अर्णव (arNava)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अर्णव m.
  (-वः) The ocean. 
 E.
  अर्णस् water,  व affix,  and स is dropped: the
ण in this and similar words is optionally doubled,  as अर्ण्णव,  &c.

Capeller Eng

English

 अर्णव॑ a.
  waving,  undulating,  rising.  m.
  (n. ) = seq.
 

Yates

English

 अर्णव (वः) 1.
m.
  The ocean. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अर्णव 	-	 arNava 	-	 adj.
  	-	  restless
अर्णव 	-	 arNava 	-	 adj.
  	-	  agitated
अर्णव 	-	 arNava 	-	 adj.
  	-	  foaming
अर्णव 	-	 arNava 	-	 m.
  	-	  ocean of air
अर्णव 	-	 arNava 	-	 m.
  	-	  foaming sea
अर्णव 	-	 arNava 	-	 m.
  	-	  wave
अर्णव 	-	 arNava 	-	 m.
  	-	  four
अर्णव 	-	 arNava 	-	 m.
  	-	  flood
अर्णव 	-	 arNava 	-	 m.
 , n.
  	-	  Ocean
अर्णव 	-	 arNava 	-	 m.
 n.
  	-	  number

अर्णव 	-	  arNava 	-	 adj.
  	-	 foaming
अर्णस 	-	  arNasa 	-	 adj.
  	-	 foaming
परिस्रुत् 	-	  parisrut 	-	 adj.
  	-	 foaming
फेनवत् 	-	  phenavat 	-	 adj.
  	-	 foaming
अर्णव 	-	  arNava 	-	 m.
  	-	 foaming sea
उत्सिक्त 	-	  utsikta 	-	 adj.
  	-	 foaming over
उत्सेक 	-	  utseka 	-	 m.
  	-	 foaming upwards
अनतिनेद 	-	  anatineda 	-	 m.
  	-	  not foaming over
अर्णस् 	-	  arNas 	-	 n.
  	-	 foaming sea ocean
उत्सेचन 	-	  utsecana 	-	 n.
  	-	  boiling or foaming over
उत्सेचन 	-	  utsecana 	-	 n.
  	-	  act of foaming or spouting upwards

Wilson

English

 अर्णव
m.
  (-वः) The ocean. 
E.
  अर्णस् water,  व affix,  and स is dropped: the ण in this and
similar words is optionally doubled,  as अर्ण्णव,  &c.

Apte

English

अर्णव [arṇava],  a.
  Being agitated,  foaming,  restless (Ved. )
 full of water (Sāy.)
 ततः समुद्रो अर्णवः Sandhyā
 यात्येव यमुना पूर्णं समुद्रमुदकार्णवम् Rām.*
  2.15.19. -वः [अर्णांसि सन्ति यस्मिन्,  अर्णस्-व सलोपः P.
 V.*
  2.19 Vārt.]

A stream,  flood,  wave.

The (foaming) sea,  ocean
 पराहतः शैल इवार्णवाम्बुभिः Ki.*
  14.1. (fig.  also),  Bhāg.*
  4. 22.4
 शोक˚ ocean of grief
 so चिन्ता˚
 जन˚ ocean of men
 संसारार्णवलङ्घनम् Bh.*
  3.1. &c.
  also नृणामेको गम्यस्त्वमसि पयसामर्णव इव- शिवमहिम्रस्तोत्र of पुष्पदन्ताचार्य.

The ocean of air.

N.
  of a metre.

N.
  of the sun or Indra (as givers of water). Comp.
   -अन्तः the extremity of the ocean. 

उद्मवः N.
  of a plant अग्निजार (Mar.  समुद्रफेंस).

the moon.  (-वा) Lakṣmī. (-वम्) nectar. -ज a.
  sea-born,  marine. (-जम्,  -जः) cuttle-fish. -पोतः,  -यानम् a boat or ship.

मन्दिरः 'inhabiting the ocean',  N.
  of Varuṇa,  regent of the waters.

N.
  of Viṣṇu.

Apte 1890

English

 अर्णव a. Being agitated,  foaming,  restless (Ved.)
 full of water (Sāy.). 
वः [अर्णांसि संति यस्मिन्,  अर्णस्-व सलोपः P. V. 2. 109 Vārt.]. 1 A stream,  flood,  wave. 
2 The (foaming) sea,  ocean (fig. also)
 शोक° ocean of grief
 so चिंता°
 जन° ocean of men
 संसारार्णवलंघन Bh. 3. 10. 
3 The ocean of air. 
4 N. of a metre. 
5 N. of the sun or Indra (as givers of water). 
Comp. 
अंतः the extremity of the ocean. 
उद्भवः {1} N. of a plant अग्निजार. {2} the moon. (
वा) Lakṣmī. (
वं) nectar. 
ज a. sea-born,  marine. (
जं,  जः) cuttle-fish. 
पोतः,  
यानं a boat or ship. 
मंदिरः {1} ‘inhabiting the ocean’,  N. of Varuṇa,  regent of the waters. {2} N. of Viṣṇu. 

Monier Williams Cologne

English

 अर्णव॑ mfn.
   agitated,  foaming,  restless,  RV.
  
 VS.
 
 AV.

 अर्णव॑ (अ॑स्),  m.
  a wave,  flood,  RV.
  

 the foaming sea,  RV.
  
 VS.

 the ocean of air (sometimes personified as a demon with the epithet महा॑न् or तनयित्नु॑स्),  RV.
  
 AV.

 अर्णव॑ (अस्,  rarely अम् [MBh.   xiii,  7362]),  m.
  n.
  the sea

 (hence) the number,  ‘four’,  Sūryas.
 

 N.
  of two metres (cf.   अ॑र्ण,  m.
 ),  N.
  of wk. on jurisprudence.

Monier Williams 1872

English

 अर्णव,  अस्,  आ,  अम्,  being agitated
 foaming
restless
 (अस्),  m. a wave,  flood,  stream
 the foaming
sea,  high water
 the ocean of air
 N. of a metre
title of a work on jurisprudence.
—अर्णव-ज,  अस्, 
आ,  अम्,  sea-born,  marine
 (अस्,  अम्),  m. n. cuttle fish.
—अर्णव-पोत,  अस्,  m. a boat or ship.
—अर्णव-
मन्दिर,  अस्,  m. an epithet of Varuṇa,  regent of
the waters.
—अर्णव-यान,  अम्,  n. a boat or ship.
—अर्णवान्त (°व-अन्°),  अस्,  m. the extremity of
the ocean.
—अर्णवोधव (°व-उद्°),  अस्,  m.,  N.
of a plant.

Macdonell

English

 अर्णव arṇa-vá,  m.
  (n. ) wave,  stream,  flood
 🞄sea
 -nemi,  f.
  earth
 -sarid-āśrita,  (pp.) m.
  🞄dweller near the sea and rivers.

Benfey

English

 अर्णव अर्णव (from अर्ण,  ved. by
aff.  व for वन्त्),  m.
  The ocean,  Rām. 
4,  9,  38.
 -- Comp.
 
महा-,  m.
  the ocean. 
लवण-,  m.
  the sea of salt water,  Rām. 
1,  1,  70.
स-पर्वत-वन-,  adj.
 ,  f.
  वा
(viz. पृथिवी,  earth),  with its moun-
tains,  forests,  and seas,  Rām.  1,  16,  32.

Apte Hindi

Hindi

अर्णवः
पुं*
  - "अर्णांसि सन्ति यस्मिन्-अर्णस्+व, सुलोपः"
" समुद्र, सागर"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अर्णव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮುದ್ರ /ಕಡಲು
निष्पत्तिः - > अर्णस् - "वः" सलोपश्च (उ० वा० ५-२-१०९)
व्युत्पत्तिः - > अर्णांस्यत्र सन्ति
प्रयोगाः - > "प्रवृद्धमन्द्राम्बुदधीरनादः कृष्णार्णवाभ्यर्णचरैकहंसः"
उल्लेखाः - > माघ० ३-२१

L R Vaidya

English

 arRava {% m. %} The ocean,  यादोरत्नैरिवार्णवः R.i.16,  iii.80,  59.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

४,  अपस्,  अब्धि,  अम्बु,  अम्बुधि,  अम्बुनिधि,  अम्भोधि,  अम्भोनिधि,  अय,  अर्णव,  आप,  आम्नाय,  आय,  आश्रम,  उदधि,  उदन्वान्,  उपाय,  कषाय,  कृत,  केन्द्र,  कोष्ठ,  गति,  जल,  जलधि,  जलनिधि,  तुरीय,  तुर्य,  तोय,  दिक्,  दिश्,  दिशा,  ध्यान,  नदी,  निगम,  निम्नगेश,  नीरधि,  नीरनिधि,  पयोधि,  पयोनिधि,  पाथ,  पाथोधि,  पितामहास्य,  प्रणिम्नगेश,  बन्ध,  बन्धु,  ब्रह्मोद्भव,  महोर्मि,  महोर्मिक,  माल,  युग,  लवणोद,  लोकपाल,  वर्ण,  वारिधि,  वारिनिधि,  वार्धि,  विषधि,  विषनिधि,  वेद,  श्रुति,  सञ्ज्ञा,  समुद्र,  सलिलाकर,  सागर,  सुख

Bopp

Latin

 अर्णव m. mare.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 अर्णव dh. Oppert II,  5160. See Kṛtyatattvārṇava, 
Smṛtimahārṇava.

Indian Epigraphical Glossary

English

 arṇava (IE 7-1-2),  ‘four’.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  फेनल,  फेनिल,  सफेन,  फेनवत्,  अर्णव
adjective
 
फेनयुक्तम्।
 "समुद्रे फेनलाः तरङ्गाः उद्भवन्ति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पारावारः सागरोऽवारपारोऽकूपारोदध्यंर्णवा वीचिमाली ।
यादः स्रोतोवार्नदीशः सरस्वान्सिन्धुदन्वन्तौ मितद्रुः समुद्रः ॥ १०७३ ॥
आकरो मकराद्रत्नाज्जलान्निधिधिराशयः ।
द्वीपान्तरा असंख्यास्ते सप्तैवेति तु लौकिकाः ॥ १०७४ ॥
-wordlist-
 
पारावार (पुं),  सागर (पुं),  अवारपार (पुं),  अकूपार (पुं),  उदधि (पुं),  अर्णव (पुं),  वीचिमालिन् (पुं),  यादईश (पुं),  स्रोतईश (पुं),  वारीश (पुं),  नदीश (पुं),  सरस्वत् (पुं),  सिन्धु (पुंस्त्री),  उदन्वत् (पुं),  मितद्रु (पुं),  समुद्र (पुं),  आकर (पुं),  मकरनिधि (पुं),  रत्ननिधि (पुं),  जलनिधि (पुं),  मकरधि (पुं),  रत्नधि (पुं),  जनधि (पुं),  मकरराशि (पुं),  रत्नराशि (पुं),  जलराशि (पुं),  द्वीप (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

रत्नाकर
रत्नाकर,  सरस्वत्,  उदधि,  उदन्वत्,  सरित्पति,  अकूपार,  पारावार,  तोयनिधि,  अर्णव,  जलराशि,  सागर,  समुद्र
रत्नाकरः सरस्वानुदधिरुदन्वान्सरित्पतिरकूपारः ।
पारावारस्तोयनिधिरर्णवजलराशिसागरसमुद्राः ॥ ६५२ ॥
verse 3.1.1.652
page 0074

नाममाला

Sanskrit

स्रोतस्विनीपति,  धुनीपति,  सिन्धुपति,  स्रवन्तीपति,  निम्नगापति,  आपगापति,  नदीपति,  नदपति,  द्विरेफपति,  सरित्पति,  तरङ्गिणीपति,  अब्धि,  पारवार,  अमृतोद्भव,  अपारवार्,  अकूपार,  रत्नाकर,  मीनाकर,  समुद्र,  वारिराशिन्,  सरस्वान्,  सागर,  अर्णव
तत्पतिश्च भवत्यब्धिः पारावारोऽमृतोद्भवः ।
अपारवारकूपारौ रत्नमीनाऽभिधाऽकरः ॥ २५ ॥
समुद्रो वारिराशिश्च सरस्वान् सागरोऽर्णवः ।
verse 0.1.1.25
page 0013

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अर्णवः,  पुं,
   (अर्णांसि जलानि सन्त्यस्मिन्,  अर्णसो-लोपश्चेति वः सलोपश्च ।) समुद्रः । इत्यमरः ॥
(“अधृष्यश्चाभिगम्यश्च यादोरत्नैरिवार्णवः” ।इति रघुवंशे ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अर्ण्णव पु०
  अर्णाँसि सन्त्यस्मिन् अर्णस् + व सलोपः । १ समुद्रे ।“यादोरत्नैरिवार्ण्णवः” रघुः “कृष्णार्ण्ण वाभ्यर्णचरैकहंसः”माघः २ उदकयुक्ते त्रि०
  “ततः समुद्रादर्णवात्” सन्ध्यामन्त्रः“तिरः समुद्रमर्णवम्” ऋ० १,  १९,  ७ । “अर्णवमुदक-युक्तम्” भा० । अर्णांसि दातृवेनास्त्यस्य मतुप्सलोपः । जलदातरि ३ सूर्य्ये ४ इन्द्रे च “आदित्याज्जायतेवृष्टिः” गीतोक्तेः सूर्य्यस्य पर्जन्याघिपत्वाच्च शक्रस्यजलदातृत्वात्तथात्वम् । “सभानुरर्ण्णवो नृचक्षाः” ऋ०३,  ५१,  २ “शतक्रतुमर्ण्णवं शाकियं नरम्” ३,  ३,  ५,  १,  २, अर्ण्णवं पर्ज्जन्यात्मनोदकवन्तम्” भा० । ५ सजले च ।“अजएकपादनमितुरर्ण्णवम्” ऋ० १०,  ६६,  ११ । “ब्रह्म-लोके,  एतादेवताः सृष्टा अस्मिन्महत्यर्ण्णवे” ऐ० ब्रा० ।अस्य समुद्रावाचित्वेन क्षीरार्णवः जलार्णवः लवणार्ण्णवःइत्यादौ आधारतामात्रबोधः ।

Capeller

German

 अर्णव॑ m.
  (n. ) अ॑र्णस् n.
  Woge,  Flut,  Strom, 
Meer.

Grassman

German

 arṇavá,  a.,  „in innerer wallender Bewegung begriffen“,  vom Meere,  dem Somastrome,  dem Lichte (des Feuers und der Sonne). Es stammt,  wie árṇas,  aus ar (3. 4),  vermittels einer aus dem Präsensstāmme ṛṇu (ṛṇomi) entsprungenen Erweiterung ṛṇ (arṇ). Also 1〉 wallend,  wogend
 2〉 m.,  die wallende Flut (der Wasser,  Flüsse,  des Regens)
 3〉 m.,  Meer
 insbesondere wird 4〉 Indra als ein Meer bezeichnet,  in welches die Ströme der Lieder oder der Somatränke sich ergiessen,  oder als ein Meer des Gutes ({51, 1})
 5〉 m.,  das Luftmeer,  Wolkenmeer
 6〉 m.,  mit dem Zusatze mahā́n oder tanayitnús,  das grosse (donnernde) Wolkenmeer,  als ein Dämon aufgefasst.
-ás 1〉 samudrás {1016, 1}
 von Soma {798, 45}
 bhānús (agnés) {256, 2}
 ketús sū́riasya {579, 2}. — 2〉 {502, 8}. — 4〉 {55, 2}. — 6〉 {892, 11} (tanayitnús).
-ám 1〉 samudrám {19, 7}
 {884, 5}
 síndhum {287, 9}. — 2〉 (apā́m): {56, 5}
 {85, 9}
 {56, 5}
 (apsavám) {891, 3}
 {941, 3}. — 4〉 {285, 2}
 {51, 1}. — 5〉 {168, 6}
 {660, 5} (saptábudhnam)
 {836, 1}.
-ā́t 1〉 samudrā́t {1016, 2}.
-ásya 6〉 mūrdhā́nam {893, 12}
 vratā́ {937, 4}.
-é 5〉 {646, 17} (divás).
-ā́n 2〉 {386, 1}.
-aís 2〉 {413, 1}.

 arṇavá:
-ám 2〉 {214, 18}.

Burnouf

French

 अर्णव अर्णव a. (अर्णस्) aqueux,  de la nature des
vagues,  de couleur d'eau. -- S. m.
  mer.
अर्णवमन्दिर m.
  (मन्द्) वरुण।
अर्णवान्त m.
  (अन्त) le bout de la mer.

Stchoupak

French

 अर्णव-
 a. qui a des vagues,  qui s'enfle 
 m.
  (rar. nt.) mer 
 flots, 
vagues.
°नेमि- f.
  terre.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.