| YouTube Channel

अलसक (alasaka)

 
शब्दसागरः
English
अलसक
mfn.
 (-कः-का-कं) Indolent.
m.
 (-कः) Flatulence, Tympanitis, in-
tumescence of the abdomen, with constipation and wind.
E.
 कन्
added to the last.
Yates
English
अलसक (कः-का-कं)
a. Indolent.
m.
Flatulence, tympanitis.
Spoken Sanskrit
English
अलसक alasaka
m.
 flatulence
अलसक alasaka
m.
 tympanitis
Wilson
English
अलसक
mfn.
 (-कः-का-कं) Indolent.
m.
 (-कः) Flatulence,
Tympanitis, intumescence of the abdomen, with constipation and wind.
E.
 कन् added to the last.
Apte
English
अलसक [alasaka],
a.
 Indolent, idle. -कः Flatulence, intumescence of the abdomen, with constipation and wind
प्रयाति नोर्ध्वं नाधस्तादाहारो न च पच्यते । आमाशयो$लसीभूतस्तेन सो$लसकः स्मृतः ॥
Apte 1890
English
अलसक a. Indolent, idle.
कः Flatulence, intumescence of the abdomen, with constipation and wind
प्रयाति नोर्ध्वं नाधस्तादाहारो न च पच्यते । आमाशयोऽलसीभूतस्तेन सोऽलसकः स्मृतः ॥
Monier Williams Cologne
English
अ-लसक
m.
 tympanitis, flatulence (intumescence of the abdomen, with constipation and wind),
Car.
Suśr.
Monier Williams 1872
English
अ-लसक, अस्, आ, अम्, indolent
(अस्), m. tympa-
nitis, flatulence, intumescence of the abdomen, with
constipation and wind.
Apte Hindi
Hindi
अलसक
वि* - अलस + कन्
"अकर्मण्य, सुस्त"
अलसकः
पुं*
 - अलस + कन्
"अफारा, पेट का एक रोग । "
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अलसक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೊಟ್ಟೆಯ ರೋಗ /ಉದರ ವ್ಯಾಧಿ /ಒಂದು ವಿಧ ಅಜೀರ್ಣ ರೋಗ
प्रयोगाः - > "प्रयाति नोर्ध्वं नाधस्तात् आहारो न च पच्यते । आमाशयोऽलसीभूतस्तेन सोऽलसकः स्मृतः ॥"
उल्लेखाः - > भावप्र०
L R Vaidya
English
alasaka {% a. (f. का) %} The same as अलस q.v.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अलसकः,
पुं,
 (न लस्यति अनेन, लस + करणे वुन् ।)उदररोगविशेषः । इति माधवकरः ॥
तस्य रूपं“कुक्षिरानह्यतेऽत्यर्थं प्रताम्येत् परिकूजति ।निरुद्धो मारुतश्चैव कुक्षावुपरि धावति ॥
वातवर्च्चोनिरोधाश्च यस्यात्यर्थं भवेदपि ।तस्यालसकमाचष्टे तृष्णोद्गारौ तु यस्य च” ॥
तन्त्रान्तरे ।“प्रयाति नोर्द्ध्वं नाधस्तादाहारो न च पच्यते ।आमाशयेऽलसीभूतस्तेन सोऽलसकः स्मृतः” ॥
अस्य लक्षणं चिकित्सा च अजीर्णशब्दे द्रष्टव्या ॥
(अलसकमुपदेक्ष्यामः । दुर्ब्बलस्याल्पाग्नेर्बहुश्लेष्मणोवातमूत्रपुरीषवेगविधारिणः स्थिरगुरुबहुरूक्षशीतशुष्कान्नसेविनस्तदन्नपानमनिलप्रपीडितं श्ले-ष्मणा च विबद्धमार्गमतिमात्रप्रलीनमलसत्वान्नवहिर्मुखी भवति । ततश्छर्द्यतीसारवर्ज्यान्याम-प्रदोषलिङ्गान्यभिदर्शयति अतिमात्राणि । अति-मात्रप्रदुष्टाश्च दोषाः प्रदुष्टामबद्धमार्गास्तिर्य्यगा-गच्छन्तः कदाचित् केवलमेवास्य शरीरं दण्डवत्स्तम्भयन्ति । ततस्तमलसकमसाध्यं ब्रुवते ।विरुद्धाध्यशनाजीर्णाशनशीलिनः पुनरेव दोष-मामविषमित्याचक्षते भिषजो विषसदृशलिङ्ग-त्वात् । तत्परमसाध्यमाशुकारित्वात् विरुद्धोप-क्रमत्वाच्चेति । तत्र साध्यमामं प्रदुष्टमलसीभूत-मुल्लेखयेत् । पाययित्वा सलवणमुष्णवारि । ततःस्वेदनवर्त्तिप्रणिधानाभ्यामुपाचरेदुपवासयेच्चैनम् ।इति चरकः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अलसक
पु०
 न लस्यति अनेन लस करणे--बा० वुन् । १ रोगभेदे ।यथाह सुश्रुतः “अजीर्ण्णमामं विष्टब्धं विदग्धं च यदी-रितम् । विसूच्यलसकौ तस्माद्भवेताम्” इत्युपक्रम्य “कुक्षि-रानह्यतेऽत्यर्थं ताम्यत्यत्यर्थं च कूजति । निरुद्धोमारुतोवापि कुक्षावुपरि धावति । वातवर्चोनिरोधश्च यस्यात्यर्थं भवेदपि । तस्यालसकमाचष्टे तृष्णोद्गारौ च यस्य तु” ।तन्निरुक्तिरपि अन्यत्र दर्शिता “प्रयाति नोर्द्धं नाधस्ता-दाहारो न च पच्यते । आमाशयोऽलसीभूतस्तेन सोऽल-सकः स्मृतः” । अलस + स्वार्थे कन् । २ अलस शब्दार्थे
त्रि०
 ।