क्ली), कुक्कुर (पुं), वक्रवालधि (पुं), अस्थिभुज् (पुं), भषण (पुं), सारमेय (पुं), कौलेयक (पुं), शुन (पुं), शुनि (पुं), श्वान (पुं), गृहमृग (पुं), कुर्कुर (पुं), रात्रिजागर (पुं), रसनालिह् (पुं), रतकील (पुं), रतशायिन् (पुं), रतव्रण (पुं), रतान्दुक (पुं), शालावृक (पुं), मृगदंश (पुं), श्वन् (पुं), अलर्क (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अवि
अवि, ऊर्णायु, अभ्र, हुडु, उरण, वृष्णि, मेष, मेण्ढ
अविरूर्णायुरभ्रो हुडुरुरणो वृष्णिमेषमेण्ढाः स्युः ।
verse 2.1.1.279
page 0034
Vedic Reference
English
Avi. — ‘Sheep’ are repeatedly mentioned in the Rigveda, and
later, often in conjunction with goats (aja). The wolf (vṛka)
was their great enemy, ^1 and they were tended by shepherds.^2
Sheep as well as kine were captured from the enemy.^3 The
Soma sieve was made of sheep's wool, and is repeatedly
referred to (avi, meṣī, avya, avyaya).^4 Considerable herds
must have existed, as Ṛjrāśva is said^5 to have slain one
hundred rams, and in a Dānastuti (‘Praise of Gifts’)^6 a hundred
sheep are mentioned as a gift. The (meṣa, ^7 vṛṣṇi^8 ) ram was
sometimes castrated (petva).^9 The main use of sheep was their
wool
hence the expression ‘woolly’ (ūrṇāvatī)^10 is employed to
designate a sheep. In the Vājasaneyi Saṃhitā^11 the ram is
described as ‘woolly, ’ and as ‘the skin of beasts, quadruped and
biped, ’ with reference to the use of its wool as clothing for men
and shelter for animals. Pūṣan is said^12 to weave raiment from
the wool of sheep. Normally the sheep stayed out at pasture
in an obscure passage of the Rigveda^13 reference appears to be
made to rams in stall. Gandhāra^14 ewes were famous for their
wool. Pischel^15 considers that the Paruṣṇī^16 was named from
its richness in sheep, parus^17 denoting the ‘flocks’ of wool.
1) Av. v. 8, 4
Rv. viii. 34, 3
66, 8.
2) Avi-pāla, Vājasaneyi Saṃhitā, xxx.
11
Śatapatha Brāhmaṇa, iv. 1, 5, 2
avi-pa, Taittirīya Brāhmaṇa, iii. 4, 9, 1.
3) Rv. viii. 86, 2.
4) Rv. ix. 109, 16
36, 4, etc. See
Hillebrandt, Vedische Mythologie, 1,
203.
5) Rv. i. 116, 17.
6) Rv. viii. 67, 3.
7) Rv. i. 43, 6
116, 16, etc.
8) Taittirīya Saṃhitā, ii. 3, 7, 4, etc.
9) Rv. vii. 18, 17
Av. iv. 4, 8
Taittirīya Saṃhitā, v. 5, 22, 1
Vāja-
saneyi Saṃhitā, xxix. 58
59.
10) Rv. viii. 67, 3. Cf. x. 75, 8
so
urā, x. 95, 3.
11) xiii. 50.
12) Rv. x. 26, 6.
13) x. 106, 5.
14) Rv. i. 126, 7.
15) Vedische Studien, 2, 210.
16) Rv. iv. 22, 2
v. 52, 9.
17) Rv. ix. 15, 6
parvan, iv. 22, 2.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 229,
230
Oldenberg, Ṛgveda-Noten, 1, 348.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अविः,
पुं,
 (अव + इन् ।) सूर्य्यः । पर्ब्बतः । मेषः ।इत्यमरः ॥
(“श्वशूकरखरोष्ट्राणां गोऽजाविमृगपक्षिणां” । इति मनुः ।)“मूत्राणि हस्तिकरभमहिषीखरवाजिनां ।गोजावीनां स्त्रियां पुंसां मूत्रवर्ग उदाहृतः” ॥
इति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे ॥
)नाथः । मूषिककम्बलः । इति मेदिनी ॥
प्राचीरंवायुः । इति दण्डी ॥
अविः,
स्त्री,
 ऋतुमती । इत्यमरः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अवि
पु०
 अव--इन् । १ सूर्य्ये, २ अर्कवृक्षे ३ मेषे, ४ छागे, “महान्त्यपि समृद्धानि गोजाविधनधान्यतः” जिनकार्म्मुक-वस्तावी पृथक् दद्याद् विशुद्धये” इति च मनुः ५ पर्व्वते, ६ मूषिककम्बले, ७ प्रमौ च । ८ लज्जायां स्त्री वा ङीप् ।खार्थे कन् । अविशब्दार्थे । भावादौ पुरोहिता० यक् ।आविक्यम् तद्भावादौ
न०
 ।
Capeller
German
अ॑वि
m.
 Schaf. अविका॑
f.
 Schafmutter.
Grassman
German
ávi [1〉 a., labend, erquickend. AV. 5, 1, 9 von Varuna, parallel mit iṣirá]
2〉 m., das Schaf, f., die Schafmutter
3〉 m., übertragen auf die aus Schafwolle gemachte Somaseihe. Auch in der Bedeutung „Schaf“ stammt es von av, und zwar wahrscheinlich in der Bedeutung „laben, erquicken“, wie besonders avasá in der Stelle {995, 1} zeigt. Es würde also das [Page130] Schaf als das durch seine Milch erlabende bezeichnet sein.
-is 3〉 {790, 1}.
-yas [Gen.] 2〉 überall mit vā́ra (Wolle) verbunden und auf die Somaseihe bezogen {622, 2}
{718, 1}
{719, 6}
{724, 4}
{728, 8}
{732, 1}
{740, 1}
{750, 1}
{762, 3}
{764, 2}
{775, 10}. _{775, 19}
{786, 9}
{798, 48}
{813, 16}
{818, 10}
{819, 6}.
-ibhis 3〉 {227, 1}
{798, 11}
{803, 2}
{819, 2}.
-īnām 3〉 {821, 7} (ánu pūrviás).
-īnaam 2〉 vāsovāyás {852, 6}. — 3〉 snúbhis {819, 8}.
ávi:
-yas 2〉 {820, 5}.
Burnouf
French
अवि अवि
m.
 bélier, mouton.
-- (अव् protéger) couverture.
Haie, clôture.
-- (अव् manger) rat.
-- (अव् grandir) montagne.
-- (अव् posséder) maître.
-- (अव् aller) air, vent.
-- (अव्
brûler) soleil. -- Lat. ovis
gr.
ὄϊς
lith. awi
goth. avistr
angl. ewe.
अविकऌअ
m.
 troupeau de moutons.
Stchoupak
French
अवि-
m.
f.
 mouton, brebis
-का-
f.
 id.
°पाल-
m.
 pâtre.
°स्थल- nt.
n.
 d'une ville.