| YouTube Channel

अलिन्दः (alindaH)

 
Apte
English
अलिन्दः [alindḥ] अलिन्दकः [alindakḥ], अलिन्दकः [अल्यते भूष्यते, अल्-कर्मणि-किंदच्]
A terrace before a housedoor
मुखालिन्दतोरणम्
M.*
5,
Dk.*
74.
A place (like a square) at the door.
(pl. )
N.
of a country or its inhabitants
or its ruler also.
Apte Hindi
Hindi
अलिन्दः
पुं*
- "अल्यते भूष्यते, अल् - कर्मणि किदच्"
घर के दरवाजे के सामने का चबूतरा
अलिन्दः
पुं*
- "अल्यते भूष्यते, अल् - कर्मणि किदच्"
दरवाजे पर बनी चौकोर जगह
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अल्यते भूष्यते अल(भूषणादौ)+किन्दच्(कर्मणि) बाहु०। १.बहिर्द्वारवर्तिचतुरस्रकृत्रिमभूमिः, बहिर्द्वारप्रकोष्ठकः। ‘अलिन्दा बहिर्द्वारप्रकोष्ठके’ अमरः। ‘यस्यामलिन्देषु चक्रुरेव मुग्धाङ्गनागोमयगोमुखानि’ माघः३.४८। २.बहिर्द्वारभागः। ३.देशभेदः। ४.अलिन्ददेशवासी ५.अलिन्ददेशराजा ‘अलिन्दाः कालवाश्चैव कण्टकाः करटास्तथा’ महाभा०५प०। (स्त्री) अलिन्दी
(पुं) अल्यते भूष्यते अल(भूषणादौ)+किन्दच्(कर्मणि) बाहु०। १.बहिर्द्वारवर्तिचतुरस्रकृत्रिमभूमिः, बहिर्द्वारप्रकोष्ठकः। ‘अलिन्दा बहिर्द्वारप्रकोष्ठके’ अमरः। ‘यस्यामलिन्देषु चक्रुरेव मुग्धाङ्गनागोमयगोमुखानि’ माघः३.४८। २.बहिर्द्वारभागः। ३.देशभेदः। ४.अलिन्ददेशवासी ५.अलिन्ददेशराजा ‘अलिन्दाः कालवाश्चैव कण्टकाः करटास्तथा’ महाभा०५प०। (स्त्री) अलिन्दी
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अलिन्दः, वितर्दिका, वितर्दिः, तमङ्गः, वेदिका
noun
गृहस्य भित्तेः बहिः आगतः सः भागः यः क्षुद्रस्तम्भश्रेण्या परिसृष्टः अस्ति।
"ते सन्ध्यासमयस्य कषायं अलिन्दे एव पिबन्ति।"
Synonyms:
अलिन्दः, वितर्दिः, वितर्दिका, तमङ्ग, वेदिका
noun
सभागृहस्य उपरितनः अट्टः यः प्रथम-अट्टस्य उपरि केवलं पृष्ठभागे वर्तते।
"अलिन्दस्य चीटिका प्राप्ता।"
Synonyms:
अलिन्दः, प्रघाणः, प्रघणः, आलिन्दः, सौधतलम्, वलभी
noun
बहिर्द्वारसंलग्नचतुरस्रपटलः।
"शुकाङ्गनीलोपलनिर्मितानां लिप्तेषु भासा गृहदेहलीनाम्। यस्याम् अलिन्देषु चक्रुरेव मुग्धाङ्गना गोमयगोमुखानि।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अलिन्दः,
पुं,
(अलते भूष्यते, अल + कर्म्मणिबाहुलकात् किन्दच् ।) वहिर्द्वारसंलग्नचतुरस्र-कृत्रिमभूमिः तत्पर्य्यायः प्रघाणः प्रघणः ३वहिर्द्वारप्रकोष्ठः आलिन्दः इत्यमरः
गृह-द्वारपिण्डकः अलिन्दः नाम्नीति अलञ् इन्दह्रस्वादिः यस्यामलिन्देंषु चक्रुरेवेति माघः ।स्वार्थे ष्णे आलिन्दो दीर्घादिरपि ।“गृहैकदेशे आलिन्दः प्रघाणःप्रघणस्तथा” ।इत्यमरदत्तः अथ पिण्डक आलिन्द इति हड्डः ।इह तूभयमेव श्लेषादिति साज्झः ।इत्यमरटीकायां भरतः
*
अन्यच्च ।“प्रघाणप्रघणालिन्दा द्वारवाह्यप्रकोष्ठके ।गृहाभ्यन्तरशय्यार्थपिण्डिकायामपि त्रयं
आलिन्दः स्यादलिन्दोऽपि स्यादलिन्दक इत्यपि” ।इति शब्दरत्नावली
(“शुकाङ्गनीलोपलनिर्म्मितानांलिप्तेषु भासा गृहदेहलोनां ।यस्यामलिन्देषु चक्रुरेवमुग्धाङ्गना गोमयगोमुखानि
”इति माघः ।)