| YouTube Channel

अलक्तः (alaktaH)

 
Apte
English
अलक्तः [alaktḥ] क्तकः [ktakḥ], क्तकः [न रक्तो$स्मात्, रस्य लत्वम्, स्वार्थे कन् Tv.] The red resin of certain trees, red lac or sap (formerly used by women to dye certain parts of their body, particularly the soles of the feet and lip) (Mar. अळिता)
(दन्तवाससा) चिरोज्झितालक्तकपाटलेन
Ku.*
 5. 34, 68
7.58
बिम्बाधरालक्तकः
M.*
 3.5
अलक्तकाङ्कां पदवीं ततान
R.*
 7.7
स्त्रियो हृतार्थाः पुरुषं निरर्थं निष्पीडितालक्तकवत्त्यजन्ति
Mk.*
 4.15.
Comp.
 -रसः red lac, juice
अलक्तरसरक्ता- भावलक्तरसवर्जितौ । अद्यापि चरणौ तस्याः पद्मकोशसमप्रभौ
Rām.*
 2.6.18. -रागः the red colour of alakta.
Apte 1890
English
अलक्तः
क्तकः [न रक्तोऽस्मात्, रस्य लत्वं, स्वार्थे कन् Tv.] The red resin of certain trees, red lac or sap (formerly used by women to dye certain parts of their body, particularly the soles of the feet and lip)
(दंतवाससा) चिरोज्झितालक्तकपाटलेन Ku. 5. 34, 68
7. 58
बिंबाधरालक्तकः M. 3. 5
अलक्तकांकां पदवीं ततान R. 7. 7
स्त्रियो हृतार्थाः पुरुषं निरर्थं निष्पीडितालक्तकवत्त्यजंति Mk. 4. 15.
Comp.
रसः red lac, juice
अलक्तरसरक्ताभावलक्तरसवर्जितौ । अद्यापि चरणौ तस्याः पद्मकोशसमप्रभौ Rām.
रागः the red colour of alakta.
Apte Hindi
Hindi
अलक्तः
पुं*
 - "न रक्तोऽस्मात्, यस्य लत्वम् - स्वार्थे कन्- तारा*"
"कुछ वृक्षों से निकलने वाली राल, लाल रंग की लाख महावर"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 लाक्षा, राक्षा, जतु, यावः, अलक्तः, द्रुमामयः, रङ्गमाता, खदिरिका, रक्ता, पलङ्कषा, क्रिमिहा, द्रुमव्याधिः, अलक्तकः, पलाशी, मुद्रिणी, दीप्तिः, जन्तुका, गन्धमादिनी, नीला, द्रवरसा, पित्तारिः
noun
रक्तवर्णीयः पदार्थः यः विशिष्टे वृक्षे रक्तवर्णीयाभिः कृमिभिः निर्मीयते।
"दुर्योधनेन पाण्डवान् हन्तुं लाक्षायाः गृहं निर्मितम्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अलक्तः,
पुं,
 (न रक्तोऽस्मात्, रस्य लत्वं ।) वृक्षनि-र्यासविशेषः । लाहा । जौ इति च भाषा ।तत्पर्य्यायः । राक्षा २ लाक्षा ३ जतु ४ यावः ५द्रुमामयः ६ । इत्यमरः ॥
रक्षा ७ । इति भरतः ।अरक्तः ८ । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
जतुकं ९यावकः १० अलक्तकः ११ रक्तः १२ । इतिशब्दरत्नावली ॥
पलङ्कषा १३ कृमिः १४ वर-वर्णिनी १५ । इति जटाधरः ॥
तस्य गुणादिः ।“लाक्षा पलङ्कषालक्ती यावो वृक्षामयो जतु ।लाक्षा वर्ण्या हिमा बल्या स्निग्धा च तुवरालघुः ॥
अनुष्णा कफपित्तास्रहिक्काकासज्वरप्रणुत् ।व्रणोरक्षतवीसर्पकृमिकुष्ठगदापहा ॥
अलक्तको गुणैस्तद्वद्विशेषाद्व्यङ्गनाशनः” ।इति भावप्रकाशः ॥
* ॥
लाक्षारसः । आल्ता इतिभाषा । तत्पर्य्यायः । अलक्तकः २ जतुरसः ३रागः ४ निर्भर्त्सनः ५ जननी ६ जनकरी ७ सम्पद्या८ चक्रवर्त्तिनी ९ । अस्य गुणाः । तिक्तत्वं । उष्णत्वं ।कफवातरोगब्रणदोषनाशित्वं । कण्ठरोगशम-नत्वं । रुचिकारित्वञ्च । इति राजनिर्गण्टः ॥