| YouTube Channel

अवमानः (avamAnaH)

 
Apte
English
अवमानः [avamānḥ], Disrespect, contempt, disregard
अमृतस्येव चाकाङ्क्षेदवमानस्य सर्वदा
Ms.*
 2.162
Bg.*
 14.25. (v. l. ) अपमान ˚ता, -त्वम् dishonourableness, contempt.
Apte 1890
English
अवमानः Disrespect, contempt, disregard
अमृतस्येव चाकांक्षेदवमानस्य सर्वदा Ms. 2. 162
Bg. 14. 25. °ता,
त्वं dishonourableness, contempt.
Apte Hindi
Hindi
अवमानः
पुं*
 - अव+मन्+घञ्
"अनादर, तिरस्कार, अवहेलना ।"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अव + मन (ज्ञाने) + घञ् । ‘भावे’ (३.३.१८) । अवमाननम्, तिरस्कारः । "अथावमानेन पितुः प्रयुक्ता दक्षस्य कन्या भवपूर्वपत्नी" - कुमा. १.२१ ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अनादरः, अपमानः, अवमानः, तिरस्कृतिः
noun
आदरस्य सम्मानस्य वा अभावः।
"अनादरे जाते अपि अहं अत्र निवसामि।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अवमानः,
पुं,
 (अव + मन् + भावे घञ् ।) अपमानः ।अमर्य्यादा । यथा, --“सम्मानाद्ब्राह्मणो नित्यमुद्विजेत विषादिव ।अमृतस्येव चाकाङ्क्षेदवमानस्य सर्व्वदा” ॥
इति मानवे २ अध्याये १६२ श्लोकः ॥
“मानावमानद्वन्द्वसहिष्णुत्वमनेन विधीयते” ।इति कल्लूकभट्टः ॥
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“उङ् शब्दे”@} 2 आवकः-विका, आवकः-विका, 3 ऊषिषकः-षिका
ओता-त्री, आवयिता-त्री, ऊषिषिता-त्री
-- आवयन्-न्ती, आवयिष्यन्-न्ती-ती
4 अवमानः, आवयमानः, ऊषिषमाणः
ओष्यमाणः, आवयिष्यमाणः, ऊषिषिष्यमाणः
5 समुत्-समुतौ-समुतः
-- -- उतम्-तः-तवान्, आवितम्-तः-तवान्, ऊषिषितम्-तः-तवान्
6 अवः, आवः, ऊषिषुः, आविवयिषुः
ओतव्यम्, आवयितव्यम्, ऊषिषितव्यम्
अवनीयम्, आवनीयम्, ऊषिषणीयम्
7 अव्यम्, 8 अवश्याव्यम्, आव्यम्, ऊषिष्यम्
ईषदवः-दुरवः-स्ववः
-- -- 9 ऊयमानः, आव्यमानः, ऊषिष्यमाणः
10 अवः, आवः, ऊषिषः
11 ओतुम्, आवयितुम्, ऊषिषितुम्
उतिः, आवना, ऊषिषा, आविवयिषा
अवनम्, आवनम्, ऊषिषणम्
उत्वा, आवयित्वा
ऊषिषित्वा
समुत्य, समाव्य, समूषिष्य
आवम् २, उत्वा २, आवम् २, आवयित्वा २, ऊषिषम् २
ऊषिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (९४)
02
=>
 (१-भ्वादिः-९५३-अक। अनि। आत्म-)
03
=>
 [[१। ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वे, ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घः। द्वित्वम्।]]
04
=>
 [[आ। ‘स्तोत्रावमानैः दुतवेणुवीणैः च्युताशुभैर्व्योमचरैर्ज्युतं ते। प्रवे भवाब्धिप्लवमारुतानां धृतामयं भक्तिनिमेयमङ्घ्रिम्।।’ धा। का। २-३६।]]
05
=>
 [[२। ‘ह्रस्वस्य पिति--’ (६-१-७१) इति तुक्।]]
06
=>
 [[३। पचाद्यच्।]]
07
=>
 [[४। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यत्।]]
08
=>
 [[५। ‘ओरावश्यके’ (३-१-१२५) इति ण्यत्।]]
09
=>
 [[६। ‘अकृत्सार्वधातुकयोर्दीर्घः’ (७-४-२५) इति दीर्घः।]]
10
=>
 [[७। ‘ऋदोरप्’ (३-३-५७) इत्यप् भावे।]]
11
=>
 [पृष्ठम्००९३+ २७]