| YouTube Channel

अराति (arAti)

 
शब्दसागरः
English
अराति
m.
 (-तिः) An enemy.
E.
 अ neg. and रा to give, with ति affix
who
does not give pleasure.
Capeller Eng
English
अ॑राति
f.
 envy, jealousy (lit. the not giving), enmity
concr. enemy, foe.
Yates
English
अ-राति (तिः) 2.
m.
 An enemy.
Wilson
English
अराति
m.
 (-तिः) An enemy.
E.
 अ neg. and रा to give, with ति affix
who does not give
pleasure.
Apte
English
अराति [arāti] ति [ti] यति [yati], (ति) यति
Den.
P.
Ved.
 To desire not to offer
to act like an enemy, act maliciously
अथो यो नो अरातियात्
Av.*
 4.36.1.
अरातिः [arātiḥ], [न राति ददाति सुखं, रा-क, न. त.]
An enemy, foe
देशः सो$यमरातिशोणितजलैर्यस्मिन् ह्रदाः पूरिताः
Ve.*
 3.33
अरातिं बह्वमन्यत
R.*
 12.89. (in the Veda) non-offering (of sacrifices), stinginess, hardness, malignity, malevolence, failure or adversity
malignity personified
evil spirit whose aim it was to defeat the good intentions and disturb the happiness of man (used in
f.
 ).
The number six.
The sixth position in (astronomy).
Comp.
 -दूषण, -दूषि, -ह
a.
 Ved/ destroying adversities or enemies
Av.*
 19.34.4. -भङ्गः destruction of enemies.
Apte 1890
English
अरातिः [न राति ददाति सुखं, रा-क, न. त.] 1 An enemy, foe
देशः सोयमरातिशोणितजलैर्यस्मिन्ह्रदाः पूरिताः Ve. 3. 31
(in the Veda) non-offering (of sacrifices), stinginess, hardness, malignity, malevolence, failure or adversity
malignity personified
evil spirit whose aim it was to defeat the good intentions and disturb the happiness of man (used in f.).
2 The number six.
3 The sixth position (in astronomy).
Comp.
दूषण,
दूषि,
ह a. Ved. destroying adversities or enemies.
भंगः destruction of enemies.
Monier Williams Cologne
English
अ॑-राति
f.
 ‘non liberality’, enviousness, malignity,
RV.
failure, adversity,
RV.
AV.
ŚBr.
TBr.
particular evil spirits (who frustrate the good intentions and disturb the happiness of man), ib.
अ॑-राति (इस्),
m.
 an enemy,
Ragh.
 xii, 89
(in
arithm.
 ) the number six (there being six sins or internal enemies
cf.
 षड्-वर्ग).
Monier Williams 1872
English
अराति अ-राति, इस्, f. (rt. रा), Ved. the non-
offering (of sacrifice)
stinginess, hardness, disfavour,
severity
malignity, malevolence
failure
adversity
malignity personified
particular evil spirits, who frus-
trate the good intentions and disturb the happiness of
man
(इस्), m. an enemy
the number ‘six.’
—अराति-
दूषण, अस्, ई, अम्, or अराति-दूषि, इस्, इस्, इ, or
अराति-ह, अस्, आ, अम्, Ved. destroying enemies or ad-
versity.
—अराति-भङ्ग, अस्, m. defeat of a foe.
Macdonell
English
अराति á-rāti,
f.
 disfavour, enmity
fiend
m.
 🞄foe.
Apte Hindi
Hindi
अरातिः
पुं*
 - -
"शत्रु , दुश्मन"
अरातिः
पुं*
 - -
छः की संख्या
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अराति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶತ್ರು /ಹಗೆ /ವೈರಿ
निष्पत्तिः - > रा (दाने) - "क्तिच्" (३-३-१७४)
व्युत्पत्तिः - > न राति सुखम्
प्रयोगाः - > "अरातिपक्षार्णवमन्दराभे" । "अरातिभिर्युधि सहयुध्वानो हतान्"
उल्लेखाः - > याद० १३-८४, माघ० १७-३४
अराति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಾತಕದ ಕುಂಡಲಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ವಾದಿ ಭಾವಗಳ ಪೈಕಿ ಆರನೆಯದು
अराति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆರು ಸಂಖ್ಯೆ
L R Vaidya
English
arAti {% m. %} 1. An enemy, देशः सोऽयमरातिशोणितजलैर्यस्मिन् ह्रदाः पूरिताः Ve.iii., Kir.xi.18
2. the number ‘6.’
Bopp
Latin
अराति m. inimicus, hostis. HIT. 77. 7.
Lanman
English
á-rāti, f. non-favor
malignity
personified,
pl., malign hags. [acct, 1288a.]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dgra
१) अप्रसाद २) अमित्र ३) अराति ४) अरि ५) कण्टक ६) कैतव ७) दस्यु ८) दुष्ट ९) द्विट् १०) प्रत्यमित्र ११) प्रत्यर्थिन् १२) रिपु १३) वैरिन् १४) शठ १५) शत्रु १६) शब्द १७)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
षण्ढे वर्षवरः शत्रौ प्रतिपक्षः परो रिपुः ।
शात्रवः प्रत्यवस्थाता प्रत्यनीकोभियात्यरी ॥ ७२८ ॥
दस्युः सपत्नोऽसहनो विपक्षो द्वेषी द्विषन्वैर्यहितो जिघांसुः ।
दुर्हृत्परेः पन्थकपन्थिनौ द्विट्प्रत्यर्थ्यमित्रावभिमात्यराती ॥ ७२९ ॥
-wordlist-
षण्ढ (पुं), वर्षवर (पुं), शत्रु (पुं), प्रतिपक्ष (पुं), पर (पुं), रिपु (पुं), शात्रव (पुं), प्रत्यवस्थातृ (पुं), प्रत्यनीक (पुं), अभियाति (पुं), अरि (पुं), दस्यु (पुं), सपत्न (पुं), असहन (पुं), विपक्ष (पुं), द्वेषिन् (पुं), द्विषन् (पुं), वैरिन् (पुं), अहित (पुं), जिघांसु (पुं), दुर्हृद् (पुं), परिपन्थक (पुं), परिपन्थिन् (पुं), द्विष् (पुं), प्रत्यर्थिन् (पुं), अमित्र (पुं), अभिमाति (पुं), अराति (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अभियाति
अभियाति, अराति, अमित्र, रिपु, प्रतिपक्ष, विपक्ष, विरोधिन्, अरि, अहित, असहन, जिघांसु, परिपन्थिन्, पर, असुहृद्, प्रत्यर्थिन्, पर्यवस्थातृ, द्वेषिन्, वैरिन्, शात्रव, शत्रु, सपत्न, भ्रातृव्य, प्रत्यनीक, द्विषत्
अभियातिररातिरमित्ररिपू,
प्रतिपक्षविपक्षविरोध्यरयः ।
अहितोऽसहनश्च जिघांसुरिति,
प्रथिताः परिपन्थिपरासुहृदः ॥ ४५५ ॥
प्रत्यर्थी पर्यवस्थाता द्वेषी वैरी च शात्रवः ।
शत्रुः सपत्नो भ्रातृव्यः प्रत्यनीको द्विषन्मतः ॥ ४५६ ॥
verse 2.1.1.455
page 0053
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अरातिः,
पुं,
 (न राति ददाति सुखं, रा + क्तिच्, नञ्समासः ।) शत्रुः । इत्यमरः ॥
(“अरातिविक्रमालोकविकस्वरविलोचनः” ।इति साहित्यदर्पणे ।“अनेकयुद्धविजयी सन्धानं यस्य गच्छति ।तत्प्रभावेन तस्याशु वशं गच्छन्त्यरातयः” ॥
इति पञ्चतन्त्रे ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अराति
पु०
 न राति ददाति सुखं रा + क्तिच्
न०
 त० । १ शत्रौ ।“देशः, सोऽयमरातिशोणितजलैर्यस्मिन् ह्रदाः पूरिताः”वेणी० अरिशब्दे विवृतिः । ज्योतिषोक्ते २ षष्ठस्थाने ।“आरतिव्रणयोः षष्ठे अष्टमे मृत्युरन्ध्रयोः” इत्यक्तेः षष्ठस्थानेअरिकृतशुभाशुभचिन्तनीययत्वात्तथात्वम् कामादिष्वान्तर-रिपुषु ४ षट्संख्यायां कामादीनामान्तररिपूणां संख्या-साम्यात् । ५ अभिगमनशीले च “मा घान्यर्योवनुषामरा-तयः” ऋ० ७, ८३, ५, । “विश्वा अग्नौ अरातीः ऋ०८, ४९, २, अरातीः अभिगमनशीलाः शत्रवोवा भा०भावे क्तिन् अभावे
न०
 त० । ६ दानामावे स्त्री“मा नो अरातिरीशत” ऋ० २, ७, २ । “अरातिरदानम्शत्रुर्वा वेदे शत्रौ अरातिशब्दः स्त्री” भा० । अरातिरिवा-चरति । आत्मनः अरमिच्छति क्यच् अरातीयति ।शत्रुतुल्यमचरति तदिच्छति येत्यर्थे । “य उक्त यजमनेयारातीयति” शत० व्रा० । योऽस्मभ्यमरातीयात्” यजु०११, ८० ।
Capeller
German
अ॑राति
f.
 (eig. Nichtspende), Missgunst,
Feindschaft
Unhold, Feind.
Grassman
German
á-rāti, f., Kargheit [von rātí, Gabe], daher 1〉 Misgunst, Feindseligkeit, mit dem Genitiv dessen, der sie übt
parallel: dhūrtí ({668, 3}), manyú ({860, 14}), dvíṣ ({680, 1}), aghá ({599, 5})
2〉 Ungemach, Leid
3〉 persönlich: Feind, Gottloser, parallel: somaparibā́dh ({43, 8}), dvayāvín ({214, 5}), ari ({791, 1}), dvíṣ ({631, 3})
4〉 persönlich: Unhold, Unholdin, zur Bezeichnung böser Dämonen.
-is 1〉 devásya mártiasya ca {198, 2}. — 2〉 mártiasya {668, 3}
vas (devā́nām) {860, 14}. — 3〉 {445, 5}, wo aber áratīs steht.
-im 1〉 aghāyatás {889, 12}. — 2〉 {300, 4}.
-es [Ab.] 1〉 víśvasya {680, 1}.
-iās [Gen.] 2〉 {791, 3}.
-ayas [N. p.] 1〉 aryás {489, 16}
{500, 8}
{959, 3}
jánānām {599, 3}
vanúsām {599, 5}. — 2〉 {226, 6}. — 3〉 {43, 8}
{214, 5}. _{214, 9}
{791, 1}
{883, 1}. — 4〉 {29, 4}
{229, 9}
{356, 6}
{629, 1}
{680, 4}
{911, 32}.
-īs [A. p.] 1〉 vanúṣām {346, 11}
{613, 9}
aryás {457, 27}
jánānām {485, 9}
rárāvaṇām {659, 2}. — 2〉 {407, 14} (neben avadyám). — 3〉 {631, 3} (ádevīs)
{808, 15}. — 4〉 {116, 21}
{252, 1}
{258, 1}
{322, 7}
{323, 2}
{517, 7}
{809, 10}.
-īs [A. p.] zu lesen -ias. 1〉 aryás {659, 2}.
á-rāti:
-ayas 3〉 {1000, 2}.
Burnouf
French
अराति अराति
m.
 ennemi. Cf. अरि।
Stchoupak
French
अ-राति-
m.
 ennemi.
°नुद्- ag. qui repousse l'ennemi.