| YouTube Channel

अरुणात्मज (aruNAtmaja)

 
शब्दसागरः
English
अरुणात्मज
m.
 (-जः) A name of JATAYU, a fabulous bird: said by some to
be the son of ARUNA, but more generally of GARUDA.
E.
 अरुण, and
आत्मज the son.
Yates
English
अरुणा_त्मज (जः) 1.
m.
 A name of Ja-
tāyu, a fabulous bird.
Wilson
English
अरुणात्मज
m.
 (-जः) A name of JAṬĀYU, a fabulous bird: said by some
to be the son of ARUṆA, but more generally of GARUḌA.
E.
 अरुण, and आत्मज the son.
Monier Williams Cologne
English
अरुणात्मज
m.
 ‘son of Aruṇa’, Jaṭāyu (See अरुण
m.
 above),
L.
Apte Hindi
Hindi
अरुणात्मजः
पुं*
 अरुण-आत्मजः -
अरुण का पुत्र जटायु
अरुणात्मजः
पुं*
 अरुण-आत्मजः -
"शनि, सावर्णि मनु, कर्ण, सुग्रीव, यम और अश्विनीकुमार"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अरुणात्मज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯನ ಮಗ ಯಮ, ಕರ್ಣ, ಸಾವರ್ಣಿಮನು, ಅಶ್ವಿನೀ ಕುಮಾರರು
अरुणात्मज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯನ ಸಾರಥಿಯಾದ ಅರುಣನ ಮಗ ಜಟಾಯು, ಸಂಪಾತಿ
L R Vaidya
English
aruRa-Atmaja {% m. %} a name (1) of Jaṭāyu
(2) of Karṇa
(3) of Sugrīva
(4) of Yama.
Mahabharata
English
Aruṇātmaja = Jaṭāyu (cf. Sampāti).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अरुणात्मजः,
पुं,
 (अरुणस्य आत्मजः, षष्ठीतत्पुरुषः ।)जटायुपक्षी । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अरुणात्मज
पु०
 ६ त० । १ जटायौ पक्षिणि । २ सूर्यपुत्रे मन्दे३ सावर्ण्णे मनौ ४ कर्ण्णे ५ सुग्रीवे ६ यमे च ७ अश्वि-नोकुमारयोः द्वि० व० ९ यमुनयां तपत्यां च स्त्री ।“त्रीण्यपत्यानि कौरव्य! संज्ञायां तपतांवरः । आदित्योजनयामास कन्यां द्वौ च प्रजापती । स च वैवस्वतः पूर्व्वं श्राद्ध-देवः प्रजापतिः । यसश्च यमुना चैव यमजौ संभूवतुः” ।संज्ञायां द्वौ सुतौ सुता चेति त्रीण्यपत्यानि । “द्वितीयायांतु संज्ञायां संज्ञेयमिति चिन्तयन् । आदित्यो जनयामासपुत्रमात्मसमं तथा । पूर्व्वजस्य मनोस्तात! सदृशोऽयमितिप्रभुः । मनुरेवाभवन्नाम्रा सावर्ण्ण इति चोच्यते । द्विती-यायां सुतस्तस्याः स विज्ञेयः शनैश्चरः” । इति सावर्ण्णःशनिश्च एतौ द्वौ सुतौ, संज्ञायाः छायाख्यायां द्वितीयायांसवर्ण्णायां जातौ हरिवं० । वडवारूपधरिण्यां संज्ञायाञ्चअश्विनीकुमारौ जातौ यथा तत्रैव । “बडवारूपमास्थायवने चरति शाद्वले । स तथारूपमास्थाय स्वां भार्य्यां शुभ-लीलया । ददर्श योगमास्थाय स्वां भार्य्यां वडवां ततः ।अधृथां सर्व्वभूतानां तपसा नियमेन च । बडवावपुषा राजं-श्चरन्तीमकुतोभयाम् । सोऽश्वरूपेण भगवांस्तां सुखं सम-भावयत् । मैथुनाय विचेष्टन्तीं, परपुरुषशङ्कया । सातन्निरवमच्छुक्रं नासिकायां विवस्वतः । देवौ तस्यामजा-येतामश्विनो भिषजां वरौ । नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ द्वाबश्वि-नाविति” । तपतीशब्दे तदुत्पत्तिः कर्ण्णोत्प्रत्तिःयथा “एवमुक्ता बहुविधं सान्त्वपूर्व्वं विवस्वता । सातु नैच्छद्वरारोहा कन्याऽहमिति भारत! ।बन्धुपक्षभयाद्भीता लज्जया च यशस्विनी । तामर्कःपुनरेवेदमब्रवीद्भरतर्षभ! । मत्प्रसादान्न ते राज्ञि! भवि-ता दोष इत्युत । एवमुक्त्वा स भगवान् कुन्तिराजसुतांतदा । प्रकाशकर्त्ता तपनः सम्बभूव तया सह । तत्र वीरःसमभवत् कर्णः शस्त्रभृतां वरः । आमुक्तकवचः श्रीमान्दे-वगर्भः श्रियाऽन्वितः । सहजं कवचं बिभ्रत् कुण्डलीद्योतिताननः । अजायत सुतः कर्णः सर्व्वलोकेषुविश्रुतः” ।भा० आ० प० । सुग्रीवोत्पत्तिः सुग्रीवशब्दे दृश्या ।