| YouTube Channel

अवतमस (avatamasa)

 
शब्दसागरः
English
अवतमस
n.
 (-सं) Slight darkness, obscurity.
E.
 अव implying deficiency,
and तमस् darkness, अच्
aff.
Yates
English
अव-तमस (सं) 1.
n.
 Slight darkness.
Wilson
English
अवतमस
n.
 (-सं) Slight darkness, obscurity.
E.
 अव implying deficiency, and तमस् darkness, अच्
aff.
Apte
English
अवतमसम् [avatamasam], [अवततं व्याप्तं तमः अच्समासः अवसम्न्धेभ्यस्तमसः
P.
V.*
 4.79]
Slight or dim darkness
क्षीणे$वतमसं तमः Ak.
Darkness (in general)
अवतमसभिदायै भास्वता- भ्युद्गतेन
Śi.*
 11.57 (where Malli. says यद्यपि क्षीणे$वतमसं तमः इत्युक्तं तथापि इह विरोधाद्विशेषानादरेण सामान्यमेव ग्राह्यम्).
Obscurity.
Apte 1890
English
अवतमसं [अवततं व्याप्तं तमः अच्समासः P. V. 4. 79] 1 Slight or dim darkness
क्षीणेऽवतमसं तमः Ak.
2 Darkness (in general)
अवतमसभिदायै भास्वताभ्युद्गतेन Śi. 11. 57 (where Malli. says यद्यपि क्षीणेऽवतमसं तमः इत्युक्तं तथापि इह विरोधाद्विशेषानादरेण सामान्यमेव ग्राह्यं).
3 Obscurity.
Monier Williams Cologne
English
अव-तमस
n.
 (Pāṇ. v, 4, 79) slight darkness, obscurity,
Śiś.
 xi, 57.
Monier Williams 1872
English
अवतमस अव-तमस, अम्, n. slight dark-
ness, obscurity.
Macdonell
English
अवतमस ava-tamasa,
n.
 decreasing darkness.
Benfey
English
अवतमस अव-तमस् + अ,
n.
 Slight
darkness, Śiś. 11, 57.
Apte Hindi
Hindi
अवतमसम्
नपुं*
 - -
"झुटपुटा, अल्पांधकार, अन्धकार"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अवतमस
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿರುಗತ್ತಲೆ
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-४-७९)
व्युत्पत्तिः - > अवक्षीणं तमः
अवतमस
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕತ್ತಲೆ /ಅಂಧಕಾರ
प्रयोगाः - > "अवतमसभिदायै भास्वताभ्युद्गतेन प्रसभमुडुगणोऽसौ दर्शनीयोऽप्यपास्तः"
उल्लेखाः - > माघ० ११-५७
अवतमस
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಬ್ಬು /ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವಿಕೆ
L R Vaidya
English
avatamasa {% n. %} 1. Slight darkness
2. darkness in general, अवतमसभिदायौ भास्वताभ्युद्गतेन Sis.xi.57. (Mall. observes in connection with this use of the word- यद्यपि क्षीणेवतमसं तम इत्युक्तं तथाद्यपि विरोधाद्विशेषानादरेण सामान्यमेव ग्राह्यम्.)
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अवतमस = अज्ञान, Caṇḍīś. 58.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
उच्चन्द्रस्त्वपररात्रस्तमिस्रं तिमिरं तमः ॥ १४५ ॥
ध्वान्तं भूछायान्धकारं तमसं समवान्धतः ।
-wordlist-
उच्चन्द्र (पुं), अपररात्र (पुं), तमिस्र (क्ली), तिमिर (क्ली), तमस् (क्ली), ध्वान्त (क्ली), भूच्छाया (स्त्री), अन्धकार (पुंक्ली), सन्तमस (क्ली), अवतमस (क्ली), अन्धतमस (क्ली)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: अवतमसम्
Root: अवतमस
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ क्षीणतमः
Meaning(s):
⇒ Slight darkness
Shloka(s):
2|1|63|1 ► परितोऽथावतमसं लध्वन्धतमसं महत्। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|63|1 ⇢ अवतमसम् (अवतमस) (नपुं) ⇒ Slight darkness ⇒ क्षीणतमः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ अन्धकारः
जातिः ➡ तेजोभावः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अवतमसं,
क्ली,
 (अवततं व्याप्तं तमः, प्रादिसमासः, अच् ।) अल्पान्धकारः । इत्यमरः ॥
(“अवतमसभिदायै भास्वताभ्युद्गमेनप्रसभमुडुगणोऽसौ दर्शनीयोऽप्यपास्तः” ।इति माघः ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अवतमस
न०
 अवततं व्याप्तं तमः प्रा० स० अच् समा० ।व्याप्तान्धकारे । “अवतमसभिदायै भाखताभ्युद्गतेन”माघः ।
Burnouf
French
अवतमस अवतमस
n.
 (तमस्) obscurité, ténèbres.
Demi-jour, faible obscurité
Stchoupak
French
अव-तमस-
nt. (semi-) obscurité.