| YouTube Channel

अवगाहनं (avagAhanaM)

 
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अवगाहनं,
क्ली,
(अव + गाह + भावे ल्युट् ।) स्नान-करणं तत्पर्य्यायः अवगाहः वगाहः ३मज्जनं (“कन्दर्पबाणानलैर्दग्धानामवगाहनायविधिना रम्यं सरो निर्म्मितम्” इति शृङ्गार-तिलके ।) निमज्जनं डुव दिया नाओयाइति भाषा शिरःस्नानं अम्भसि मज्जनं यथा ।अवगाहनन्तु चक्षुःकर्णनासिकामङ्गुलीमिरा-च्छाद्य कुर्य्यात् ।“अङ्गुलीभिः पिधायैवं श्रोत्रदृङ्नासिमामुखं ।निमज्जेत प्रतिस्रोतस्त्रिः पठेदघमर्षणं”
इति समुद्रकरधृतात अत्रानुद्धृते वारत्रय-मेवावगाहनं ।“नाभिमात्रजले गत्वा कृत्वा केशान् द्विधा द्विजः ।निरुध्य कर्णौ नासाञ्च त्रिःकृत्वो मज्जनं ततः”
इति वामनपुराणात् इत्याह्निकाचारतत्त्वं
अन्यत् स्नानशव्दे द्रष्टव्यं
*
श्राद्धीयब्राह्मणस्यश्राद्धकर्त्तुरपि अवगाहनस्नानकर्त्तव्यत्वं यथा गो-भिलः “स्नातान् शुचीन् आचान्तान्” इत्यादि ।स्नातान् अवगाहितान् तु मन्त्रादिस्नातान् ।स्वयमपि सूतकादिरहितः स्नातः इति श्राद्ध-तत्त्वं