अवसर (avasara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अवसर m.
  (-रः)
	 1. Occasion,  opportunity.
	 2. Rain,  raining.
	 3. Consulta-
tion in private.
	 4. A year.
	 5. A moment.
 E.
  अव,  सृ to go,  अप् aff.
  

Capeller Eng

English

 अवसर m.
  opportunity,  occasion,  right moment to (gen.   or
—°).

Yates

English

 अव-सर (रः) 1.
m.
  Occasion. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अवसर 	-	 avasara 	-	 m.
  	-	 scope
अवधि 	-	 avadhi 	-	 m.
  	-	 scope  [ computer ]
सार्वत्रिकावधि 	-	 sArvatrikAvadhi 	-	 m.
  	-	 globalscope  [ computer ]
व्यापकावधि 	-	 vyApakAvadhi 	-	 m.
  	-	 globalscope  [ computer ]
तत्परता 	-	  tatparatA 	-	 f.
  	-	 scope
अवकाश 	-	  avakAza 	-	 m.
  	-	 scope
विषय 	-	  viSaya 	-	 m.
  	-	 scope
गोचर 	-	  gocara 	-	 m.
  	-	 scope
प्रविषय 	-	  praviSaya 	-	 m.
  	-	 scope
लोक 	-	  loka 	-	 m.
  	-	 scope
लक्षण 	-	  lakSaNa 	-	 n.
  	-	 scope
व्यचस् 	-	  vyacas 	-	 n.
  	-	  free scope
वरिवस् 	-	  varivas 	-	 n.
  	-	  free scope
अनवकाश 	-	  anavakAza 	-	 adj.
  	-	  having no scope
दीव्यति  { दिव् } 	-	  dIvyati  { div } 	-	 verb 4 	-	  have free scope
दीव्यते  { दिव् } 	-	  dIvyate  { div } 	-	 verb 4 	-	  have free scope
उरुगाय 	-	  urugAya 	-	 n.
  	-	 scope for movement
सन्धि 	-	  sandhi 	-	 m.
  	-	  whole essence or scope of
प्रसञ्जन 	-	  prasaJjana 	-	 n.
  	-	  giving scope or opportunity
लब्धप्रसर 	-	  labdhaprasara 	-	 adj.
  	-	  that which has obtained free scope
समय 	-	  samaya 	-	 m.
  	-	  conventional meaning or scope of a word
उद्देष्टृ 	-	  uddeSTR 	-	 adj.
  	-	  one who acts with a certain scope or design
लब्धावकाश 	-	  labdhAvakAza 	-	  one who has found an opportunity or gained scope
लब्धावसर 	-	  labdhAvasara 	-	  one who has found an opportunity or gained scope

अवसर 	-	 avasara 	-	 m.
  	-	 scope
अवसर 	-	 avasara 	-	 m.
  	-	 chance
अवसर 	-	 avasara 	-	 ind.
  	-	  at the right moment
अवसर 	-	 avasara 	-	 m 	-	  advantageous situation
अवसर 	-	 avasara 	-	 m 	-	  opportunity
अवसर 	-	 avasara 	-	 m 	-	  moment
अवसर 	-	 avasara 	-	 m.
  	-	  leisure
अवसर 	-	 avasara 	-	 m.
  	-	  occasion
अवसर 	-	 avasara 	-	 m.
  	-	  rain
अवसर 	-	 avasara 	-	 m.
  	-	  appropriate place for anything

 
   अवसर  avasara  m.
    chance    
   संयोग  saMyoga  m.
    chance     
   कुलाधीपति  kulAdhIpati  m.
    chancellor   
   कुलपति  kulapati  m.
    chancellor    
   उपकुलपति  upakulapati  m.
   vice  chancellor   
   दैवतस्  daivatas  ind.
   by fate or  chance     
   संगति  saMgati f.
   chance   
   यदृच्छा  yadRcchA f.
   chance    
   सम्भावना  sambhAvanA f.
   chance   
   समापत्ति  samApatti f.
   chance    
   दैवयोग  daivayoga m.
   chance   
   दैव  daiva n.
   chance    
   भाग्य  bhAgya n.
   chance   
   यदृच्छयाम्  yadRcchayAm adverb  by chance    
   दैवतस्  daivatas adverb  by chance   
   यथालाभम्  yathAlAbham adverb  by chance    
   दैवयोगात्  daivayogAt ind.
   by chance   
   दैवयोगेन  daivayogena ind.
   by chance    
   दैववशात्  daivavazAt ind.
   by chance   
   यदृच्छतस्  yadRcchatas ind.
   by chance    
   यदृच्छस्  yadRcchas indecl.
   by chance   
   यदृच्छया  yadRcchayA indecl.
  ad  by chance    
   संगत्या  saMgatyA indecl.
  ad  by chance   
   महामात्र  mahAmAtra m.
   chancellor  [ Prime Minister,  f.
 i. in Germany ]   
   यदृच्छशबद  yadRcchazabada m.
   chance-word  
   घुणाक्षरन्याय  ghuNAkSaranyAya m.
   happy chance    
   दैव लाभ  daiva lAbha m.
   chance profit  
   युद्धद्यूत  yuddhadyUta n.
   chance of war   
   संशयस्थं करोति  { कृ }  saMzayasthaM karoti  { kR } verb  take a chance   
   समापत्तिदृष्ट  samApattidRSTa adj.
   seen by chance    
   आश्चर्यवत्  Azcaryavat adverb  by a lucky chance   
   घुणाक्षरवत्  ghuNAkSaravat ind.
   by a happy chance    
   दैविक  daivika n.
   fatal accident or chance      
            

Wilson

English

 अवसर
m.
  (-रः)
1 Occasion,  opportunity.
2 Rain,  raining.
3 Consultation in private.
4 A year.
5 A moment.
E.
  अव,  सृ to go,  अच् aff.
  

Apte

English

अवसरः [avasarḥ],  1 Occasion,  opportunity,  time
 उत्पन्नावसर- मर्थित्वम् M.*
  3
 नास्यावसरं दास्यामि Ś.*
  2
 भवद्गिरामवसरप्रदानाय वचांसि नः Śi.*
  2.8
 विसर्जन˚ सत्कारः Ś.*
  7
 ˚प्राप्तम् suited to the occasion M.*
  1
 K.*
  158
 ˚तुलिताभिः Pt.*
  5.28. equal to the occasion
 वेदस्यावसरो$त्र कः Ks.*
  5.62 what has the Veda to do here?

(Hence) A fit or proper opportunity,  proper or opportune time
 अवसरपठिता वाणी गुणगणरहितापि शोभते पुंसाम् Subh. Ratn.  शशंस सेवावसरं सुरेभ्यः Ku.*
  7.4
 अवसरो$यमात्मानं प्रकाशयितुम् Ś.*
  1
 see अनवसर also
 अवसरो$पसर्पणीया राजानः Ś.*
  6.

Space,  room,  scope
 कुमुदेङ्गना मनसि चावसरम् (अलभत) Śi.*
  9.41.

Leisure,  advantageous position. 

Introduction. 

A kind of संगीत q. v. 

A year.

Raining.

Descent.

A consultation in private. Comp.
   -काले,  -वेलायाम् ind.
  On a favourable opportunity.

Apte 1890

English

 अवसरः 1 Occasion,  opportunity,  time
 उत्पन्नावसरमर्थित्वं M. 3
 नास्यावसरं दास्यामि Ś. 2
 भवद्गिरामवसरप्रदानाय वचांसि नः Śi. 2. 8
 विसर्जन° सत्कारः Ś. 7
 °प्राप्तं suited to the occasion M. 1
 K. 158
 °तुलिताभिः Pt. 5. 28 equal to the occasion
 वेदस्यावसरोऽत्र कः Ks. 5. 62 what has the Veda to do here? 
2 (Hence) A fit or proper opportunity,  proper or opportune time
 शशंस सेवावसरं सुरेभ्यः Ku. 7. 40
 अवसरोयमात्मानं प्रकाशयितुं Ś. 1
 see अनवसर also
 अवसरोपसर्पणीया राजानः Ś. 6. 
3 Space,  room,  scope
 कुमुदेंगना मनसि चावसरं (अलभत) Śi. 9. 41. 
4 Leisure,  advantageous position. 
5 Introduction. 
6 A kind of संगति q. v. 
7 A year. 
8 Raining. 
9 Descent. 
10 A consultation in private. 

Monier Williams Cologne

English

 अव-सर a See अव-√ सृ.

 अव-सर b m.
  ‘descent (of water)’,  rain,  L.
 

 occasion,  moment,  favourable opportunity,  Śak.
  &c.
  

 seasonableness,  appropriate place for anything (gen.  ),  Kathās.
 

 any one's (gen.  ) turn,  Pañcat.
 

 leisure,  advantageous situation,  L.
 

 (=  मन्त्र) consultation in private (?),  L.
 

 a year,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 अवसर अव-सर,  अस्,  m. (fr. rt. सृ with
अव),  descent,  place of descent
 descent of water
rain,  raining
 occasion,  moment,  favourable opportu-
nity
 leisure,  advantageous situation
 consultation in
private
 a year.
—अवसर-काले,  at a favourable
opportunity,  at a time of leisure.

Benfey

English

 अवसर अवसर,  i. e. अव-सृ + अ,  m.
 
 1. Opportunity,  Śiś. 9,  41
 Rājat. 5,  36.
 2. The right time,  Kir. 5,  16
 with inf. , 
Śāk. 12,  11.
 3. Turn,  Pañc. 55,  4 (शश-
कस्यावसरः समायातः,  The turn of
the hare came).
 4. Use,  Kathās. 6, 
62.
 -- Comp.
 
अन्-, 
 I. m.
  wrong time, 
Mṛcch. 102,  8.
 II. adj.
  unseasonable, 
Hit. 53,  11. सर्वावसर + म्,  i. e.
सर्व-,  adv. on every occasion,  Lass.
2,  2.

Apte Hindi

Hindi

अवसरः
पुं*
  - अव+सृ+अच्
"मौका,  सुयोग,  समय"

अवसरः
पुं*
  - अव+सृ+अच्
उपयुक्त सुयोग

अवसरः
पुं*
  - अव+सृ+अच्
"स्थान,  जगह,  क्षेत्र"

अवसरः
पुं*
  - अव+सृ+अच्
"अवकाश,  लाभप्रद अवस्था"

अवसरः
पुं*
  - अव+सृ+अच्
वत्सर

अवसरः
पुं*
  - अव+सृ+अच्
वर्षण

अवसरः
पुं*
  - अव+सृ+अच्
उतार

अवसरः
पुं*
  - अव+सृ+अच्
गुप्त परामर्श

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अवसर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅವಕಾಶ /ಸಮಯ
निष्पत्तिः - > अव + सृ (गतौ) - "अप्" बाहु० ।
प्रयोगाः - > "भवद्भिरामवसरप्रदानाय वचांसि नः"
उल्लेखाः - > माघ० २-८
अवसर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸರಿಯಾದ ಕಾಲ /ಸಕಾಲ /ಸದವಕಾಶ
प्रयोगाः - > "विमानशृङ्गाण्यवगाहमानः शशंस सेवावसरं सुरेभ्यः"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-४०
अवसर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಸಂಗ /ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ
अवसर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂವತ್ಸರ
अवसर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಳೆ
अवसर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ಥಳ /ಜಾಗ
प्रयोगाः - > "धृतमेत्य पुष्पधनुषो धनुषः कुमुदेऽङ्गनामनसि चावसरम्"
उल्लेखाः - > माघ० ९-४१
अवसर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ
अवसर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿರಾಮ /ಪುರುಸೊತ್ತು
विस्तारः - > "अवसरो वत्सरे क्षणे" - हेम० । "अथावसरः पुमान् । प्रस्तावे मन्त्रभेदे च वर्षणे चापि कीर्तितः" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 avasara {% m. %} 1. Descent
rain
occasion,  भवद्गिरामवसरप्रदानाय वचांसि नः Sis.ii.8,  R.xii.87
favourable opportunity,  अवसरोऽयमात्मानं प्रकाशयितुम् Sak.i.,  K.S.vii.40
leisure,  ध्रुवमनवसरग्रस्त एवार्थिभावः M.M.ix.
consultation in private
a year.

Bopp

Latin

 अवसर m. (r. सृ ire s. अ) occasio,  opportunitas,  tempus
opportunum. UR. 10. 21. HIT. 54. 11. 14. 53. 11.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

अन्तर्
अ
अन्तर्,  रन्ध्र,  वस्त्र,  विना,  मध्य,  व्यवधान,  अन्तरात्मन्,  बहिर्योग,  काश,  विशेष,  अवसर
रन्ध्रे वस्त्रे विना मध्ये व्यवधानेऽन्तरात्मनि ।
बहिर्योगे च काशे च विशेषेऽवसरेऽन्तरः ॥ ३४ ॥
verse 1.1.1.34
page 0003

Indian Epigraphical Glossary

English

 Avasara (SITI),  an officer of the royal household having
the duty of bringing to the notice of the king anything that
demanded his immediate attention. Cf. Kārtākṛtika.

 avasara (Ep. Ind.,  Vol. XVI,  p. 347),  one of the periods
when the worship is performed and offerings are made to the
deity in a temple.

Lanman

English

 avasara,  m. occasion. [√sṛ + ava: for
mg,  cf. Lat. cāsus,  ‘occasion, ’ w. cadere, 
‘fall, ’ and Ger. Fall,  ‘case,  instance, ’ w.
fallen,  ‘fall.’]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 अवसर ,  vgl. Zach. Beitr.

 अवसर °shrine,  Prabandh. 122,  5. 8. — = °सर्वावसर (s. d.),  ebenda 184,  9.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skabs
१) अधिकार २) अन्तर ३) अवकाश ४) अवतार ५) अवसर ६) आकाश ७) करण ८) काण्ड ९) क्षण १०) दशा ११) परिच्छेद १२) प्रकरण १३) प्रकृत १४) प्रक्रन्त १५) प्रसर १६) प्रस्ताव १७) वार १८) वितानाय १९)

skabs 'byed pa
अवसर

go skabs
१) अन्तर २) अवकाश ३) अवसर ४) मध्य ५) स्थान

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
विघ्नेऽन्तरायप्रत्यूहव्यवायाः समये क्षणः ।
वेला वाराववसरः प्रस्तावः प्रक्रमान्तरम् ॥ १५०९ ॥
-wordlist-
 
विघ्न (पुं),  अन्तराय (पुं),  प्रत्यूह (पुं),  व्यवाय (पुं),  समय (पुं),  क्षण (पुं),  वेला (स्त्री),  वार (पुंक्ली),  अवसर (पुं),  प्रस्ताव (पुं),  प्रक्रम (पुं),  अन्तर (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

वार
वार,  अवसर,  क्षण
उद्घात उक्तः प्रस्तावो वारश्चावसरः क्षणः ।
verse 4.1.1.750
page 0086

क्षण
क्षण,  कालविशेष,  अवसर,  अव्यापार,  पारतन्त्र्य,  मध्य,  उत्सव
कालविशेषेऽवसरेऽव्यापारे पारतन्त्र्ये च ।
मध्ये तथोत्सवे च क्षणशब्दः कथ्यते सद्भिः ॥ ८५१ ॥
verse 5.1.1.851
page 0097

अन्तर
अन्तर,  वस्त्र,  मध्य,  छिद्र,  व्यवधान,  अन्तरात्मन्,  अवकाश,  बहिर्योग,  विशेष,  अवसर
वस्त्रे मध्ये तथा छिद्रे व्यवधानेऽन्तरात्मनि ।
अवकाशे बहिर्योगे विशेषेऽवसरेऽन्तरम् ॥ ८७१ ॥
verse 5.1.1.871
page 0100

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  अवसरः
Root:  अवसर
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ rain
⇒ scope
⇒ chance
⇒ leisure
⇒ occasion
⇒ appropriate place for anything
Shloka(s): 
3|2|24|2 ► प्रस्तावः स्यादवसरस्त्रसरः सूत्रवेष्टनम्॥ (सङ्कीर्णवर्गः)
3|3|43|2 ► काण्डोऽस्त्री दण्डबाणार्ववर्गावसरवारिषु॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|147|2 ► तिष्यः पुष्ये कलियुगे  पर्यायोऽवसरे क्रमे॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|162|1 ► निवहावसरौ वारौ संस्तरौ प्रस्तराध्वरौ। (नानार्थवर्गः)
3|3|187|2 ► अन्तरमवकाशावधिपरिधानान्तर्धिभेदतादर्थ्ये॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 3|2|24|2 ⇢ प्रस्तावः (प्रस्ताव) (पुं) ⇒ time, turn, ease, sport, topic, offer, season, mention, proposal, occasion, allusion, reference, beginning, resolution, opportunity, convenience, commencement, introduction, introducing a topic, prologue of a drama, introductory eulogy, preliminary mention, introduction or prelude of a sAman, occasion or subject of a conversation, the occasion or subject of a conversation
➠ 3|2|24|2 ⇢ अवसरः (अवसर) (पुं) ⇒ rain, scope, chance, leisure, occasion, appropriate place for anything
➠ 3|3|43|2 ⇢ काण्डः (काण्ड) (पुं) ⇒ low, vile, reed, heap, cane, stem, arrow, stalk, water, trunk, rudder, bundle, praise, branch, switch, privacy, cluster, flattery, occasion, quantity, multitude, long bone, abundance, opportunity, private place, kind of square measure, bone of the arms or legs, separate department or subject, baruwa sugarcane [Saccharum bengalense - Bot.], part of the trunk of a tree whence the branches proceed
➠ 3|3|43|2 ⇢ काण्डम् (काण्ड) (नपुं) ⇒ low, vile, reed, heap, cane, stem, arrow, stalk, water, trunk, rudder, bundle, praise, branch, switch, privacy, cluster, flattery, occasion, quantity, multitude, long bone, abundance, opportunity, private place, kind of square measure, bone of the arms or legs, separate department or subject, baruwa sugarcane [Saccharum bengalense - Bot.], part of the trunk of a tree whence the branches proceed
➠ 3|3|147|2 ⇢ पर्यायः (पर्याय) (पुं) ⇒ way, turn, lapse, means, young, method, manner, course, synonym, occasion, creation, revolving, due order, formation, revolution, substitute, repetition, succession, opportunity, alternative, probability, going round, regular turn, winding round, turning round, regular rotation, convertible term, point of contact, regular recurrence, expiration of time, method of proceeding, particular figure of speech, going or turning or winding round, regularly recurring series or formula, regular development of a thing and the end of this development
➠ 3|3|162|1 ⇢ वारः (वार) (पुं) ⇒ day, turn, gate, arrow, cover, goods, moment, choice, doorway, door-way, treasure, occasion, quantity, multitude, opportunity, restraining, keeping back, turn of a day, person's turn, day of the week, appointed place, time fixed or appointed for anything, anything which causes an obstruction, anything chosen or choice or exquisite, anything which covers or surrounds or restrains, anything enclosed or circumscribed in space or time
➠ 3|3|187|2 ⇢ अन्तरम् (अन्तर) (नपुं) ⇒ gap, near, soul, term, hole, place, other, heart, period, regard, surety, respect, opening, another, related, distant, absence, intimate, interval, property, guaranty, juncture, occasion, contents, interior, distance, exterior, weakness, proximate, remainder, different, weak side, difference, opportunity, peculiarity, supreme soul, representation, balance [Com.], different from, another country, offset [computer], lying adjacent to, being in the interior, space between two things, interior part of a thing, intermediate space or time
Related word(s): 
जातिः ➡ कालः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अवसरः,  पुं,
   (अव + सृ + अच् ।) प्रस्तावः । मन्त्र-विशेषः । वर्षणं । इति मेदिनी ॥
 वत्सरः । क्षणं ।इति हेमचन्द्रः ॥
 अवकाशः । यथा । “गो-बधे एका चेद्बहुभिरित्युपदेशेन दण्डवत् प्राय-श्चित्तानि भवन्तीत्यतिदेशानवसरात् । तदवस-रत्वे प्रत्येकं पूर्णप्रायश्चित्तद्वैगुण्यं स्यात्” । इतिप्रायश्चित्वतत्त्वं ॥
 (योग्यकालः । क्रियास्थितियोग्य-तासम्पादकरूपः कालिकोऽवकाशः । यथा,  --“कामस्तु बाणावसरं समीक्ष्य” । इति कुमारे ।शिष्यजिज्ञासानिवृत्ताववश्यवक्तव्यरूपः सङ्गति-विशेषः । अनन्तरवक्तव्यत्वम् अवसरः । “उप-मानेऽवसरसङ्गतिः” । इति जगदीशः ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अवसर पु०
  अव + सृ--अच् । १ प्रस्तावे,  जिज्ञासानिवृत्तयेऽवश्यवक्तव्ये २ सङ्गतिभेदे सङ्कतयश्च तच्छशब्दे वक्ष्यन्ते ४ वत्सरे, मन्त्रभेदे,  ५ वर्षणे,  क्रियास्थितियोग्यतासम्पादकरूपे६ कालिकेऽवकाशे च । “शशंस सेवावसरं सुरेभ्यः” कुमा०“अन्योन्यदर्शनप्राप्तोविक्रमावमरं चिरात्” रघुः “अवसर-मधिगम्य तं हरन्त्यः” माघः ।

Capeller

German

 अवसर m.
  Gelegenheit,  rechte Zeit.

Burnouf

French

 अवसर अवसर m.
  (सृ) descente. Lieu où l'on se
rend
 lieu convenable ou propice.
		 Situation avantageuse.
		 Occasion
heureuse.
		 Pluie,  descente des eaux. Cf.  सरस्।

Stchoupak

French

 अव-सर-
 m.
  occasion,  moment favorable 
 lieu propre à 
 -ए au bon
moment.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.