| YouTube Channel

अर्कव्रत (arkavrata)

 
शब्दसागरः
English
अर्कव्रत
n.
 (-तं)
1. Levying taxes, subjecting the people to heavy imposts,
drawing their wealth as the sun evaporizes water.
2. Periodical wor-
ship of the sun.
E.
 अर्क the sun, and व्रत observance.
Yates
English
अर्क-व्रत (तं) 1.
n.
 Levying taxes.
Wilson
English
अर्कव्रत
n.
 (-तं)
1 Levying taxes, subjecting the people to heavy imposts, drawing their wealth
as the sun evaporizes water.
2 Periodical worship of the sun.
E.
 अर्क the sun, and व्रत observance.
Monier Williams Cologne
English
अर्क—व्रत
n.
 the rule or law of the sun (i.e. levying taxes, subjecting the people to imposts, or drawing their wealth as imperceptibly as the sun evaporates water),
Mn.
 ix, 305.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अर्कव्रत
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾಘಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿಯ ದಿನ ಮಾಡುವ ಸೂರ್ಯನ ಪೂಜೆ
प्रयोगाः - > "अष्टौ मासान् यथादित्यः तोयं गृह्णाति रश्मिभिः । तथा हरेत्करं राष्ट्रान्नित्यमर्कव्रतं हितम् ॥" "सहस्रगुणमुत्स्रष्टुमादत्ते हि रसं रविः" ।
उल्लेखाः - > मनु० ९-३०५, रघु० १-१८
अर्कव्रत
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಕಂದಾಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अर्कव्रतं,
क्ली,
 (अर्कस्य व्रतं, षष्ठीतत्पुरुषः ।) आ-रोग्यसप्तम्यादि सूर्य्यव्रतं । इति स्मृतिः ॥
सूर्य्यस्यजलशोषणवत्प्रजाकरग्रहणं । यथा, --“अष्टौ मासान् यथादित्यस्तोयं हरति रश्मिभिः ।तथा हरेत् करान्राष्ट्रान्नित्यमर्कव्रतं हि तत्” ॥
इति मनुः ।
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अर्कव्रत
पु०
 अर्कस्याराधनार्थं व्रतम् । माघशुक्लसप्तम्यादौकर्त्तव्ये अर्काराधनार्थे १ व्रते । अर्कस्येव व्रतम् नियमः ।“सहस्रगुणमुत्स्रष्टुमादत्ते हि रसान् रविः” इत्युक्तेर्यथारविणा लोकवृद्ध्यर्थं रसस्य ग्रहणमेवं प्रजापालनार्थमेव राज्ञाप्रजाभ्यो यत् कर्स्य ग्रहणं क्रियते तादृशे “अष्टौ मासान्यथादित्यस्तोयं गृह्णाति रश्मिभिः । तथा हरेत् करंराष्ट्रान्नित्यंमर्कव्रतं हि तदिति” मनूक्ते राज्ञः २ करादानभेदे ।