| YouTube Channel

अर्थान्तरन्यास (arthAntaranyAsa)

 
शब्दसागरः
English
अर्थान्तरन्यास
m.
 (-सः) Antithesis.
E.
 अर्थान्तर, and न्यास position.
Yates
English
अर्था_न्तर-न्यास (सः) 1.
m.
 Antithesis.
Spoken Sanskrit
English
अर्थान्तरन्यास - arthAntaranyAsa -
m.
 - antithesis
अर्थान्तरन्यास - arthAntaranyAsa -
m.
 - introduction of some other matter
अर्थान्तरन्यास arthAntaranyAsa
m.
 antithesis
विरोध virodha
m.
 antithesis
विकल्प vikalpa
m.
 antithesis of opposites [ rhet. ]
प्रतिष्ठापना pratiSThApanA
f.
 statement of an antithesis
विनिग्रहार्थ vinigrahArtha
m.
 sense of the above antithesis
विनिग्रहार्थीय vinigrahArthIya
adj.
 standing in the sense of the above antithesis
विनिग्रह vinigraha
m.
 antithesis which implies that when two propositions are antithetically stated peculiar stress is laid on one of them
Wilson
English
अर्थान्तरन्यास
m.
 (-सः) Antithesis.
E.
 अर्थान्तर, and न्यास position.
Monier Williams Cologne
English
अर्थान्तर-न्यास
m.
 introduction of some other matter (an illustration of a particular case by a general truth or of a general truth by a particular case),
Sāh.
Kāvyād.
&c.
Monier Williams 1872
English
अर्थान्तर-न्यास
add — transition to another
matter or subject, the turning aside from a narrative
to introduce a moral reflection, &c.
Apte Hindi
Hindi
अर्थान्तरन्यासः
पुं*
 अर्थः-अन्तरम्-न्यासः -
एक अलंकार जिसमें सामान्य से विशेष या विशेष से सामान्य का समर्थन होता है
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अर्थान्तरन्यास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದ ಒಂದು ಭೇದ /ಒಂದು ಅರ್ಥವು ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅದರ ಸಮರ್ಥನರೂಪವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುವುದು
प्रयोगाः - > "उक्तिरर्थान्तरन्यासः स्यात् सामन्यविशेषयोः"
उल्लेखाः - > चन्द्रा०
L R Vaidya
English
arTa-antara˚nyAsa {% m. %} a figure of speech (in rhetoric). It consists in the statement of a general proposition to support a particular one or of a particular instance to support a general proposition- (1) यावदर्थपदां वाचमेवमादाय माधवः । विरराम महीयासः प्रकृत्या मितभाषिणः Sis.ii.13
(2) बृहत्सहायः कार्यान्तं क्षोदीयानपि गच्छति । सम्भूयांभोधिमन्येति महानद्या नगापगा ii.100.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अर्थान्तरन्यास
पु०
 अर्थान्तरं न्यास्यतेऽत्र । अर्थालङ्कारभेदे“सामन्यं वा विशेषेण विशेषस्तेन वा यदि । कार्य्यञ्चकारणेनेदं कार्य्येण च समर्थ्यते ॥
साधर्म्म्येणेतरेणार्थान्त-रन्यासोऽष्टधा ततः” । क्रमेणोदाहरणानि । “वृहत्स-हायःकार्य्यान्तं क्षोदीयानपि गच्छति । सम्भूयाम्भोधिमभ्येतिमहानद्या नगापगा” ॥
अत्र द्वितीयार्द्धगतः सामान्योऽर्थःसोपपत्तिकः क्रियते । “यावदर्थपदां वाचमेवमाधायमाधवः । विरराम महीयांसः प्रकृत्या मितभाषिणः”अत्र सामान्येन विशेषसमर्थनम् । “पृथ्वि! स्थिरा भवभुजङ्गम! धारयैनां त्वं कूर्म्मराज! तदिदं द्वितीयंदधीथाः । दिक्कुञ्जराः! कुरुत तत्त्रितये दिधीर्षामार्य्यःकरोति हरकार्मुकमाततज्यम्” अत्राततज्याकरणं पृथ्वी-स्थैर्य्यादेः कार्य्यस्य समर्थकम् । “सहसा विदधात नक्रियामविवेकः परमापदां पदम् । विवृणते हि विमृष्य-कारिणं गुणलुब्धाः स्वयमेव सम्पदः” इत्यादौ सम्पद्वरणंकार्य्यं सहसा विधानाभावस्य विमृष्यकारित्वरूपस्यकारणस्य समर्थकम् । एतानि साधर्म्म्ये उदाहरणानिवैधर्म्म्ये यथा “इत्थमाराध्यमानोऽपि क्लिश्नाति भुवनत्रयम् । शाम्येत् प्रत्यपकारेण नोपकारेण दुर्ज्जनः” ॥
अत्र समान्यं विशेषस्य समर्थकम् । “सहसा विद-धीतेति” अत्र सहसा विधानाभावस्यापत्पदत्वं विरुद्धंकार्य्यं समर्थकम्” सा० द० ।