| YouTube Channel

अर्घ्य (arghya)

 
शब्दसागरः
English
अर्घ्य
mfn.
(-र्घ्यः-र्घ्या-र्घ्यं) Venerable, deserving worship.
n.
(-र्घ्यं) A respect-
ful oblation to gods or venerable men, of rice, durva grass, flowers,
&c. with water only and of water in a small boat-shaped vessel.
n.
(-र्घ्यं) Wild honey. e. अर्घ, and or यत्
aff.
Capeller Eng
English
अर्घ्य
n.
worth or fit for an honourable reception.
n.
a
reverential offering to gods or venerable men.
Yates
English
अर्घ्य (घ्यः-घ्या-घ्यं)
a. Venerable.
n.
Oblation
wild honey.
Wilson
English
अर्घ्य
mfn.
(-र्घ्यः-र्घ्या-र्घ्यं) Venerable, deserving worship.
n.
(-र्घ्यं) A respectful oblation to gods or venerable men, of rice, dūrbbā
grass, flowers, &c. with water, and of water only in a small boat-shaped vessel.
n.
(-र्घ्यं) Wild honey.
E.
अर्घ, and or यत्
aff.
Apte
English
अर्घ्य [arghya],
a.
[अर्घ-यत् अर्घमर्हति]
Valuable
अनर्घ्य invaluable
अनर्घ्यमपि माणिक्यम् see s. v.
Venerable, deserving respectful offering
तानर्घ्यानर्घ्यमादाय दूरात्प्रत्युद्ययौ गिरिः
Ku.*
6.5
Śi.*
1.14
Y.*
1.11.
र्घ्यम् A respectful offering or oblation to a god or venerable person (see अर्घ)
अर्घः पूजाविधिः तदर्थं द्रव्यम् अर्घ्यम् Sk.
अर्घ्यमस्मै
V.*
5.
ददतु तरवः पुष्पैरर्घ्यं फलैश्च मधुश्चुतः
U.*
3.24
अर्घ्यंमर्घ्यमिति वादिनं नृपम्
R.*
11.69
1.44
Ku.*
1.58, 6. 5
(it
oft
en consists only of water given in a droṇa and forms part of the Madhuparka ceremony).
A kind of honey.
Apte 1890
English
अर्घ्य a. [अर्घ-यत् अर्घमर्हति] 1 Valuable
अनर्घ्य invaluable
see s. v.
2 Venerable, deserving respectful offering
तानर्घ्यानर्घ्यमादाय दूरात्प्रत्युद्ययौ गिरिः Ku. 6. 50
Śi. 1. 14
Y. 1. 110.
र्घ्यं 1 A respectful offering or oblation to a god or venerable person (see अर्घ)
अर्घः पूजाविधिः तदर्थं द्रव्यं अर्घ्यं Sk.
अर्घ्यमस्मै V. 5.
ददतु तरवः पुष्पैरर्घ्यं फलैश्च मधुश्चुतः U. 3. 24
अर्घ्यमर्घ्यमिति वादिनं नृपं R. 11. 69
1. 44
Ku. 1. 58, 6. 50
(it often consists only of water given in a droṇa and forms part of the Madhuparka ceremony).
2 A kind of honey.
Monier Williams Cologne
English
अर्घ्य
mfn.
‘valuable’, see अन्-अर्घ्य, (g. दण्डादि, q.v., ‘अर्घम्-अर्हति’) deserving a respectful reception (as a guest),
PārGṛ.
Yājñ.
&c.
belonging to or used at the respectful reception of a guest,
Gobh.
Yājñ.
&c.
अर्घ्य
n.
(Pāṇ. v, 4, 25) water offered at the respectful reception of a guest,
ĀśvGṛ.
&c.
, (probably for आर्घ्य, q.v.) a kind of honey,
L.
Monier Williams 1872
English
अर्घ्य, अस्, आ, अम्, valuable
venerable
deserving
a respectful oblation
(अम्), n. a respectful oblation
to gods or venerable men, of rice, dūrva-grass, flowers,
&c., with water
or of water only in a small boat-
shaped vessel
a kind of honey.
—अर्घ्य-तस्, ind.
of true value.
Macdonell
English
अर्घ्य argh-ya, fp. valuable
worthy of a hospitable 🞄reception
n.
water presented to a guest.
Benfey
English
अर्घ्य अर्घ्य, i. e. अर्घ + य।
I.
adj.
,
f.
या।
1. Deserving worship, Yājñ. 1,
357.
2. Deserving to be entertained, ib.
1, 110.
II.
n.
A respectful oblation to
gods or venerable men, consisting of rice,
durva grass, flowers, etc., with water,
or of water only, Yājñ. 1, 289.
--
Comp.
अन्-,
adj.
invaluable, Kathās. 3, 42.
Apte Hindi
Hindi
अर्घ्य
वि* - अर्घ्+यत् अर्घमर्हति
मूल्यवान
अर्घ्य
वि* - अर्घ्+यत् अर्घमर्हति
सम्माननीय
अर्घ्यम्
नपुं*
- अर्घ्+यत् अर्घमर्हति
किसी देवता या सम्मान्य व्यक्ति को सादर आहुति या उपहार
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अर्घ्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೂಜಾದ್ರವ್ಯ /ಪೂಜೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಪತ್ರ ಪುಷ್ಪ ಮೊದಲಾದುದು
अर्घ्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೂಜಾಸಂಬಂಧವಾದ ಉಪಚಾರಗಳಲ್ಲೊಂದು
निष्पत्तिः - > "यत्" (५-४-२५)
व्युत्पत्तिः - > अर्घाय इदम्
अर्घ्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ
निष्पत्तिः - > अर्ह (पूजायाम्) - "ण्यत्" (३-१-१२४) कुत्वम्
व्युत्पत्तिः - > अर्ह्यते
प्रयोगाः - > "तानर्घ्यानर्घ्यमादाय दूरात् प्रत्य्द्ययौ गिरिः" "तमर्घ्यमर्घ्यादिकयादिपूरुषः"
उल्लेखाः - > कुमा० ६-५०, माघ० १-१४
L R Vaidya
English
arGya {% (I) a. (f. र्घ्या) %} 1. Valuable
2. venerable, तानर्घ्यानर्घ्यमादाय दूरात्प्रत्याययौ गिरिः K.S.vi.50.
arGya {% (II) n. %} A respectful offering to a god or a venerable person consisting of various ingredients, अर्घ्यमर्घ्य मिति वादिनं नृपम् R.xi.69, अनर्घ्यमर्घ्येण तमद्रिनाथः K.S.i.58, R.i.44.
Bopp
Latin
अर्घ्य (r. अर्घ् s. य)
1) Adj. venerandus.
2) m. i. q. praec.
sign. 2.
Lanman
English
arghya, a. of price or that may be priced.
[argha, 1212.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
मूल्यवान्, अर्घ्य, महार्ह
adjective
यस्य मूल्यम् अधिकम् अस्ति।
"आ बाल्यात् सः मूल्यवान् वस्तूनि एव क्रीणाति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
पादार्थं पाद्यमर्घार्थमर्घ्यं वार्यथ गौरवम् ५००
अभ्युत्थानं व्यथकस्तु स्यान्मर्मस्पृगरुंतुदः
-wordlist-
पाद्य (क्ली), अर्घ्य (क्ली), गौरव (क्ली), अभ्युत्थान (क्ली), व्यथक (पुं), मर्मस्पृश् (पुं), अरुन्तुद (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अर्घ्यं, त्रि, (अर्ह्यते पूज्यते, अर्ह + ण्यत्, न्यङ्क्वादी-नाञ्चेति कुत्वं, अर्घमर्हति इति पादार्घाभ्याञ्चेतियत् वा ।) पूजनयोग्यं पूज्यं इति मेदिनी
अर्घ्यार्थं तत्तु पूजार्थदूर्व्वाक्षतचन्दनपुष्पमिश्रित-वारि इत्यमरः
(“अनर्घ्यमर्घ्येण तमद्रिनाथः, स्वर्गौकसामर्च्चितमर्च्चयित्वा” ।इति कुमारसम्भवे ।“अर्घ्यमर्घ्यमितिवादिनं नृपं, सोऽनवेक्ष्य भरताग्रजो यतः” ।इति रघुवंशे ।) अर्घार्थजलम् इति अमरटीकायांभरतः
तत्तु सामान्यविशेषभेदेन द्विविधं ।तत्राद्यस्य क्रमः स्ववामे त्रिकोणवृत्तभूविम्बंविलिख्याधारशक्तिं पूजयित्वा अस्त्रमन्त्रेण पात्रंप्रक्षाल्य मन्त्रेण जलेनापूर्य्याङ्कुशमुद्रया मन्त्रेण, सूर्य्यमण्डलात्तीर्थमावाह्य प्रणवेन गन्धपुष्पाभ्यांसंपूज्य धेनुमुद्रां प्रदर्श्य प्रणवमष्टधा दशधा वाजपेत्
अन्त्यस्य क्रमः स्ववामे त्रिकोणमण्डलंकृत्वा तत्र त्रिपदिकामारोप्य अस्त्रेण शङ्खंप्रक्षाल्य तदुपरि संस्थाप्य मन्त्रेण गन्धपुष्पाक्षत-दूर्व्वादि तत्र निःक्षिप्य विमलजलेन विलोम-मातृकया मूलेन पूरयेत् ततस्त्रिपदिकायांवह्निमण्डलपूजा शङ्खे सूर्य्यमण्डलपूजा जलेसोममण्डलपूजा ततो मन्त्रेणाङ्गुशमुद्रया सूर्य्यम-ण्डलात्तीर्थमावाह्य मन्त्रेण स्वहृदयाद्देवतां तत्रा-वाह्य कूर्च्चमन्त्रेणावगुण्ठ्यास्त्रमन्त्रेण गालिनीमुद्रांप्रदर्श्य मन्त्रेण तज्जलं वीक्ष्य अङ्गमन्त्रैः सकलीकृत्यगन्धपुष्पाभ्यां देवतां संपूज्य तदुपरि मत्स्यमुद्रया-च्छाद्य मूलमन्त्रमष्टधा जप्त्वा धेनुमुद्रां प्रदर्श्या-स्त्रेण संरक्ष्य तस्मात् किञ्चित् जलं प्रोक्षणीपात्रेनिःक्षिपेत् इति तन्त्रसारः
अर्घ्यं,
क्ली,
(अर्घ + यत् ।) जरत्कारुमुनितपोवनतरू-द्भतमधु तस्य गुणाः चक्षुरायुर्हितकारित्वं ।आमवातकफपित्तनाशित्वञ्च इति राजवल्लभः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अर्घ्य
त्रि०
अर्ह्यते पूज्यते अर्ह--ण्यत्--न्यङ्का० कुत्वम्-अर्घमर्हति अर्घ + यत् वा पूजनीये “तमर्घ्यमर्घ्यादिकयादिपूरुषः माघः” अर्घाय देयं यत् पूजार्थं देयेजलादौ “तानर्घ्यानर्घ्यमादाय दूरात् प्रत्युद्ययौ गि-रिः” कुमा० “अनर्घ्यमर्घ्येण तमद्रिनाथः” कुमा० ।अर्घं मूल्यमधिकमर्हति यत् जरुत्कारतपोवनवृक्षोद्भवेमधुनि
न०
तस्य बहुमूल्यत्वात्तथात्वम्
Capeller
German
अर्घ्य wertvoll, würdig
n.
= vor.
Burnouf
French
अर्घ्य अर्घ्य a. (अर्घ्) estimable
vénérable,
respectable. -- S.
n.
l'अर्घ।
Stchoupak
French
अर्घ्य-
a. v. qui mérite d'être reçu avec honneur
nt. eau présentée
à l'hôte ou oblation en général.