| YouTube Channel

अरुन्तुद (aruntuda)

 
शब्दसागरः
English
अरुन्तुद
mfn.
 (-दः-दा-दं)
1. Sharp, corrosive.
2. Acrimonious, sharp, sour,
(as disposition. )
E.
 अरुस् a sore, and तुद what torments, from तुद
and खश् affix
the final of अरुस् is dropped, and नुम् inserted.
Capeller Eng
English
अरुंतुद
a.
 cutting to the quick (lit. striking a wound. )
Yates
English
अरु-न्तुद (दः-दा-दं)
a. Sharp, cor-
rosive, acrimonious, cruel.
Wilson
English
अरुन्तुद
mfn.
 (-दः-दा-दं)
1 Sharp, corrosive.
2 Acrimonious, sharp, sour. (as disposition. )
E.
 अरुस् a sore, and तुद what torments, from तुद and खश
affix
the final of अरुस् is dropped, and नुम inserted.
Apte 1890
English
अरुंतुद a. [अरूंषि मर्माणि तुदति
अरुस्-तुद्, खश् मुमागमश्च P. III. 2. 35
VI. 3. 67] 1 Cutting or wounding the vital parts, inflicting wounds, corrosive, painful, sharp (fig. also)
caustic
अरुंतुदमिवालानमनिर्वाणस्य दंतिनः R. 1. 71
Ki. 14. 55
Śi. 2. 109.
2 Acrimonious, sour (disposition)
Ms. 2. 161.
Monier Williams Cologne
English
अरु-ं—तुद a (mf(आ)n. ) (Pāṇ. iii, 2, 35 and vi, 3, 67) ‘beating or hurting a wound’, causing torments, painful,
Mn.
 ii, 161,
&c.
अरुं-तुद b See अरु.
Monier Williams 1872
English
अरुन्तुद अरुन्-तुद, अस्, आ, अम्, inflicting
wounds, causing torments
sharp, corrosive
acri-
monious, sour (as disposition).
—अरुन्तुद-त्व, अम्,
n. infliction of pain
acrimoniousness, causticity.
Macdonell
English
अरुंतुद aruṃ-tuda,
a.
 making a wound
🞄touching a sore
excruciating.
Benfey
English
अरुंतुद अरुंतुद, i. e. अरु + म्-तुद्
+ अ (cf. अरुस्),
adj.
1. Wounding, Prab.
31, 16.
2. Causing pain, Prab. 93, 2.
Apte Hindi
Hindi
अरुन्तुद
वि* - अरुषिं मर्माणि तुदति- इति- अरुस्+तुद्+ खश् मुम् च
"मर्मस्थानों को छेदने वाला, घायल करने वाला, पीडाजनक, तीक्ष्ण, मर्मवेधी"
अरुन्तुद
वि* - अरुषिं मर्माणि तुदति- इति- अरुस्+तुद्+ खश् मुम् च
"तीक्ष्ण, उग्र कटुस्वभाव"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अरुन्तुद
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೋಯಿಸುವ /ಮರ್ಮಭೇದಕವಾದ
निष्पत्तिः - > अरुस् + तुद (व्यथने) - "खश्" (३-२-३५)
व्युत्पत्तिः - > अरूंषि तुदति
प्रयोगाः - > "अरुन्तुदमिवालनमनिर्वाणस्य दन्तिनः"
उल्लेखाः - > रघु० १-७१
L R Vaidya
English
aruntuda {% a. (f. दा) %} 1. Sharp, inflicting wounds, अरुन्तुदमिवालानमनिर्वाणस्य दन्तिनः R.i.71
2. acrimonious.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
पादार्थं पाद्यमर्घार्थमर्घ्यं वार्यथ गौरवम् ॥ ५०० ॥
अभ्युत्थानं व्यथकस्तु स्यान्मर्मस्पृगरुंतुदः ।
-wordlist-
पाद्य (क्ली), अर्घ्य (क्ली), गौरव (क्ली), अभ्युत्थान (क्ली), व्यथक (पुं), मर्मस्पृश् (पुं), अरुन्तुद (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अरुन्तुद
अरुन्तुद, व्यथक
अरुन्तुदः स्याद्व्यथको वियातो धृष्ट उच्यते ॥ ३७१ ॥
verse 2.1.1.371
page 0044
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अरुन्तुदः, त्रि, (अरूंषि मर्म्माणि तुदति, तुद् +खश् + मुम् च ।) मर्म्मपीडकः । तत्पर्य्यायः ।मर्म्मस्पृक् २ । इत्यमरः ॥
(परुषः । कठोरः ।श्रवणकटुः । “माकन्दं मकरन्दतुन्दिलममुं गा-हस्व काकः स्वयं कर्णारुन्तुदमन्तरेण रुणितंत्वां मन्महे कोकिलं” । इति भामिनीविलासे ।मर्म्मपीडाकरः । हृदयग्रन्थिरूपमर्म्मस्थानस्पर्श-कारी । यथा, “नारुन्तुदः स्यादार्त्तोऽपि न परद्रोहकर्म्मधीः” ।इति मनुः ।“तीक्ष्णा नारुन्तुदा बुद्धिः कर्म्म शान्तं प्रतापवत्” ।इति माघः“अरुन्तुदमिवालानमनिर्व्वाणस्य दन्तिनः” ।इति रघुवंशे ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अरुन्तुद
त्रि०
 अरूंषि मर्म्माणि तुदति तुद--खश् मुम् च ।मर्म्मपीडके दुःखदायके “अरुन्तदमिवानालं नवबद्धस्यदन्तिनः” इति रघुः “नारुन्तुदः स्यादार्त्तोऽपि न परद्रोह-कर्मकृत्” मनुः ।
Burnouf
French
अरुन्तुद अरुन्तुद a. (अरुस्-तुद्) corrosif, irritant.
Stchoupak
French
अरुं-तुद-
a. causant du mal ou de la peine.