| YouTube Channel

अवनिः (avaniH)

 
Apte
English
अवनिः [avaniḥ] नी [nī], नी
f.
 [अव्-अनि
Uṇ.*
 2.11]
The earth
oft
 en used at the end of
comp.
 meaning 'ground', 'place'
काननावनौ
Dk.*
 7, 13
लीलावनौ place of recreation 25.
A finger (Nir.)
A river
सं यं स्तुभो$- वनयो न यन्ति
Rv.*
 1.19.
Course, bed of a river, अवनिंगत
a.
 fallen prostrate on the gound.
Comp.
 -ईशः, -ईश्वरः, -नाथः, -पतिः, -पालः lord of the earth, king
पतिरवनिपतीनां तैश्चकाशे चतुर्भिः
R.*
 1.86
11.93. सहैवाव- निपालसंघैः
Bg.*
 11.26. -चरः
a.
 roving over the earth, vagabond. -जः The planet Mars. -तल the surface of the earth. -ध्रः a mountain स्फुटमेव समस्तमापदा तदिदानीम- वनीध्रमूर्धसु
Śi.*
 16.78. -भृत् A mountain, a king. -मण्डलम् the globe. रुहः, -ट् a tree. -सारा The plantain tree.
Apte 1890
English
अवनिः
नी f. [अव्-अनि Uṇ. 2. 101] 1 The earth
oft used at the end of comp. meaning ‘ground’, ‘place’
काननावनौ Dk. 7, 13
लीलावनौ place of recreation 25.
2 A finger (Nir.).
3 A river
Rv. 1. 190. 7.
4 N. of a plant.
5 Course, bed of a river. अवनिंगत a. fallen prostrate on the ground.
Comp.
ईशः,
ईश्वरः
नाथः,
पतिः,
पालः lord of the earth, king
पतिरवनिपतीनां तैश्चकाशे चतुर्भिः R. 10. 86, 11. 93.
चरः a. roving over the earth, vagabond.
ध्रः a mountain Śi. 16. 78.
तल the surface of the earth.
मंडलं the globe.
रुहः,
ट् a tree.
Apte Hindi
Hindi
अवनिः
स्त्री*
 - अव्+अनि
पृथ्वी
अवनिः
स्त्री*
 - अव्+अनि
आकृति
अवनिः
स्त्री*
 - अव्+अनि
नदी
अवनिः
स्त्री*
 - अव्+अनि
"भूमि, पृथ्वी"
अवनिः
स्त्री*
 - अव्+अनि
नदी
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) अव (रक्षणे) + अनिः उणादिः (२-१०२) १. भूमिः । "अवनितनयभीतान् प्रीणयन्नादितेयान्" - याद० १६.१४४ । २. अङ्गुली ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पृथिवी, भूः, भूमिः, अचला, अनन्ता, रसा, विश्वम्भरा, स्थिरा, धरा, धरित्री, धरणी, क्षौणी, ज्या, काश्यपी, क्षितिः, सर्वसहा, वसुमती, वसुधा, उर्वी, वसुन्धरा, गोत्रा, कुः, पृथ्वी, क्ष्मा, अवनिः, मेदिनी, मही, धरणी, क्षोणिः, क्षौणिः, क्षमा, अवनी, महिः, रत्नगर्भा, सागराम्बरा, अब्धिमेखला, भूतधात्री, रत्नावती, देहिनी, पारा, विपुला, मध्यमलोकवर्त्मा, धारणी, गन्धवती, महाकान्ता, खण्डनी, गिरिकर्णिका, धारयित्री, धात्री, अचलकीला, गौः, अब्धिद्वीपा, इडा, इडिका, इला, इलिका, इरा, आदिमा, ईला, वरा, आद्या, जगती, पृथुः, भुवनमाता, निश्चला, श्यामा
noun
मर्त्याद्यधिष्ठानभूता।
"पृथिवी पञ्चमम् भूतम्"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अवनिः,
स्त्री,
 (अव + अनि ।) पृथिवी । इत्यमरः ॥
(“तामुन्निद्रामवनिशयनां सौधवातायनस्थः” ।इति मेघदूते ।)