अवर (avara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अवर mfn.
   (-रः-रा-रं)
	 1. Posterior,  hinder,  last.
	 2. Younger.
	 3. Inferior.
	 n.
 
(-रं) The hind thigh of an elephant.
	 f.
  (-रा) A name of DURGĀ.
 E.
  अ
neg. and वर preferable
 not the best,  or than which nothing is better.

Capeller Eng

English

 अ॑वर lower,  inferior
 posterior,  following,  later, 
younger
 nearer
 preceding (w.  abl.
 )
 western
 vile,  base,  mean
 —° at
least in adj. ,  n.
  in adv.
  —f.  अवरा after-birth.

Yates

English

 अ-वर (रः-रा-रं)
a. Posterior,  younger, 
inferior,  not less.
f.
  Durga.
n.
 
Hind thigh of an elephant.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अवर 	-	  avara 	-	 adj.
  	-	 posterior
पश्च 	-	  pazca 	-	 adj.
  	-	 posterior
अपर 	-	  apara 	-	 adj.
  	-	 posterior
अर्वाचीन 	-	  arvAcIna 	-	 adj.
  	-	 posterior
उत्तर 	-	  uttara 	-	 adj.
  	-	 posterior
उदच् 	-	  udac 	-	 adj.
  	-	 posterior
उपर 	-	  upara 	-	 adj.
  	-	 posterior
पाश्चात्त्य 	-	  pAzcAttya 	-	 adj.
  	-	 posterior
आस 	-	  Asa 	-	 m.
  	-	 posteriors
घटिक 	-	  ghaTika 	-	 n.
  	-	 posteriors
अपरता 	-	  aparatA 	-	 f.
  	-	 posteriority
परत्व 	-	  paratva 	-	 n.
  	-	 posteriority
परापर 	-	  parApara 	-	 adj.
  	-	  prior and posterior
परापरता 	-	  parAparatA 	-	 f.
  	-	  priority and posteriority
परापरत्व 	-	  parAparatva 	-	 n.
  	-	  priority and posteriority
पौर्वापर्य 	-	  paurvAparya 	-	 n.
  	-	  priority and posteriority
आहारनिःसरणमार्ग 	-	  AhAraniHsaraNamArga 	-	 m.
  	-	 posterior part of the body
पौर्वापर्य 	-	  paurvAparya 	-	 n.
  	-	  relation of prior and posterior
अनुबन्ध 	-	  anubandha 	-	 m.
  	-	  being posterior in location or time
श्रोणिप्रतोदिन् 	-	  zroNipratodin 	-	 adj.
  	-	  kicking the hinder parts or posteriors
परनिपात 	-	  paranipAta 	-	 m.
  	-	  irregular posteriority of a word in a compound

अवर 	-	  avara 	-	 adj.
  	-	 hinder
पश्च 	-	  pazca 	-	 adj.
  	-	 hinder
पश्चिम 	-	  pazcima 	-	 adj.
  	-	 hinder
पाश्चात्त्य 	-	  pAzcAttya 	-	 adj.
  	-	 hinder
निरुणद्धि  { नि- रुध् } 	-	  niruNaddhi  { ni- rudh } 	-	 verb 	-	 hinder
विरुणद्धि  { वि- रुध् } 	-	  viruNaddhi  { vi- rudh } 	-	 verb 	-	 hinder
विपद्यते  { वि- पद् } 	-	  vipadyate  { vi- pad } 	-	 verb 	-	 hinder
उपरुणद्धि  { उपरुध् } 	-	  uparuNaddhi  { uparudh } 	-	 verb 	-	 hinder
उपरुन्द्धे  { उपरुध् } 	-	  uparunddhe  { uparudh } 	-	 verb 	-	 hinder
उपरुन्धते  { उपरुध् } 	-	  uparundhate  { uparudh } 	-	 verb 	-	 hinder
उपरुन्धति  { उपरुध् } 	-	  uparundhati  { uparudh } 	-	 verb 	-	 hinder
तिरयति  { तिरय } 	-	  tirayati  { tiraya } 	-	 verb 	-	 hinder
निरुन्द्धे  { निरुध् } 	-	  nirunddhe  { nirudh } 	-	 verb 	-	 hinder
परास्तभ्नाति  { परास्तम्भ् } 	-	  parAstabhnAti  { parAstambh } 	-	 verb 	-	 hinder
परिरुणद्धि  { परिरुध् } 	-	  pariruNaddhi  { parirudh } 	-	 verb 	-	 hinder
परितिष्ठति  { परिष्ठा } 	-	  paritiSThati  { pariSThA } 	-	 verb 	-	 hinder
परितिष्ठते  { परिष्ठा } 	-	  paritiSThate  { pariSThA } 	-	 verb 	-	 hinder
पषति  { पष् } 	-	  paSati  { paS } 	-	 verb 	-	 hinder
पषते  { पष् } 	-	  paSate  { paS } 	-	 verb 	-	 hinder
पषयति  { पष् } 	-	  paSayati  { paS } 	-	 verb 	-	 hinder

 
   अवर  avara  adj.
    junior    
   कनीयान्  kanIyAn  adj.
    junior     
   कनीयसी  kanIyasI  adj.
  f.
    junior    
   अवरज  avaraja adj.
   junior    
   शक्त्यवर  zaktyavara adj.
   junior to zakti  
   तात  tAta m.
   term of affection addressed to a junior or senior  [ voc. ]     
            

Wilson

English

 अवर
mfn.
   (-रः-रा-रं)
1 Posterior,  hinder,  last.
2 Younger.
3 Inferior.
n.
  (-रं) The hind thigh of an elephant.
f.
  (-रा) A name
of DURGĀ.
E.
  अ neg. and वर preferable
 not the best,  or than which nothing is
better.

Apte

English

अवर [avara],  a.
  [वृ-बा˚ अप् न. त]

(a) Younger (in years)
 मासेनावरः =
  मासावरः Sk. (b) Later
 Posterior hinder (in time or space)
 दक्षौ विवस्वानवरः Rām. 
 पूर्वजे- नावरः पुत्रौ ज्येष्ठो राज्ये$भिषिच्यते Rām. 
 यदवरं कौशाम्ब्याः,  यदवरमाग्रहायण्याः P.
 III.3.136-7 sk.
 रामाद्वर्षेणाधोक्षजो$वरः Bop.
 

Following,  succeeding
 जरावराः (शब्दाः) Ak.,  अवरः श्रद्धयोपेतः Bhāg.*
  4.18.4. चतुरो$वरान् Ms.*
  3.33.

Below,  under,  lower,  inferior,  less
 वर्णावरो भ्राता M.*
  1.

Mean,  unimportant,  worst,  lowest (opp.  उत्तम)
 अव्यङ्ग्यमवरं स्मृतम् K. P.*
   1
 दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्- धनञ्जय Bg.*
  2.49
 श्रद्दधानं शुभां विद्यामाददीतावरादपि Ms.*
  2.238.

Last (opp.  प्रथम)
 सामान्यमेषां प्रथमावरत्वम् Ku.*
  7.44.

Least
 usually as the last member of comp.
  with numerals
 त्र्यवरैः साक्षिभिर्भाव्यः Ms.*
  8.6, 3.187
 11.8, 12.11
 त्र्यवरा परिषद् ज्ञेया 112
 Y.*
  2.69.

Western. 

Nearer,  next.

Most excellent (अत्यन्त- श्रेष्ठ).

रः A country behind. 

Time gone.

रा A Direction. 

N.
  of Durgā. -रम् The hind thigh of an elephant (also ˚ रा).

Comp.
  अर्धः the least part,  the minimum. 

the last half. 

the hinder part of the body. (-र्धम्) ind.
  in a certain succession of parts,  successively. ˚तः ind.
  from below. -अर्ध्य a.
  [अवरार्धे भवः यत्]

being or on the lower or near side.

belonging to the last half. 

beginning from below.

defective (न्यून). (-र्ध्यम्) the least or smallest part. -अवर a.
  lowest,  most inferior of all
 न हि प्रकृष्टान् प्रेष्यांस्तु प्रेषयत्यवरावरान् Rām.  -उक्त a.
  named last. -ज n.
 

younger,  junior,  born afterwards Śi.*
  14.74.

of a low birth,  inferior.

(जः) a younger brother
 भीमसेनादवरजः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् Mb.
 *  14.72.14
 R.*
  11.54
 14.11, 36.

a Sūdra.  (-जा) a younger sister
 विदर्भ- राजावरजा R.*
  6.58.84
 12.32. -परम् ind.
  one after (upon) another
 यस्मिन्त्समुद्रो द्यौर्भूमिस्त्रयो$वरपरं श्रिताः Av.*
  11.3.2. -पुरुषाः (pl. ) one's descendants. -वर्ण a.
  belonging to a low caste or tribe.

(र्णः) a Sūdra,  a man of the fourth tribe.

the last or fourth tribe
 स्पर्शेनावरवर्णजः (हन्ति) Ms.*
  3.241. ब्राह्मणान् बाधमानं तु कामा- दवरवर्णजम् (हन्यात्) 9.248. -वर्णक,  -वर्णजः a Sūdra. -व्रत a.
  having no vow (हीनव्रत or अधमव्रत). (-तः) [अवरम् अत्यन्तश्रेष्ठं व्रतमस्य]

the Sun. 

a kind of tree (Arka). -शैलः [अवरः पश्चाद्वर्ति शैलः] the western mountain (behind which the sun is supposed to set).

अवरम् [avaram],  1 A.
  To leave off,  cease (only in p. p. )

Apte 1890

English

 अवर a. [वृ-बा°. अप् न. त.] 1 (a) Younger (in years)
 मासेनावरः = मासावरः Sk. (b) Later
 posterior,  hinder (in time or space)
 दक्षो विवस्वानवरः Rām.
 पूर्वजे नावरः पुत्रो ज्येष्ठो राज्येऽ भिषिच्यते Rām.
 यदवरं कौशांब्याः,  यदवरमाग्रहायण्याः P. III. 3. 136-7 Sk.
 रामाद्वर्षेणाधोक्षजोऽवरः Bop. 
2 Following,  succeeding
 जरावराः (शब्दाः) Ak.
 चतुरोऽवरान् Ms. 3. 23. 
3 Below,  under,  lower,  inferior,  less
 वर्णावरो भ्राता M. 1. 
4 Mean,  unimportant,  worst,  lowest (opp. उत्तम)
 अव्यंग्यमवरं स्मृतं K. P. 1
 दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनंजय Bg. 2. 49
 श्रद्दधानं शुभां विद्यामाददीतावरादपि Ms. 2. 238. 
5 Last (opp. प्रथम)
 सामान्यमेषां प्रथमावरत्वं Ku. 7. 44. 
6 Least
 usually as the last member of comp. with numerals
 त्र्यवरैः साक्षिभिर्भाव्यः Ms. 8. 60,  3. 187
 11. 81,  12. 110
 त्र्यवरा परिषद् ज्ञेया 112
 Y. 2. 69. 
7 Western. 
8 Nearer,  next. 
9 Most excellent (अत्यंतश्रेष्ठ). 
रः 1 A country behind. 
2 Time gone. 
रा 1 A Direction. 
2 N. of Durgā. 
रं The hind thigh of an elephant (also °रा). 
Comp. 
अर्धः {1} the least part,  the minimum. {2} the last half. {3} the hinder part of the body. (
र्धं) ind. in a certain succession of parts,  successively. °तः ind. from below. 
अर्ध्य a. [अवरार्धे भवः यत्] {1} being on the lower or near side. {2} belonging to the last half. {3} beginning from below. {4} defective (न्यून). (
र्ध्यं) the least or smallest part. 
अवर a. lowest,  most inferior of all
 न हि प्रकृष्टान् प्रेष्यांस्तु प्रेषयंत्यवरावरान् Rām. 
उक्त a. named last. 
ज a. {1} younger,  junior,  born afterwards
 Śi. 14. 74. {2} of a low birth,  inferior. (
जः) {1} a younger brother
 R. 11. 54
 14. 11,  36. {2} a Śūdra. (
जा) a younger sister
 विदर्भराजावरजा R. 6. 58,  84
 12. 32. 
परं ind. one after another. 
पुरुषाः (pl.) one's descendants. 
वर्ण a. belonging to a low caste or tribe. (
र्णः) {1} a Śūdra,  a man of the fourth tribe. {2} the last or fourth tribe
 Ms. 3. 241,  9. 248. 
वर्णकः,  
वर्णजः a Śūdra. 
व्रत a. having no vow (हीनव्रत or अधमव्रत). (
तः) [अवरं अत्यंतश्रेष्ठं व्रतमस्य] {1} the Sun. {2} a kind of tree (arka). 
शैलः [अवरः पश्चाद्वर्ती शैलः] the western mountain (behind which the sun is supposed to set). 

Monier Williams Cologne

English

 अ॑वर mf(आ)n.  (fr.  2. अ॑व),  below inferior,  RV.
  
 AV.
  
 VS.

 low,  mean,  unimportant of small value,  ŚBr.
  
 Up.
  
 Mn.
   &c.

 posterior,  hinder,  later,  last,  younger,  RV.
   &c.
  

 nearer,  RV.
  
 AV.

 western,  ŚBr.
  

 preceding (with abl.
 ,  opposed to प॑र),  ŚBr.
  
 RPrāt.
  

 अ॑वर n.
  ifc.  (f(आ). ) the least,  the lowest degree,  lowest sum (cf.   कार्षापणावर,  त्रिरात्रावर,  त्र्य्-अवर,  दशावर,  संवत्सरावर)
 the hind thigh of an elephant,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 अवर अवर,  अस्,  आ,  अम् (fr. 2. अव),  below, 
inferior
 low,  mean,  unimportant,  of small value
posterior,  hinder,  later,  last,  younger
 western
 nearer
(at the end of a compound signifying quantity) the
least,  the lowest degree,  lowest value
 (आ),  f. the
hind thigh of an elephant
 a N. of Durgā
 (अम्),  n.
the hind thigh of an elephant
 [with अवर have been
compared Gr. οὐρά,  οὖρος,  οὖρον,  ὅρος,  ὄρρος
 Lat.
eurus
 also the Lat. aver-nus].
—अवर-ज,  अस्,  आ, 
अम्,  of low birth,  inferior
 younger,  junior
 (अस्),  m.
a Śūdra
 a younger brother
 (आ),  f. a younger sister.
—अवर-तस्,  ind. behind,  afterwards,  hinder,  poste-
rior,  downwards.
—अवर-परम्,  ind.,  Ved. one
after another.
—अवर-पुरुष,  आस्,  m. pl. the de-
scendants.
—अवर-वर्ण,  अस्,  m. a low or despised
tribe
 (अस्,  आ,  अम्),  belonging to a low caste or
tribe
 a Śūdra,  a man or woman of the fourth tribe.
—अवर-वर्णक or अवर-वर्ण-ज,  अस्,  आ,  अम्, 
belonging to or born in a low tribe.
—अवर-व्रत, 
अस्,  m. the sun [cf. अर्ख्-व्रत].
—अवर-शिला
f.,  N. of a Buddhist monastery.
—अवर-शैल,  आस्, 
m. pl.,  N. of a Buddhist school.
—अवरस्-पर,  अस्, 
आ,  अम्,  Ved. having the last first,  or the hindermost
foremost
 inverted,  confused.
—अवरार्ध (°र-अर्°), 
अस्,  m. the least part,  the minimum
 the last half
(अम्),  ind. in a certain succession of parts
 succes-
sively.
—अवरार्ध-तस्,  ind. from below.
—अवरार्-
ध्य,  अस्,  आ,  अम्,  being on the lower or nearer side
beginning from below
 belonging to the last half
 (अम्), 
n. the least or smallest part,  the minimum.
—अव-
रावर (°र-अव्°),  अस्,  आ,  अम्,  lowest,  most inferior
of all.
—अवरोक्त (°र-उक्°),  अस्,  आ,  अम्,  named last.

Macdonell

English

 अवर áva-ra,  a.
  lower,  inferior
 low,  mean
 🞄following,  later,  younger
 nearer
 western
 —°,  🞄at least: -ja,  a.
  low-born
 younger
 m.
  Śūdra
 🞄younger brother,  ā,  f.
  younger sister,  -varṇa,  m.
  low caste: -ja,  m.
  Śūdra
 -ruddhatva,  n.
  confinement
 -ruddhi,  f.
  obtainment
 🞄-ruddhikā,  f.
  woman of the harem
 -rudhikā,  f.
  pl.
  women of the harem. 

Benfey

English

 अवर अव + र।
 I. adj.
 ,  f.
  रा।
 1.
Posterior,  Man.  3,  23.
 2. Inferior,  Rām. 
2,  106,  22.
 3. Low,  Rājat. 5,  203.
 II.
m.
  A Śūdra,  or one of the fourth caste, 
Man.  2,  238.
 -- Comp.
  अवर-अवर,  adj.
 
lowest,  Rām.  5,  53,  24. -- Preceded by a
numeral it implies ‘at least, ’ e. g.
त्रि-, 
three at least,  Man.  8,  60
 at least
three times,  Man.  11,  80
 also,  after
कार्षापण-,  a kārṣāpaṇa at least, 
Man.  8,  274.

Apte Hindi

Hindi

अवर
"वि*, न* त*" - "न वरः इति अवरः,  वृ+अप् बा*"
"(क)आयु में छोटा,  (ख)बाद का ,  पश्चवर्ती,  पिछला"

अवर
"वि*, न* त*" - "न वरः इति अवरः,  वृ+अप् बा*"
"अनुवर्ती,  उत्तरवर्ती"

अवर
"वि*, न* त*" - "न वरः इति अवरः,  वृ+अप् बा*"
"नीचे,  अपेक्षाकृत नीचा,  घटिया,  कम"

अवर
"वि*, न* त*" - "न वरः इति अवरः,  वृ+अप् बा*"
"नीच,  महत्वहीन,  सबसे बुरा,  निम्नतम"

अवर
"वि*, न* त*" - "न वरः इति अवरः,  वृ+अप् बा*"
अन्तिम

अवर
"वि*, न* त*" - "न वरः इति अवरः,  वृ+अप् बा*"
न्युनातिन्यून

अवर
"वि*, न* त*" - "न वरः इति अवरः,  वृ+अप् बा*"
पश्चिमी

अवरम्
नपुं*
   - -
हाथी की पिछली जांघ

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अवर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನಂತರದ ಕಾಲ /ಮುಂದಿನ ಕಾಲ
अवर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂಭಾಗದ ದೇಶ
निष्पत्तिः - > रा (दाने) - "कः" (३-१-१३५)
व्युत्पत्तिः - > अवराति
अवर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನೆಯ ತೊಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗ
अवर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೊನೆಯದಾದ /ಕಡೆಯದಾದ
अवर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಧಮವಾದ /ನಿಕೃಷ್ಟವಾದ
व्युत्पत्तिः - > न वरः
प्रयोगाः - > "दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगात् धनञ्जय"
उल्लेखाः - > गीता० २-४९
अवर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ
अवर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಿರಿದಾದ /ಚಿಕ್ಕದಾದ
अवर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಹಳ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ /ಉತ್ತಮವಾದ

L R Vaidya

English

 avara {% (I) a. (f. रा) %} 1. Low,  inferior,  दरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनंजय Bg.ii.49
mean,  unimportant,  विद्यामाददीतावरादपि M.ii.238
posterior,  last,  सामान्यमेषां प्रथमावरस्वम् K.S.vii.44
least,  त्र्यवरा परिषज्ज्ञेया M.xii.112
younger
western.(अवरतस् ‘below’ or ‘from below’ is used as an indeclinable.)

 avara {% (II) n. %} The hind thigh of an elephant.

Bopp

Latin

 अवर (a praep. अव s. र)
1) inferus,  inferior.
2) posticus, 
posterus,  posterior,  postremus,  ultimus. (gr. οὐϱά - v.
Pott. I. 123. - οὖϱος,  οὖϱον,  ὅϱος terminus
 fortasse ὄϱ̓ϱ̔ος
anus per assimilationem ex ὀϜϱος
 lat. fortasse Eurus, 
sicut scr. अवाच् meridionalis ab अव descendit,  cf.
etiam gr. οὖϱος ventus secundus
 de lat. ora v. अवार).

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 avara,  m.,  a high number: Mvy 〔7708〕,  or nt. 〔7834〕,  in the latter cited from Gv
 Gv 〔105.20〕,  text sattvavarasya,  read sattvāvarasya (gen.). In Gv 〔133.2〕 the item seems to be omitted (in a list which generally corresponds better to Mvy).

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 अवर 1. e) als m. so v.a. Vorfahr. — *m. n. eine best. hohe Zahl,  Mahāvy. 246f. — 3.b) vgl. u. गात्रावर weiter unten.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  प्रतीच्य,  प्रत्यञ्च्,  अवर,  अपाच्य,  अपाञ्च्,  पाश्चात्त्य
adjective
 
पश्चिमदिक्सम्बन्धी।
 "सः भारतस्य प्रतीच्ये क्षेत्रे निवसति।"

Synonyms:
  अधम,  नीच,  नीचक,  क्षुद,  दुर्विनीत,  दुष्प्रकृति,  अवर,  ईषत्पुरुष,  अवर,  कम्बुक,  दुर्वृत्त,  मुण्ड,  अपुष्कल
adjective
 
दुर्गुणयुक्तः।
 "सः नीचः पुरुषः अस्ति।"

Synonyms:
  पापिन्,  अघिन्,  अधम,  अनाचारिन्,  पतित,  पातकिन्,  नीच,  पापकर्मन्,  पापात्मन्,  अधर्मिन्,  पापाचारिन्,  अवर
adjective
 
यः पापं करोति।
 "धार्मिकग्रन्थानुसारेण यदा पृथिव्यां पापं वर्धते तदा प्रभुः अवतारं गृहीत्वा पापीनां संहरति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

dkyus ma
१) अवर २) प्राकृत ३) मध्य

bgrang yal
१) अवर २) हवव

ngan ngon
१) अवर २) अवरक ३) इत्वर ४) किसर ५) नेतरेतर ६)

mchog ma
१) अवर २) उत्तम

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
शनैर्मन्देऽवरे त्वर्वाग्रोषोक्तावुं नतौ नमः ॥ १५४२ ॥
-wordlist-
 
शनैस् (अ),  मन्द (क्ली),  अवर (क्ली),  अर्वाञ्च् (अ),  रोषोक्ति (स्त्री),  उम् (अ),  नति (स्त्री),  नमस् (अ)

Mahabharata

English

Avara = Śiva (1000 names^2).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अवरः,  त्रि,  (न व्रियते इति वृञ्वरणे + ग्रहवृ-द्रिति अप् ।) चरमः । इति मेदिनी । कनिष्ठः ।अश्रेष्ठः । यथा,  --“श्रीर्नेशेन विना शम्भुः पृथग्विश्वेन तत्पुनः ।न नाना शम्भुना रामाद्वर्षेणाधोक्षजोऽवरः” ॥
इति मुग्धबोधव्याकरणे वोपदेवः ॥
 निकृष्टः ।यथा,  --“दूरेण ह्यवरं कर्म्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय ।बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः” ॥
इति श्रीभगवद्गीतायां २ अध्याये ४९ श्लोकः ॥

 अवरं,  क्ली,
   (वृ + अप् ततो नञ्समासः ।) गजा-न्त्यजङ्घादिदेशः । इत्यमरमेदिन्यौ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अवर पूजयां कण्ड्वा० प० सक०
  सेट । अवर्य्यति पूजतयीत्यर्थः ।

 अवर त्रि०
  वृ--षा० अप् न०
  त० । १ चरमे,  २ अधमे, ३ कार्य्ये च । पश्चाद्वर्त्तिनि ५ देशे ६ काले पु०
  ७ दिशि स्त्री८ तद्वर्त्तिनि त्रि०
  । हस्तिजङ्घायाः ९ पश्चाद्देशे न०
  । “दूरेणह्यवरं कर्म्मं बुद्धियोगाद्धनञ्जय” गी० अस्य व्यवस्थावाचित्वेसर्व्वनामकार्य्यम् ङसिङ्येस्तु वा । “श्रद्धधानः परांविद्यामाददीतावरादपि” मनुः अवरस्मादिति च । व्यवस्था चदेशकृता कालकृता वुद्धिकल्पिता च तत्र देशकृतायदवरं कौशाम्ब्याः । कालकृता यदवरमाग्रहायण्याः ।वुद्धिकल्पिता अवरादपीतिमानवे । मासेनावरः मासावरःइत्यादौ समासे विग्रहवाक्ये च न सर्व्वनामकार्य्यं मासा-वराय इत्यादि । च “इषुमात्रावरंस्थण्डिलमुपलिप्य” गृ०सू० । ५ त० । अत्यन्तश्रेष्ठे त्रि०
  ।

Capeller

German

 अ॑वर der untere,  geringer,  nachstehend, 
jünger,  näher (opp. पर) später (opp.
पूर्व),  westlich.

Grassman

German

 ávara,  a. und pr. [von 2. áva mit comparativischem ra],  der untere,  Gegensatz paramá ({200, 3})
 daher 2〉 der nähere (örtlich),  indem das untere als näherliegend gefasst wird,  Gegensatz pára
 3〉 der hintere,  Gegensatz pára ({913, 3}
 {203, 8}
 {321, 8}),  indem der vorangehende als der höhere erscheint
 4〉 der spätere (zeitlich),  Gegensatz pára,  pū́rva,  auch mit Abl. (später als)
 5〉 zurückstehend,  geringer (an Werth).
-as 2〉 {914, 17}. — 3〉 {163, 9}. — 4〉 {914, 19} hotúr.
-am [m.] 3〉 {913, 3} dáṃṣṭram.
-am [n.] 2〉 {168, 6}. — 3〉 {946, 7}. — 4〉 nā́ma {155, 3}
 janitvám {881, 4}.
-eṇa 1〉 {164, 17}. _{164, 18}. _{164, 43}. — 5〉 pitrā́ {450, 2}.
-āt 2〉 {522, 7} samudrā́t.
-e [L.] 1〉 sadhásthe {200, 3}
 vṛjáne {215, 11}.
-e [N. p. m.] 3〉 {321, 8}
 amítrās {203, 8}. — 4〉 pitáras {841, 1}.
-āsas 4〉 {462, 6}.
-ān 2〉 {225, 14} páñca hótṝn
 bándhūn {809, 17}. — 4〉 {684, 15}
 {907, 1}.
-āṇi 1〉 vṛjánā {808, 7}. — 4〉 jātā́ni {705, 6} (mit Abl. asmāt).
-eṣu 4〉 {882, 6}. _{882, 7}.
-āsu 4〉 (mātṛ́ṣu) {141, 5} (Gegensatz pū́rvās).

Burnouf

French

 अवर अवर a. (comp. d'अव) qui est au dessous, 
inférieur.
		 Postérieur,  qui vient après.
		 Septentrional. -- S.
n.
  la jambe postérieure de l'éléphant
 sa croupe. -- S. f.
 
अवरा,  surnom de Durgā.

Stchoupak

French

 अवर-
 a. bas,  inférieur en valeur 
 plus jeune,  plus récent,  dernier 
ifc. consistant au minimum en.  -- Flexion pronom.  en partie.
°ज- a. plus jeune 
 m.
  frère cadet,  -आ- f.
  
 Śūdra.
°पुरुष- m.
  descendant.
°वर्ण- m.
  basse caste 
 °वर्ण-ज- m.
  Śūdra.
अवरावर- a. le plus bas.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.