| YouTube Channel

अवतंस (avataMsa)

 
शब्दसागरः
English
अवतंस mn. (-सः-सं)
1. An ear-ring.
2. A crest.
E.
 अव, तसि a Sautra root
to adorn, अच्
aff.
Capeller Eng
English
अवतंस
m.
 garland or ear-ring.
Yates
English
अव-तंस (सः-सं) 1.
m.
n.
 Ear-ring
crest, ornament.
Spoken Sanskrit
English
अवतंस - avataMsa -
adj.
 - ring-shaped ornament
अवतंस - avataMsa -
adj.
 - ear ornament
अवतंस - avataMsa -
adj.
 - ear-ring
अवतंस - avataMsa -
adj.
 - crest
अवतंस - avataMsa -
adj.
 - garland
अवतंस avataMsa
adj.
 ring-shaped ornament
वतंस vataMsa
m.
 ring-shaped ornament
कुण्डलाकार kuNDalAkAra
adj.
 shaped like an ear-ring
मकरकुण्डल makarakuNDala
n.
 ear-ring shaped like a makara
मकर makara
m.
 ear-ring shaped like a makara
चन्द्रक candraka
m.
 circle or ring shaped like the moon
सूत्रकोण sUtrakoNa
m.
 small drum shaped like an hour-glass and struck by a string and button
सूत्रकोणक sUtrakoNaka
m.
 small drum shaped like an hour-glass and struck by a string and button
Wilson
English
अवतंस
mn. (-सः-सं)
1 An ear-ring.
2 A crest.
E.
 अव, तसि a Sautra root to adorn, अच्,
aff.
Apte
English
अवतंसः [avataṃsḥ] सम् [sam], सम् [अव-तंस-घ़ञ्]
A garland.
An earring, a ring-shaped ornament, an ear-ornament (fig. also)
गणा नमेरुप्रसवावतंसाः
Ku.*
 1.55
स्ववाहनक्षोभचलावतंसाः 7.38
चन्दनपल्लवावतंसाम्
K.*
 11, 12, 14, 97
R.*
 13.49
Dk.*
 5, 88
Ki.*
 3.11
Śi.*
 3.81
˚उत्पलम् a lotus used as an ornament
Ku.*
 4.8
oft
 . with अ omitted
यैर्वतंसकुसुमैः प्रियमेताः
Śi.*
 1.67.
An ornament worn on the head, crest.
(fig. ) anything that serves as an ornament
'decked with'
तामरसावतंसा जलसंनिवेशाः Chāt.2.3
पुण्डरीकावतंसाभिः परिखाभिः
Rām.*
 5.4.25
पुष्पावतंसं सलिलम् Suśr.
कल्याणावतंसा कल्याणसंपद्
Māl.
 6.
Apte 1890
English
अवतंसः
सं [अव-तंस्-घञ्] 1 A garland.
2 An ear-ing, a ring-shaped ornament, an ear-ornament (fig. also)
गणां नमेरुप्रसवावतंसाः Ku. 1. 55
स्ववाहनक्षोभचलावतंसाः 7. 38
चंदनपल्लवावतंसां K. 11, 12, 140, 97
R. 13. 49
Dk. 5, 88
Ki. 3. 11
Śi. 3. 81
°उत्पलं a lotus used as an ornament
Ku. 4. 8
oft. with अ omitted
यैर्वतंसकुसुमैः प्रियमेताः Śi. 10. 67.
3 An ornament worn on the head, crest
(fig.) anything that serves as an ornament
‘decked with’
तामरसावतंसा जलसंनिवेशाः Chāt. 2. 3
पुंडरीकावतंसाभिः परिखाभिः Rām.
पुष्पावतंसं सलिलं Suśr.
कल्याणावतंसा कल्याणसंपद् Māl. 6.
Monier Williams Cologne
English
अव-तंस mn. (ifc. f(आ). ), (√ तंस्), a garland, ring-shaped ornament, ear ornament, ear-ring, crest,
R.
&c.
Monier Williams 1872
English
अवतंस अव-तंस or अव-तंसक, अस्, अम्,
m. n. (rt. तंस्), a garland
a ring-shaped ornament,
ear-ring, crest.
Macdonell
English
अवतंस ava-taṃsa, °क -ka,
m.
n.
 wreath, diadem
🞄ring-shaped ornament
-nīya, fp. to be 🞄made into a wreath.
Benfey
English
अवतंस अव-तंस् + अ,
m.
 and
n.
1.
A crest.
2. An ear-ring, Daśak. in
Chr. 199, 3.
3. Ornament, Daśak. in
Chr. 179, 14.
--
Comp.
पुण्डरीक-,
adj.
 ,
f.
 सा adorned with white lotus flowers,
Rām. 5, 12, 18.
Apte Hindi
Hindi
अवतंसः
पुं*
 - अव+तंस्+घञ्
हार
अवतंसः
पुं*
 - अव+तंस्+घञ्
"कर्णाभूषण, अंगूठी के आकार का आभूषण, कान का गहना"
अवतंसः
पुं*
 - अव+तंस्+घञ्
"शिरोभूषण, मुकुट"
अवतंसः
पुं*
 - अव+तंस्+घञ्
आभूषण का काम देने वाली कोई भी वस्तु
अवतंसम्
नपुं*
 - अव+तंस्+घञ्
हार
अवतंसम्
नपुं*
 - अव+तंस्+घञ्
"कर्णाभूषण, अंगूठी के आकार का आभूषण, कान का गहना"
अवतंसम्
नपुं*
 - अव+तंस्+घञ्
"शिरोभूषण, मुकुट"
अवतंसम्
नपुं*
 - अव+तंस्+घञ्
आभूषण का काम देने वाली कोई भी वस्तु
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अवतंस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರ್ಣಾಭರಣ /ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವ ಒಡವೆ
निष्पत्तिः - > अव + तसि (अलङ्कारे) - "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > अवतंस्यतेऽनेन
प्रयोगाः - > "यवाङ्कुरापाण्डुकपोलशोभी मायावतंसः परिकल्पितस्ते"
उल्लेखाः - > रघु० १३-४९
अवतंस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿರೋಭೂಷಣ /ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವ ಆಭರಣ
प्रयोगाः - > "गणा नमेरुप्रसवावतंसा भूर्जत्वचः स्पर्शवतीर्दधानाः"
उल्लेखाः - > कुमा० १-५५
अवतंस
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಭರಣ /ಒಡವೆ
प्रयोगाः - > "लवङ्गमालाकलितावतंसास्ते नालिकेलान्तरपः पिबन्तः"
उल्लेखाः - > माघ० ३-८१
L R Vaidya
English
avataMsa {% m.n. %} 1. A garland
2. an ear-ring, K.S.vii.38
3. a particular ornament to be worn on the head (hence anything that prominently figures as an ornament, के वा न सन्ति भुवि तामरसावतंसाः (जलसन्निवेशाः) Chat.ii.3. Cf. कुलावतंसः)
Bopp
Latin
अवतंस m. n. (r. तंस् ornare s. अ)
1) annulus auricularis.
2) crista.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
अवतंस 1. Nom. abstr. °ता f. Daśak. 87, 9.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyan
१) अलम् २) अलंकार ३) अवतंस ४) आभरण ५) उद्भूषण ६) उपग ७) निर्यूह ८) निष्क ९) भूषण १०) मण्डन ११) मुख १२) रुचक १३) विभूषण १४) विभूषा १५) संस्कृत १६) हार १७)
rgyan gyis mnan
अवतंस
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
आपीडशेखरोत्तंसाऽवतंसाः शिरसः स्रजि ।
-wordlist-
आपीड (पुं), शेखर (पुं), उत्तंस (पुं), अवतंस (पुं)
--source--
उत्तरौ कर्णपूरेऽपि पत्त्रलेखा तु पत्त्रतः ॥ ६५४ ॥
भङ्गिवल्लीलताङ्गुल्यः पत्त्रपाश्या ललाटिका ।
-wordlist-
उत्तंस (पुं), अवतंस (पुं), कर्णपूर (पुंक्ली), पत्रलेखा (स्त्री), पत्रभङ्गि (स्त्री), पत्रवल्ली (स्त्री), पत्रलता (स्त्री), पत्राङ्गुली (स्त्री), पत्रपाश्या (स्त्री), ललाटिका (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आपीड
आपीड, शेखर, उत्तंस, अवतंस, शिरःस्रज्
आपीडः शेखरोत्तंसावतंसाः शिरसि स्रजः ।
verse 2.1.1.554
page 0063
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अवतंसः,
पुं,
क्ली,
 (अव + तन्स + घञ् ।) कर्णपूरः ।कर्णभूषणं ।(“तं मातरो देवमनुव्रजन्त्यःस्ववाहनक्षोभवचलातंसाः” ।इति कुमारसम्भवे ।) शेखरः । शिरोभूषणं ।तत्पर्य्यायः । वतंसः २ उत्तंसः ३ । इत्यमरः ॥
मुकुटं ४ मकुटं ५ मौलिः ६ मौलीकः ७ शेखरं८ उष्णीषकः ९ कौटीरकं १० कोटीरं ११किरीटं १२ चूडामणिः १३ शिरोरत्नं १४ शिरो-मणिः १५ । कर्णभूषणं । तत्पर्य्यायः । वतंसः २कर्णपुरः ३ कुण्डलं ४ कर्णवेष्टनं ५ उत्तंसः ६दन्तपत्रं ७ कर्णकं ८ । इति शब्दरत्नावली ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अवतंस
पु०
न०
 अव--तन्स--घञ् । १ कर्णपूरे, २ शिरोभूषाभेदेच । “कण्णावतंसद्विगुणाक्षसूत्रम्” “स्ववाहनक्षोभचलाव-तंसाः” “गणा नामेरुप्रसवावतंसाः” इति च कुमा० ।
Capeller
German
अवतंस u.
°क
m.
n.
 Kranz, Diadem.
Burnouf
French
अवतंस अवतंस
m.
n.
 et अवतंसक
m.
 (तंस्)
pendant d'oreille
aigrette, panache
huppe.
Stchoupak
French
अव-तंस-
m.
 guirlande, boucle d'oreille
ornement en général
-क- id.
-ई-कृ- employer comme guirlande
-ता-
f.
 fait d'être
une guirlande.