अर्जन (arjana)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English अर्जन arjana acquisition
अर्जन arjana gaining
अर्जन arjana earning
अर्जन arjana procuring
अर्जन arjana acquiring
अर्जन arjana achievement
Wilson
EnglishApte
Englishअर्जनम् [arjanam], [अर्ज्-ल्युट्] Getting, acqisition
अर्थानामर्जने दुःखम् 1.163
अर्जयितव्यापारो$र्जनम् Dāy. B.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishHindi
Hindiप्राप्त करने के
Apte Hindi
Hindiअर्जनम्
- अर्ज्+ल्युट्
"प्राप्त करना, अधिग्रहण करना"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअर्जन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಪಾದನೆ
निष्पत्तिः - > अर्ज (प्रतियत्ने) - "ल्युट्" (३-३-११५)
Kridanta Forms
Sanskritऋज् (ऋ꣡जँ॒ गतिस्थानार्जनोपार्जनेषु - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अर्जनम्
अनीयर् = अर्जनीयः - अर्जनीया
ण्वुल् = अर्जकः - अर्जिका
तुमुँन् = अर्जितुम्
तव्य = अर्जितव्यः - अर्जितव्या
तृच् = अर्जिता - अर्जित्री
क्त्वा = अर्जित्वा
ल्यप् = प्रार्ज्य
क्तवतुँ = ऋजितवान् - ऋजितवती
क्त = ऋजितः - ऋजिता
शानच् = अर्जमानः - अर्जमाना
अर्ज् (अ꣡र्जँ꣡ अर्जने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = अर्जनम्
अनीयर् = अर्जनीयः - अर्जनीया
ण्वुल् = अर्जकः - अर्जिका
तुमुँन् = अर्जितुम्
तव्य = अर्जितव्यः - अर्जितव्या
तृच् = अर्जिता - अर्जित्री
क्त्वा = अर्जित्वा
ल्यप् = प्रार्ज्य
क्तवतुँ = अर्जितवान् - अर्जितवती
क्त = अर्जितः - अर्जिता
शतृँ = अर्जन् - अर्जन्ती
अर्ज् (अ꣡र्जँ꣡ प्रतियत्ने सम्पादने च - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = अर्जनम्
अनीयर् = अर्जनीयः - अर्जनीया
ण्वुल् = अर्जकः - अर्जिका
तुमुँन् = अर्जयितुम्
तव्य = अर्जयितव्यः - अर्जयितव्या
तृच् = अर्जयिता - अर्जयित्री
क्त्वा = अर्जयित्वा
ल्यप् = प्रार्ज्य
क्तवतुँ = अर्जितवान् - अर्जितवती
क्त = अर्जितः - अर्जिता
शतृँ = अर्जयन् - अर्जयन्ती
शानच् = अर्जयमानः - अर्जयमाना
Sanskrit Tibetan
Tibetanbsgrub pa
१) अर्जन २) ३) निर्हार ४) प्रतिपत्ति ५) प्रतिपद् ६) विधान ७) विधि ८) ९) समुदागत १०) समुदानयन ११) साधक १२) साधन १३) साधित १४) साध्य १५) सिद्धि १६)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअर्ज्जनं, (अर्ज + ल्युट् ।) उपार्जनं । स्वत्वहेतु-भूतो व्यापारः । यथा । अर्ज्जनं स्वत्वहेतुभूतोब्यापारः अर्जनं स्वत्वं नापादयतीति विप्रतिषिद्ध-मिति दायभागः ॥
(“अर्जयितृव्यापारोऽर्जनमिति जीमूतवाहनः” ।“स्वामित्वजनकव्यापारत्वम्” इति महेश्वरः ।“स्वामित्वहेतुभूतव्यापारत्वम् इति । श्रीकृष्णः ।“पितृनिधनकालीनं वा जीवनमेव पुत्रस्यार्ज्जनंभविष्यति” । इति दायभागः ।“अर्थानामर्जने दुःखमर्जितानाञ्च रक्षणे” ।इति पञ्चतन्त्रे ।“द्रव्यार्जनञ्च नाशञ्च मित्रामित्रस्य चार्जनम्” ।इति मनुः ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskritअर्जन अर्ज--ल्युट् । १ सम्पादने स्वामित्वसम्पादके२ व्यापारभेदे च । स्वामित्वहेतवश्च “सप्त वित्तागमाः धर्म्म्यादायोलाभः क्रयोजयः । विभागः संप्रयोगश्च सत्प्रतिग्रहएव च” स्मृत्युक्ताः “स्वामी रिक्थक्रयसंविभागाधिगमेषुब्राह्मणस्याधिकं लब्धं क्षत्रियस्य विजितं निर्विष्टं वैश्य-शूद्रयोः” गो० उक्ताश्च रिक्थादयः साधारणाः सर्व्व-वर्णेषु । तत्राप्रतिबन्धोदायोरिक्थंयथा पित्रादिवने पुत्रादेः ।अप्रतिबन्धोदायोविभागो यथा पत्नीप्रभृतेः । लब्धं प्रति-ग्रहः ब्राह्मणस्य तदसाधारणं “याजनाध्यापनप्रतिग्रहै-र्ब्राह्मणोधनममर्ज्जयेदिति” श्रुत्या ब्राह्मणकर्त्तृकार्ज्जनस्ययाजनादिकरणकत्वनियमनात् । क्षत्रियस्य विजितं विजयलब्धमसाधारणम् । निर्विष्टं भृतिः तच्च वैश्यस्य कृषि-गोरक्षादिलब्धम् शूद्रस्य शुश्रूया वेतनं चेति तयो-रसाधारणम् । एवञ्च मनुना “सूतानामश्वसारय्यम्”इत्यादि यदुक्तं तत् सर्व्वं तेषामसाधारणं तदपि निविष्ट-शब्दाभिधेयम्” मिता० शूद्रवत् वर्णसङ्करा इति स्मृतेः “शूद्रा-णान्तु, सधर्म्माणः सर्व्वेऽपध्वंसजा स्मृताः” मनूक्तेश्च तेषांशूद्रधर्म्मातिदेशात्तथा । तच्चार्ज्जनं पुरुषार्थं न यज्ञार्थं तेनयद्यस्य वर्णस्योचितं तदतिरेकेणार्ज्जितेनापि धनेन क्रतु-सिद्धिः पुरुषस्य परं नियमातिक्रमे दोषः इति जैमि-नीये लिप्तासूत्रे स्थितम् । मिताक्षराकृता तस्य चायमर्थएवं विवृतः । “यदा द्रव्यार्ज्जननियमानां क्रत्वर्थत्वं तदा-नियमार्जितेनैव द्रव्येण क्रतुसिद्विरिति न पुरुषस्य नियमा-तिक्रमदोषः इति पूर्व्वपक्षे सिद्धान्ते तु अर्ज्जननियमस्यपुरुषार्थत्वात् तदतिक्रमेणार्जितेनापि द्रव्येण क्रतुसिद्धि-र्भवति पुरुषस्यैव नियमातिक्रमाद्दोष इति नियमातिक्र-मार्जितस्यापि स्वत्वमङ्गीकृतम् अन्यथा क्रतुमिद्ध्यभावात् ।नचैतावता चौर्य्यादिप्राप्तस्यापि स्वत्वं स्यादिति मन्तव्यम् ।लोके तत्रतत्र स्वत्वप्रसिद्ध्यभावात् व्यवहारविसंवादाच्च” इति । एवञ्च प्रतिग्रहाद्युपायकं स्वत्वं लौकिकमेवअतएब “सप्त वित्तागमाधर्म्म्याः” इत्यनेन तेषां धर्म्महेतुत्व-मात्रमुक्तं न तु भृतिप्रभृतीनां तत्रानुक्तानां स्वत्वाहेतुत्वम-पि “अर्जयितृव्यापारोऽर्ज्जनमिति” दायभा० । “अर्जस्वत्वं नापादयतीति” मिता० । “कणिशाद्यर्जनं शिलम्”मनुः । “अर्थानामर्जने दुःखमिति” नीति० अर्जधातोःप्रतियत्नार्थकतया विद्यमानपदार्थस्यैव स्वत्वसम्पाद-नार्थकत्वेन तस्य तथात्वम् ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.