| YouTube Channel

अवनि (avani)

 
शब्दसागरः
English
अवनि
f.
 (-निः) The earth.
E.
 अव to preserve, अनि Unādi affix
it is also
written अवनी.
Capeller Eng
English
अव॑नि
f.
 bed or course of a river
river, stream
earth,
ground, place (also °नी†
f.
 ).
Yates
English
अवनि (निः) 2.
f.
 The earth
keeping.
Spoken Sanskrit
English
अवनि - avani -
f.
 - fingers
कक्ष्या - kakSyA -
f.
 - fingers
रोहित् - rohit -
f.
 - fingers
व्रिश् - vriz -
f.
 - fingers
क्षिप् - kSip -
f.
 - fingers
पाणिपल्लव - pANipallava -
m.
 - fingers
हस्ताग्र - hastAgra -
n.
 - fingers
अङ्गुलीपञ्चक - aGgulIpaJcaka -
n.
 - five fingers
दशाङ्गुल - dazAGgula -
adj.
 - 10 fingers long
त्र्यङ्गुल - tryaGgula -
adj.
 - 3 fingers broad
द्व्यङ्गुल - dvyaGgula -
adj.
 - 2 fingers broad
पञ्चाङ्गुलि - paJcAGguli -
adj.
 - 5 fingers broad
चतुरङ्गुल - caturaGgula -
n.
 - four fingers broad
त्र्यङ्गुल - tryaGgula -
n.
 - 3 fingers' breadth
द्व्यङ्गुल - dvyaGgula -
n.
 - 2 fingers' breadth
ऊर्ध्वाङ्गुलि - UrdhvAGguli -
adj.
 - with raised fingers
दशशाख - dazazAkha -
adj.
 - having 1000 fingers
पञ्चाङ्गुल - paJcAGgula -
adj.
 - measuring 5 fingers
दीर्घाङ्गुलिता - dIrghAGgulitA -
f.
 - having long fingers
अङ्गुल-मात्रम् - aGgula-mAtram -
indecl.
 - a finger's breadth
अवनि - avani -
f.
 - ground
अवनि - avani -
f.
 - bed of a river
अवनि - avani -
f.
 - any place on the ground
अवनि - avani -
f.
 - stream
अवनि - avani -
f.
 - fingers
अवनि - avani -
f.
 - river
अवनि - avani -
f.
 - soil
अवनि - avani -
f.
 - course
Wilson
English
अवनि
f.
 (-निः) The earth.
E.
 अव to preserve, अनि Uṇādi affix
it is also written अवनी.
Apte
English
अवनिः [avaniḥ] नी [nī], नी
f.
 [अव्-अनि
Uṇ.*
 2.11]
The earth
oft
 en used at the end of
comp.
 meaning 'ground', 'place'
काननावनौ
Dk.*
 7, 13
लीलावनौ place of recreation 25.
A finger (Nir.)
A river
सं यं स्तुभो$- वनयो न यन्ति
Rv.*
 1.19.
Course, bed of a river, अवनिंगत
a.
 fallen prostrate on the gound.
Comp.
 -ईशः, -ईश्वरः, -नाथः, -पतिः, -पालः lord of the earth, king
पतिरवनिपतीनां तैश्चकाशे चतुर्भिः
R.*
 1.86
11.93. सहैवाव- निपालसंघैः
Bg.*
 11.26. -चरः
a.
 roving over the earth, vagabond. -जः The planet Mars. -तल the surface of the earth. -ध्रः a mountain स्फुटमेव समस्तमापदा तदिदानीम- वनीध्रमूर्धसु
Śi.*
 16.78. -भृत् A mountain, a king. -मण्डलम् the globe. रुहः, -ट् a tree. -सारा The plantain tree.
Apte 1890
English
अवनिः
नी f. [अव्-अनि Uṇ. 2. 101] 1 The earth
oft used at the end of comp. meaning ‘ground’, ‘place’
काननावनौ Dk. 7, 13
लीलावनौ place of recreation 25.
2 A finger (Nir.).
3 A river
Rv. 1. 190. 7.
4 N. of a plant.
5 Course, bed of a river. अवनिंगत a. fallen prostrate on the ground.
Comp.
ईशः,
ईश्वरः
नाथः,
पतिः,
पालः lord of the earth, king
पतिरवनिपतीनां तैश्चकाशे चतुर्भिः R. 10. 86, 11. 93.
चरः a. roving over the earth, vagabond.
ध्रः a mountain Śi. 16. 78.
तल the surface of the earth.
मंडलं the globe.
रुहः,
ट् a tree.
Monier Williams Cologne
English
अव॑नि
f.
 course, bed of a river,
RV.
stream, river,
RV.
 , the earth,
Naigh.
R.
Pañcat.
&c.
the soil, ground,
Megh.
any place on the ground,
Sūryas.
(अयस्),
f.
pl.
 the fingers,
Naigh.
Monier Williams 1872
English
अवनि, इस्, f. (said to be fr. rt. अव्, but rather
connected with ? अव, down), course, bed of a
river
stream, river
the earth
a finger.
—अवनिङ्-
गत, अस्, आ, अम्, prostrate on the ground.
—अवनि-
चर, अस्, आ, अम्, roving over the earth, vagabond.
—अवनि-पति, इस्, m. lord of the earth, a king
Viṣṇu
Yudhiṣṭhira.
—अवनि-पाल, अस्, m. pro-
tector of the earth, a king.
—अवनि-मण्डल, अम्,
n. the globe.
—अवनि-रुह्, ट्, m. a tree.
अवनि अवनि। See अवन।
Macdonell
English
अवनि avá-ni,
f.
 current, stream, course
🞄earth
ground, place: -pa, -pati, -pāla, -pālaka,
m.
 sovereign, king.
Benfey
English
अवनि and -नी अवनी̆,
f.
 The earth,
Bhartṛ. 2, 10
Śiś. 9, 20.
Apte Hindi
Hindi
अवनिः
स्त्री*
 - अव्+अनि
पृथ्वी
अवनिः
स्त्री*
 - अव्+अनि
आकृति
अवनिः
स्त्री*
 - अव्+अनि
नदी
अवनिः
स्त्री*
 - अव्+अनि
"भूमि, पृथ्वी"
अवनिः
स्त्री*
 - अव्+अनि
नदी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अवनि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೂಮಿ
निष्पत्तिः - > अव (रक्षणे) - "अनिः" (उ० २-१०२)
प्रयोगाः - > "अवनितनयभीतान् प्रीणयन्नादितेयान्"
उल्लेखाः - > याद० १६-१४४
अवनि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆರಳು
L R Vaidya
English
avani(nI) {% f. %} 1. The earth
2. a river.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
१, अंशुमान्, अचला, अब्ज, अमृतांशु, अवनि, आदि, आस्य, इन्दु, इला, उडुपति, उर्वरा, उर्वी, ऋक्षेश, एक, एणधर, औषधीश, क, कलाधर, कलि, कु, कुमुदाकरप्रिय, क्षपाकर, क्षमा, क्षिति, क्षोणि, क्षोणी, क्षमा, गो, गोत्र, गोत्रा, ग्लौ, चन्द्र, चन्द्रमस्, जगती, जैवातृक, ज्या, तनु, दाक्षायणीप्राणेश, धरणी, धरा, धरित्री, नायक, निशाकर, निशेश, पितामह, पृथिवी, पृथ्वी, प्रालेयांशु, ब्रह्मा, भुवन्यु, भू, भूमि, मही, मुख, मृगलाञ्छन, मृगाङ्क, मेदिनी, रजनीकर, रजनीश, रात्रिप, रात्रीश, रुग्ण, रूप, लपन, वक्त्र, वदन, वसुधा, वसुन्धरा, वाक्, विधु, विरञ्चि, विश्वम्भरा, शशधर, शशभृत्, शशलाञ्छन, शशाङ्क, शशि, शशी, शीतकर, शीतकिरण, शीतद्युति, शीतमयूख, शीतरश्मि, शीतांशु, शुभ्रभानु, श्वेत, श्वेतांशु, सितरश्मि, सुधांशु, सोम, स्थिरा, हरिणधृत्, हरिणाङ्क, हिमकर, हिमगु, हिमरश्मि, हिमांशु
Bopp
Latin
अवनि f. terra. BH. 11. 26.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
समिति
स्त्री
समिति, सभा, संयुग, अवनि, समय, सङ्ग्राम
सभा समितिरित्युक्ता समितिः संयुगावनी ।
समितिः समयो ज्ञेयः सङ्ग्रामः समितिर्मतः ॥ ७६ ॥
verse 1.1.1.76
page 0006
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अव꣡नि , füge f. vor 1. hinzu.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
sa
१) अवनि २) इरा ३) क्षिति ४) क्ष्मा ५) गो ६) ज्ञानभूमि ७) ° त्व ८) धरणी ९) पांशु १०) पृथिवी ११) भू १२) भूरधात्री १३) भूमि १४) मही १५) मृत्तिका १६) मृद् १७) मेदिनी १८) वसुन्धरा १९) वसुमती २०) शाला २१)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी वसुधोर्वी वसुंधरा ।
धात्री धरित्री धरणी विश्वा विश्वंभरा धरा ॥ ९३५ ॥
क्षितिः क्षोणी क्षमानन्ता ज्या कुर्वसुमती मही ।
गौर्गोत्रा भूतधात्री क्ष्मा गन्धमाताचलावनिः ॥ ९३६ ॥
सर्वंसहा रत्नगर्भा जगती मेदिनी रसा ।
काश्यपी पर्वताधारा स्थिरेला रत्नबीजसूः ॥ ९३७ ॥
विपुला सागराच्चाग्रे स्युर्नेमीमेखलाम्बराः ।
-wordlist-
भू (स्त्री), भूमि (स्त्री), पृथिवी (स्त्री), पृथ्वी (स्त्री), वसुधा (स्त्री), उर्वी (स्त्री), वसुन्धरा (स्त्री), धात्री (स्त्री), धरित्री (स्त्री), धरणी (स्त्री), विश्वा (स्त्री), विश्वम्भरा (स्त्री), धरा (स्त्री), क्षिति (स्त्री), क्षोणी (स्त्री), क्षमा (स्त्री), अनन्ता (स्त्री), ज्या (स्त्री), कु (स्त्री), वसुमती (स्त्री), मही (स्त्री), गो (स्त्री), गोत्रा (स्त्री), भूतधात्री (स्त्री), क्ष्मा (स्त्री), गन्धमाता (स्त्री), अचला (स्त्री), अवनि (स्त्री), सर्वंसहा (स्त्री), रत्नगर्भा (स्त्री), जगती (स्त्री), मेदिनी (स्त्री), रसा (स्त्री), काश्यपी (स्त्री), पर्वताधारा (स्त्री), स्थिरा (स्त्री), इला (स्त्री), रत्नसू (स्त्री), बीजसू (स्त्री), विपुला (स्त्री), सागरनेमी (स्त्री), सागरमेखला (स्त्री), सागराम्बरा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
भू
भू, भूमि, वसुधा, अवनि, वसुमती, धात्री, धरित्री, धरा, गो, गोत्रा, जगती, रसा, क्षिति, इला, क्षोणी, क्षमा, क्ष्मा, अचला, कु, पृथ्वी, पृथिवी, स्थिरा, धरणी, विश्वम्भरा, मेदिनी, ज्या, अनन्ता, विपुला, समुद्रवसना, सर्वंसहा, ऊर्वी, मही, काश्यपी, भूतधात्री, रत्नगर्भा, वसुन्धरा, धराधारा
भूर्भूमिर्वसुधावनिर्वसुमती धात्री धरित्री धरा,
गौर्गोत्रा जगती रसा क्षितिरिला क्षोणी क्षमा क्ष्माचला ।
कुः पृथ्वी पृथिवी स्थिरा च धरणी विश्वम्भरा मेदिनी,
ज्यानन्ता विपुला समुद्रवसना सर्वंसहोर्वी मही ॥ १५६ ॥
काश्यपी भूतधात्री च रत्नगर्भा वसुन्धरा ।
धराधारा च विज्ञेया तद्विशेषान्निबोधत ॥ १५७ ॥
verse 2.1.1.156
page 0020
नाममाला
Sanskrit
भूमि, भू, पृथिवी, पृथ्वी, गह्वरी, मेदिनी, मही, धरा, वसुमती, धात्री, क्षमा, विश्वम्भरा, अवनि, वसुधा, धरणी, क्षोणी, क्ष्मा, धरित्री, क्षिति, कुम्भिनी, इला, उर्वरा, उर्वी, जगती, गो, वसुन्धरा
भूमिर्भूः पृथिवी पृथ्वी गह्वरी मेदिनी मही ।
धरा वसुमती धात्री क्षमा विश्वम्भराऽवनिः ॥ ५ ॥
वसुधा धरणी क्षोणी क्ष्मा धरित्री क्षितिश्च कुः ।
कुम्भिनीलोर्वरा चोर्वी जगती गौर्वसुन्धरा ॥ ६ ॥
verse 0.1.1.5
page 0004
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अवनिः,
स्त्री,
 (अव + अनि ।) पृथिवी । इत्यमरः ॥
(“तामुन्निद्रामवनिशयनां सौधवातायनस्थः” ।इति मेघदूते ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अवनि(नी) स्त्री अव--अनि । भूमौ । “सुसाधितायामवनौ”इति सू० सि० । वा ङीप् अवनीत्यपि । “दींनदयालुतया-ऽधनिपाल” “सुसमृद्धवनी वृथाऽवनी सुवनी संप्रवदत्-पिकापि का इति च नैष० । करणे अनि । २ अङ्गुलीषुव० ब० निरु० । अव प्रीणने कर्त्तरि अनि । ३ नद्यांनिरु० “सं यं स्तुभोऽवनयः न यन्ति समुद्रं स्रवतोरोध-चक्रा” ऋ० १, १९०, ७ । दीर्घान्तः ४ त्रायमाणलतायांराजनि० ।
Capeller
German
अव॑नि
f.
 Wasserlauf, Fluss
Erde (auch
°णी
f.
 ).
Grassman
German
aváni, f., 1〉 Strom, Fluss [als der herabgehende von ava]
2〉 Lauf oder Bahn des Stromes, Flussbett. In beiden Bedeutungen oft mit mahī́ ({140, 5}
{315, 6}
{365, 5}
{603, 1}).
-is 1〉 rāyás (von Indra) {4, 10}
{652, 13}
der herabfahrende Wagen mit einem Strome verglichen: {181, 3}.
-im 1〉 {315, 6}. — 2〉 {140, 5}. [Page126]
-ā [L.] 2〉 {408, 2}.
-ayas 1〉 {190, 7}
{439, 6}
{186, 8} (Wagen wie Ströme).
-īs [N. p.] 1〉 {365, 5}.
-īs [A. p.] 1〉 {61, 10}
{204, 7}
{502, 3}
{925, 4}. — 2〉 {62, 10}
{603, 1}.
Stchoupak
French
अवनि-
f.
 terre, sol (aussi -ई-).
°तल- °पृष्ठ- nt. surface de la terre.
°पति-
m.
 roi
°पाल- °पालक- id. (et अवनीपति-, etc.).
°पातम् abs. en tombant à terre.
°रमण-
m.
 prince.
°रुह्- °रुह-
m.
 arbre.
अवनी-ध्र-
m.
 montagne.
°नाथ-
m.
 prince.