| YouTube Channel

अवतंसः (avataMsaH)

 
Apte
English
अवतंसः [avataṃsḥ] सम् [sam], सम् [अव-तंस-घ़ञ्]
A garland.
An earring, a ring-shaped ornament, an ear-ornament (fig. also)
गणा नमेरुप्रसवावतंसाः
Ku.*
1.55
स्ववाहनक्षोभचलावतंसाः 7.38
चन्दनपल्लवावतंसाम्
K.*
11, 12, 14, 97
R.*
13.49
Dk.*
5, 88
Ki.*
3.11
Śi.*
3.81
˚उत्पलम् a lotus used as an ornament
Ku.*
4.8
oft
. with omitted
यैर्वतंसकुसुमैः प्रियमेताः
Śi.*
1.67.
An ornament worn on the head, crest.
(fig. ) anything that serves as an ornament
'decked with'
तामरसावतंसा जलसंनिवेशाः Chāt.2.3
पुण्डरीकावतंसाभिः परिखाभिः
Rām.*
5.4.25
पुष्पावतंसं सलिलम् Suśr.
कल्याणावतंसा कल्याणसंपद्
Māl.
6.
Apte 1890
English
अवतंसः
सं [अव-तंस्-घञ्] 1 A garland.
2 An ear-ing, a ring-shaped ornament, an ear-ornament (fig. also)
गणां नमेरुप्रसवावतंसाः Ku. 1. 55
स्ववाहनक्षोभचलावतंसाः 7. 38
चंदनपल्लवावतंसां K. 11, 12, 140, 97
R. 13. 49
Dk. 5, 88
Ki. 3. 11
Śi. 3. 81
°उत्पलं a lotus used as an ornament
Ku. 4. 8
oft. with omitted
यैर्वतंसकुसुमैः प्रियमेताः Śi. 10. 67.
3 An ornament worn on the head, crest
(fig.) anything that serves as an ornament
‘decked with’
तामरसावतंसा जलसंनिवेशाः Chāt. 2. 3
पुंडरीकावतंसाभिः परिखाभिः Rām.
पुष्पावतंसं सलिलं Suśr.
कल्याणावतंसा कल्याणसंपद् Māl. 6.
Apte Hindi
Hindi
अवतंसः
पुं*
- अव+तंस्+घञ्
हार
अवतंसः
पुं*
- अव+तंस्+घञ्
"कर्णाभूषण, अंगूठी के आकार का आभूषण, कान का गहना"
अवतंसः
पुं*
- अव+तंस्+घञ्
"शिरोभूषण, मुकुट"
अवतंसः
पुं*
- अव+तंस्+घञ्
आभूषण का काम देने वाली कोई भी वस्तु
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पु) अवतंस्यते अनेन अव + तसि (अलङ्कावेरे) + घञ् "हलश्च" (३.३.१२१) १. कर्णाभरणम्, कर्णभूषणम् "यवाङ्करापाण्डुकपोलशोभी मयावतंसः परिकल्पितस्ते" - रघु. १३.४९ २. शिरोभूषणम् "गणा नमेरुप्रसवावतंसाः भूर्जत्वचः स्पर्शवतीर्दधानाः" - कुमा० १.५५ ३. आभरणम्, भूषणम् "लवङ्गमालाकलितावतंसास्ते नारिकेलान्तरपः पिबन्तः" - माघः ३.५१ ‘पुंस्युत्तंसावतंसौ द्वौ कर्णपूरे शेखर’ - अमरः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अवतंसः,
पुं,
क्ली,
(अव + तन्स + घञ् ।) कर्णपूरः ।कर्णभूषणं ।(“तं मातरो देवमनुव्रजन्त्यःस्ववाहनक्षोभवचलातंसाः” ।इति कुमारसम्भवे ।) शेखरः शिरोभूषणं ।तत्पर्य्यायः वतंसः उत्तंसः इत्यमरः
मुकुटं मकुटं मौलिः मौलीकः शेखरं८ उष्णीषकः कौटीरकं १० कोटीरं ११किरीटं १२ चूडामणिः १३ शिरोरत्नं १४ शिरो-मणिः १५ कर्णभूषणं तत्पर्य्यायः वतंसः २कर्णपुरः कुण्डलं कर्णवेष्टनं उत्तंसः ६दन्तपत्रं कर्णकं इति शब्दरत्नावली