| YouTube Channel

अवतंसकः (avataMsakaH)

 
Apte
English
अवतंसकः [avataṃsakḥ], An ear-ornament, an ornament in general
अशोकस्तबकेनेव दिङ्मुखस्यावतंसकम्
V.*
5.3
प्रासादाट्टा- वतंसका (ल़ङ्का) Rām.
Apte 1890
English
अवतंसकः An ear-ornament, an ornament in general
अशोकस्तबकेनेव दिङ्मुखस्यावतंसकं V. 5. 3
प्रासादादृवितंसका (लंका) Rām.
Apte Hindi
Hindi
अवतंसकः
पुं*
- अव+तंस्+ण्वुल्
"कर्णाभूषण, आभूषण ।"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अवतंसयति - अव + तसि अलङ्कारे + णिच् + ण्वुल् ‘ण्वुल्‌तृचौ’ (३.१.१३३) भूषणम् "कपोलसंश्लेषि विलोचनत्विषा विभूषयन्तीमवतंसकोत्पलम्" - किरा० ४.९
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“तसि अलङ्करणे”@} 2 ‘तसि भूष अलङ्कारे’ इति दुर्गसम्मतः पाठ इति स्वामी।
प्रायेणायम् अवपूर्वः।
‘तस्यत्युपक्षयार्थे णौ, अलङ्कारे तु तंसयेत्।।’ 3 इति देवः।
अवतंसकः, 4 वतंसकः तंसकः-सिका, तितंसयिषकः-षिका, तंसकः-सिका, 5 तितंसकः-सिका, तातंसकः-सिका
तंसयिता-त्री, तितंसयिषिता-त्री, तंसिता-त्री, तितंसिता-त्री, तातंसिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकचपिधातुवत् 6 बोध्यानि।
इदित्करणात् णिचो वैकल्पिकत्वं बोध्यम्।
घञि-- 7 उत्तंसः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(७१३)
02
=>
(१०-चुरादिः-१७३०। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(श्लो। १८९)
04
=>
[[१। ‘वष्टि भागुरिरल्लोपमवाप्योरुपसर्गयोः।’ इति वचनेन अवतंसकः-वतंसकः, इत्युभयमपि साधु।]]
05
=>
[पृष्ठम्०६५५+ २५]
06
=>
(४९९)
07
=>
[[आ। ‘आक्रन्दयत्सु निभृतं नृषु लासिताशेषोत्तंसभूषणविमोक्षणयार्हिताभौ।’ धा। का। ३। ४०।]]