| YouTube Channel

अवलेपः (avalepaH)

 
Apte 1890
English
अवलेपः 1 Pride, haughtiness
प्रियसंगमेष्वनवलेपमदः Śi. 9. 51 (where अ° also means ointment)
व्यक्तमानावलेपाः Mu. 3. 22
R. 5. 53
हस्त° Me. 14.
2 Violence, attack, assault, insult, outrage
किं भवतीनामसुरावलेपेनापराद्धं V. 1
असुर° ibid.
ददृशे पवनावलेपजं सृजती बाष्पमिवांजनाविलं R. 8. 35.
3 Smearing, anointing.
4 Ornament (भूषा).
5 Union, association (संग).
Apte Hindi
Hindi
अवलेपः
पुं*
- अव+लिप्+घञ्
"अहंकार, घमंड"
अवलेपः
पुं*
- अव+लिप्+घञ्
"अत्याचार, आक्रमण, अपमान, वलात्कार"
अवलेपः
पुं*
- अव+लिप्+घञ्
लीपना पोतना
अवलेपः
पुं*
- अव+लिप्+घञ्
आभूषण
अवलेपः
पुं*
- अव+लिप्+घञ्
"संघ, समाज"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अव + लिप (उपदेहे) + घञ् ‘भावे’ (३.३.१८) १. गर्वः, अहङ्कारः "अवलेपभराक्रान्ता सुरलोकतरङ्गिणी" - चम्वूरामा. "दंष्ट्राभङ्गं मृगाणामधिपतय इव व्यक्तमानावलेपाः" - मुद्रा. ३.२२ २. आभूषणम्, आभरणम् ३. लेपनम् "अवलेपस्तु गर्वे स्याल्लेपने भूषणेऽपि च" - मेदि. ४. आक्रमणम् "किं भवतीनामसुरावलेपेनापराद्धम्" - विक्र. १.५ ५. सम्बन्धः, सहवासः "अवलेपः सङ्गर्वयोः" - त्रिकाण्ड.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अवलेपः
noun
शरीरसम्मार्जनार्थे तिलराजादनादिभिः सुगन्धिभिः पदार्थैः विनिर्मितः लेपः।
"अवलेपेन त्वचि कान्तिः उत्पद्यते।"
Synonyms:
अहङ्कारः, अभिमानः, गर्वः, स्मयः, अवलेपः, दर्पः, अवश्यायः, टङ्कः
noun
मनसि प्रादुर्भूता अहं सर्वोत्कृष्टः इति अभिमानात्मिका अन्तःकरणवृत्तिः।
"अहङ्कारात् सर्वं विनश्यति।"
Synonyms:
लेपः, अवलेपः
noun
येन लिप्यते।
"माता मृद्भित्तिकायां मृदादेः लेपेन लिम्पनं करोति।"
Synonyms:
अपमानः, भर्त्सना, निर्भर्त्सना, अवज्ञा, अवज्ञानम्, परिभवः, अवलेपः, अवहेला, अवहेलनम्, अनादरः, परिवादः, अनादरक्रिया, अपवादः, अवमानवाक्यम्, तिरस्कारवाक्यम्, तिरस्कारः, तिरस्क्रिया, परिभावः, परिवादः, वाक्पारुष्यम्, परिभाषणम्, असूर्क्षणम्, अवमानना, रीढा, क्षेपः, निन्दा, दुर्वचः, धर्षणम्, अनार्यम्, खलोक्तिः, अपमानक्रिया, अपमानवाक्यम्, विमानना
noun
सा उक्तिः आचारो वा येन कस्यचित् प्रतिष्ठायाः न्यूनता भवति।
"कस्यापि अपमानः करणीयः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अवलेपः,
पुं,
(अव + लिप् + भावे घञ् ।) अहङ्कारः ।(“दिङ्नागानां पथि परिहरन् स्थूलहस्तावलेपान्”इति मेघदूते ।) लेपनं दूषणं इति मेदिनी
सङ्गः इति त्रिकाण्डशेषः