धातुः: ला
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: दाने-आदाने च
गणः: अदादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: लाति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

ला  (अर्थः)  आदाने
( लाति ) इत्यादि ( विलालयति विलापयति घृतम् ) "लीलोर्नुग्लुकावन्यतरस्यां स्नेहविपातने'' इति पक्षे लुगागमः स्नेहविपातनादन्यत्र पुगेव कृपामादत्त इति (कृपालुः) मितद्र्वादित्वाड्डुरित्यात्रेयः (व्यालः) "आतश्चोपसर्गे'' इति कः बहुनर्थान् लातीति ( बहुलम् ) "आतोऽनुपसर्गे क'' इति कः ( बाहुलकम् ) मनोज्ञादित्वाद् भावकर्मणोर्वुञ् अतिशयेन  बहुलो ( बंहिष्टः, बंहीयान् ) बहुलस्य भावकर्मणी ( बंहिमा ) पृथ्वादित्वादिमनिच् "प्रियस्थिर'' इत्यादिना इष्ठेमेयस्सु बहुलस्य बंह्यादेशः बंहुलमाचष्टे (बंहयति) णाविष्ठवद् इति बंह्यादेशः रातिलाती द्वावपि दानार्थाविति चान्द्राः 48

ला आदाने 
- लाति । व्यतिलाते । ललौ । लाता । अलासीत् ।। 49 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ला आदाने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘दाने’ इति चन्द्रः। </li> <li><a href="#foot_krm03">3</a> लायकः-यिका, <a href="#foot_krm04">4</a> लापकः-पिका, <a href="#foot_krm05">5</a> लालकः <a href="#foot_krm06">6</a>, लिलासकः-सिका, लालायकः-यिका;</li> <li> लाता-त्री, लापयिता-त्री, विलालयिता-<a href="#foot_krm07">7</a>, लिलासिता-त्री, लालायिता-त्री;</li> <li> इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि आदादिकरातिवत् <a href="#foot_krm08">8</a> ऊह्यानि। </li> <li>लालः, <a href="#foot_krm09">9</a> लायः, लापः, <a href="#foot_krm10">10</a> कृपालुः, स्पर्धालुः, <a href="#foot_krm11">11</a> व्यालः, <a href="#foot_krm12">12</a> छायालः, <a href="#foot_krm13">13</a> <a href="#foot_krm14">14</a> बहुलम्, इमानि रूपाणि अस्य धातोः विशेषेण भवन्तीति ज्ञेयम्।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१४७८)</li> <li id="foot_krm02">02 => (२-अदादिः-१०५८ सक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[३। ‘आतो युक्चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति आकारान्तस्याङ्गस्य युगागमे रूपमेवम्। एवं घञ्णमुल्प्रभृतिष्वपि ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[४। ‘अत्तिह्री--’ (७-३-३६) इति पुगागमे रूपमेवम्। ण्यन्ते सर्वत्र एवमेव ऊह्यम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[५। ‘लीलोर्नुग्लुकावन्यतरस्यां स्नेहविपातने’ (७-३-३९) इति णौ परतः स्नेहविपा- तनेऽर्थे पक्षे लुगागमे रूपमेवम्। स्नेहविपातनादन्यत्र पुगेव। स्नेहविपातनं नाम घनीपूतस्य स्नेहपदार्थस्य विलापनम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [घृतस्य]</li> <li id="foot_krm07">07 => [घृतम्]</li> <li id="foot_krm08">08 => (१३९१)</li> <li id="foot_krm09">09 => [पृष्ठम्११५८+ २९]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[१। कृपां लातीति वृत्तौ मितद्र्वादित्वात् (वा। ३-२-१८०) डप्रत्यये रूपमेवम्। कृप- यालुः इति तु कृपधातोरालुचि निष्पन्नं शब्दान्तरम्।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[आ। ‘स गान्दिनीभूरथ गोकुलैधितं स्पर्धालुधीगाधितकार्यबाधिनम्।’ धा। का। १। २।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[२। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति वि आङ् इति उपसर्गयोः उपपदयोः कप्रत्ययः।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[B। ‘अत्र स्थितं श्रान्तिजुषां मुनीनां छायालकृष्णाजिनपल्लवेन।’ या। अ। १८। ५७।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[३। बहूनर्थान् लातीति बहुलम्। ‘आतोऽनुपसर्गे कः’ (३-२-३) इति कर्मणि उपपदे कप्रत्ययः। अणोऽपवादः।]]</li></ul>

ला (ला॒ आदाने दाने - अदादिः - अनिट्)
ल्युट् = लानम्
अनीयर् = लानीयः - लानीया
ण्वुल् = लायकः - लायिका
तुमुँन् = लातुम्
तव्य = लातव्यः - लातव्या
तृच् = लाता - लात्री
क्त्वा = लात्वा
ल्यप् = प्रलाय
क्तवतुँ = लातवान् - लातवती
क्त = लातः - लाता
शतृँ = लान् - लान्ती / लाती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

ला  आदाने
- लाति  लीलोर्नुग्लुकावन्यतरस्यां स्नेहविपाटने (तु0 7339) णौ-घृतं विलालयति  आतोऽनुपसर्गे कः (323) बहुलः  46

अलुः
वि* - अल् + उन्
छोटा जलपात्र

अलुः [aluḥ], [अल्-उन्] A small water pot.

BEGINNER, Sanskrit to English, 1890 Apte edition

अलुः [अल्-उन्] A small water pot. 

(पुं) अल(भूषणादौ)+उन् । अल्पाकारकं पात्रम्,क्षुद्रकलशी ।

अलुः, स्त्री, (अल + उन् ।) आलुः । क्षुद्रकलसी ।इत्यमरटीकायां रमानाथः ॥


अलुः (aluH)

Apte

Apte 1890

Apte Hindi

E Bharati Sampat

शब्दकल्पद्रुमः