| YouTube Channel

अवनम् (avanam)

 
Apte
English
अवनम् [avanam], [अव्-ल्युट्]
Protection, defence
भुजो$नवने
P.
 I.3.66.
Nalod.*
 1.4.
Gratifying, pleasing.
Wish, desire.
Delight, satisfaction.
Hurry, speed.
cf.
 अवनं खण्डने त्राणे गतौ तृप्ते च याचने । श्रवणे च क्रियायां च अवाप्तिप्रीतिदीप्तिषु । Nm.
अवनम् [avanam], 1
P.
To bow down, to bend down, stoop
अवनम्य वक्षसि
Śi.*
 9.74
To bend oneself, hang down
त्वय्यादातुं जलमवनते
Me.*
 48. See अवनत also.
Caus.
 (अवन- नामयति) To bend down, bend
अवनमय द्विषतां शिरांसि
K.*
 19
श्वपुच्छमवनामितम्
Pt.*
 4.
Apte 1890
English
अवनम् {c1c} P. 1 To bow down, to bend down, stoop
Śi. 9. 74
2 To bend oneself, hang down
त्वय्यादातुं जलमवनते Me. 46. See अवनत also.
Caus. (अवन-ना-मयति) To bend down, bend
अवनमंय द्विषतां शिरांसि K. 109
श्वपुच्छमवनामितम् Pt. 4.
Monier Williams Cologne
English
अव-√ नम् (p. -नमत्
ind.
p.
 -नम्य)
to bow, make a bow to,
BhP.
Śiś.
 ix, 74
Kathās.
(perf. Ā. 3.
pl.
 -ननामिरे) to bow down (as the head),
MBh.
 i, 5336 :
Caus.
 (ind.
p.
 -नाम्य) to bend down,
MBh.
 iii, 10043
Hariv.
 3685
to bend (a bow),
MBh.
 viii, 4606.
Monier Williams 1872
English
अवनम् अव-नम्, cl. 1. P. -नमति, -नन्-
तुम्, to bow down, to bend down, bend: Caus.
-नामयति, -यितुम्, to bend down, bend.
Apte Hindi
Hindi
अवनम्
नपुं*
 - अव+ल्युट्
"रक्षा, प्रतिरक्षा"
अवनम्
नपुं*
 - अव+ल्युट्
"तृप्तिकर, प्रसन्नतादायक"
अवनम्
नपुं*
 - अव+ल्युट्
"कामना, इच्छा"
अवनम्
नपुं*
 - अव+ल्युट्
"हर्ष, संतोष "
अवनम्
भ्वा* पर* अव-नम् -
"झुकना, नम्र होना, नीचे को ढलना"
अवनम्
भ्वा* पर* अव-नम् -
"झुकाना, लटकाना"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) अव (रक्षणादौ) + ल्युट् । "ल्युट् च" (३.३.११५) १. रक्षणम् २. तृप्तीकरणम् ‘तर्पणं प्रीषनावनम्’ - अमरः ३. तृप्तिः ४. प्रीतिः ‘समनिन्दानवनाशं जनतालिकुलं यथैव दानवनाशम्" - नलोद० ५. सामर्थ्यम् ६. प्रवेशः ७. याचना ८. आलिङ्गनम् ९. अभिवृद्धिः १०. प्रकाशनम् ११. हिंसा १२. प्राप्तिः ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तर्पणम्, प्रीणनम्, अवनम्, आप्यायनम्
noun
तृप्तिसम्पादनस्य क्रिया।
"पितॄणां तर्पणं पितृपक्षे क्रियते।"
Synonyms:
 अवनम्, आनम्, नम्
verb
कस्यचन वस्तुनः उपान्तभागस्य उपान्तभागद्वयस्य वा समानां दिशम् अभि प्रवृत्त्यनुकूलःव्यापारः।
"वृद्धावस्थायां कटिः अवनमति।"
Synonyms:
 रक्षणम्, रक्षा, रक्ष्णम्, पालनम्, त्राणम्, गुप्तिः, गोपनम्, अवनम्
noun
कस्य अपि वस्तुनः तथा च व्यक्तेः च अन्येभ्यः त्राणार्थे रक्षकाणां नियोजनम्।
"रक्षकः रक्षणे जागरुकः अस्ति।"
Synonyms:
 अवनम्, आनम्, नम्
verb
उर्ध्वभागस्य अधोमुखीभवनानुकूलः व्यापारः।
"फलानां भारेण वृक्षः अवनमति।"
Synonyms:
 अवनम्
verb
प्रबलतायाः कारणात् अन्यस्य इच्छानुसारं प्रवर्तनानुकूलः व्यापारः।
"सः अस्य क्षेत्रस्य उद्वर्धकः अस्ति अतः जनाः तस्य पुरतः अवनमन्ति।"
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अव रक्षण गति कान्ति प्रीति तृप्ति अवगम प्रवेश श्रवण”@} {@स्वाम्यर्थ याचन क्रियेच्छा दीप्ति अवाप्ति आलिङ्गन हिंसाऽऽदान भाग वृद्धिषु”@} 2 ‘अव् = रक्षणे गतौ कान्तौ प्रीतौ तृप्तौ द्युतौ श्रुतौ।
प्राप्तौ श्लेषेऽर्थने वेशे भागे वृद्धौ ग्रहे वधे।।
स्वाम्यर्थेऽवगमे कामे कृतौ--’ इति बोपदेवः।
आवकः-विका, आवकः-विका, अविविषकः-षिका
अविता-त्री, आवयिता-त्री, अविविषिता-त्री
अवन् 3 -न्ती, आवयन्-न्ती, अविविषन्-न्ती
अविष्यन्-न्ती-ती, आवयिष्यन्-न्ती-ती, अविविषिष्यन्-न्ती-ती
-- आवयमानः, आवयिष्यमाणः
4 5 ऊः-जनौः, 6 जनावौ-जनावः
-- अवितः-तम्-तवान्, आवितम्, अविविषितम्-तः-तवान्
अवः, आवः, अविविषुः, आविवयिषुः
अवितव्यम्, आवयितव्यम्, अविविषितव्यम्
अवनीयम्, आवनीयम्, अविविषणीयम्
आव्यम्, आव्यम्, अविविष्यम्
ईषदवः, दुरवः, स्ववः
-- -- अव्यमानः, आव्यमानः, अविविष्यमाणः
आवः, आवः, अविविषः
7 ऊतिः, आवना, अविविषा, आविवयिषा
अवितुम्, आवयितुम्, अविविषितुम्
अवनम्, आवनम्, अविविषणम्
अवित्वा, आवयित्वा, अविविषित्वा
समव्य, समाव्य, समविविष्य
आवम् २, अवित्वा २, आवम् २, आवयित्वा २, अविविषम् २
अविविषित्वा २
8 ओम्, अवनी- 9 अवनिः, ओतुः 10 11।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (४७)
02
=>
 (१-भ्वादिः-६०० सक। से-पर।)
03
=>
 [[आ। तव विदितविषादो दृष्टकृत्स्नाऽऽमिषादः श्रियमनिशमवन्तं पर्वतं माल्यवन्तम्।। भ। का। १०-१७।]]
04
=>
 [पृष्ठम्००४५+ २४]
05
=>
 [[१। ‘ज्वरत्वर--’ (६-४-२०) इत्युपधावकारयोरूठ्।]]
06
=>
 [[१आ। ‘एत्येधत्यूठ्सु’ (६-१-८९) इति वृद्धिः।]]
07
=>
 [[२। ‘ऊतियूति--’ (३-३-९७) इति क्तिनि उदात्तान्तो निपातितः।]]
08
=>
 [[३। औणादिके मन्प्रत्यये प्रत्ययस्य टिलोपे इडभावे ऊठि गुणे च रूपम्।]]
09
=>
 [[४। औणादिकेऽनिप्रत्यये ‘कृदिकारात्--’ (४-१-४५। ग। सू।) इति डीषि रूपद्वयम्।]]
10
=>
 [[५। औणादिकः तुन् प्रत्ययः, ऊट् गुणः।]]
11
=>
 (बिडालः)
1 {@“उङ् शब्दे”@} 2 आवकः-विका, आवकः-विका, 3 ऊषिषकः-षिका
ओता-त्री, आवयिता-त्री, ऊषिषिता-त्री
-- आवयन्-न्ती, आवयिष्यन्-न्ती-ती
4 अवमानः, आवयमानः, ऊषिषमाणः
ओष्यमाणः, आवयिष्यमाणः, ऊषिषिष्यमाणः
5 समुत्-समुतौ-समुतः
-- -- उतम्-तः-तवान्, आवितम्-तः-तवान्, ऊषिषितम्-तः-तवान्
6 अवः, आवः, ऊषिषुः, आविवयिषुः
ओतव्यम्, आवयितव्यम्, ऊषिषितव्यम्
अवनीयम्, आवनीयम्, ऊषिषणीयम्
7 अव्यम्, 8 अवश्याव्यम्, आव्यम्, ऊषिष्यम्
ईषदवः-दुरवः-स्ववः
-- -- 9 ऊयमानः, आव्यमानः, ऊषिष्यमाणः
10 अवः, आवः, ऊषिषः
11 ओतुम्, आवयितुम्, ऊषिषितुम्
उतिः, आवना, ऊषिषा, आविवयिषा
अवनम्, आवनम्, ऊषिषणम्
उत्वा, आवयित्वा
ऊषिषित्वा
समुत्य, समाव्य, समूषिष्य
आवम् २, उत्वा २, आवम् २, आवयित्वा २, ऊषिषम् २
ऊषिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (९४)
02
=>
 (१-भ्वादिः-९५३-अक। अनि। आत्म-)
03
=>
 [[१। ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वे, ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घः। द्वित्वम्।]]
04
=>
 [[आ। ‘स्तोत्रावमानैः दुतवेणुवीणैः च्युताशुभैर्व्योमचरैर्ज्युतं ते। प्रवे भवाब्धिप्लवमारुतानां धृतामयं भक्तिनिमेयमङ्घ्रिम्।।’ धा। का। २-३६।]]
05
=>
 [[२। ‘ह्रस्वस्य पिति--’ (६-१-७१) इति तुक्।]]
06
=>
 [[३। पचाद्यच्।]]
07
=>
 [[४। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यत्।]]
08
=>
 [[५। ‘ओरावश्यके’ (३-१-१२५) इति ण्यत्।]]
09
=>
 [[६। ‘अकृत्सार्वधातुकयोर्दीर्घः’ (७-४-२५) इति दीर्घः।]]
10
=>
 [[७। ‘ऋदोरप्’ (३-३-५७) इत्यप् भावे।]]
11
=>
 [पृष्ठम्००९३+ २७]
Stchoupak
French
अव-नम्-
s'incliner, incliner (la tête)
caus. courber, incliner
°नत- courbé
bandé (arc)
creusé
-ई-भू- se pencher.