| YouTube Channel

अरविन्दम् (aravindam)

 
Apte
English
अरविन्दम् [aravindam], [अरान् चक्राङ्गानीव पत्राणि विन्दते विन्द् श
P.
 III.1.138. Vārt.]
A lotus (Nymphea Stellata) (it is one of the 5 arrows of Cupid
see under पञ्चबाण)
शक्यमरविन्दसुरभिः
Ś.*
 3.6. It is a sun lotus
cf.
 सूर्यंशुभिर्भिन्न- मिवारविन्दम्
Ku.*
 1.32
स्थल˚, चरण˚, मुख˚
&c.
Also a red or blue lotus.
दः The (Indian) crane.
Copper.
Comp.
 -अक्ष
a.
 lotus-eyed, an epithet of Viṣṇu. -दलप्रभम् copper. -नाभिः, -भः
N.
 of Viṣṇu, from whose navel sprang the lotus which supported Brahmā
हृदये मदीये देवश्चकास्तु भगवानरविन्दनाभः
Bv.*
 4.8. -सद्
m.
N.
 of Brahmā. आनन्दयिष्यदागम्य कथं त्वामर- विन्दसत्
Bk.*
 21.12.
Apte Hindi
Hindi
अरविन्दम्
नपुं*
 - अरान् चक्राङ्गानीव पत्राणि विन्दते- अर+विन्द्+श
कमल
अरविन्दम्
नपुं*
 - अरान् चक्राङ्गानीव पत्राणि विन्दते- अर+विन्द्+श
लाल या नील कमल
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 ताम्रम्, ताम्रकम्, शुल्वम्, म्लेच्छमुखम्, द्व्यष्टम्, वरिष्ठम्, उडुम्बरम्, औदुम्बरम्, औडुम्बरम्, उदुम्बरम्, उदम्बरम्, द्विष्ठम्, तपनेष्टम्, अम्बकम्, अरविन्दम्, रविलोहम्, रविप्रियम्, रक्तम्, नैपालिकम्, रक्तधातुः, मुनिपित्तलम्, अर्कम्, सूर्याङ्गम्, लोहितायसम्
noun
धातुविशेषः, विद्युतवहनक्षमः रक्तवर्णीयः धातुः यः भाण्डादिनिर्माणे उपयुज्यते। (आयुर्वेदे अस्य शीतलत्व-कफपित्तविबन्धशूलपाण्डूदरगुल्मनाशित्वादयः गुणाः प्रोक्ताः।)
"जपाकुसुमसङ्काशं स्निग्धं मृदुं घनं क्षमं।लोहनागोज्झितं ताम्रं मारणाय प्रशस्यते॥"
Synonyms:
 कमलम्, अरविन्दम्, सरसिजम्, सलिलजम्, राजीवम्, पङ्कजम्, नीरजम्, पाथोजम्, नलम्, नलिनम्, अम्भोजम्, अम्बुजन्म, अम्बुजम्, श्रीः, अम्बुरुहम्, अम्बुपद्मम्, सुजलम्, अम्भोरुहम्, पुष्करम्, सारसम्, पङ्कजम्, सरसीरुहम्, कुटपम्, पाथोरुहम्, वार्जम्, तामरसम्, कुशेशयम्, कञ्जम्, कजम्, शतपत्रम्, विसकुसुमम्, सहस्रपत्रम्, महोत्पलम्, वारिरुहम्, पङ्केरुहम्
noun
जलजक्षुपविशेषः यस्य पुष्पाणि अतीव शोभनानि सन्ति ख्यातश्च।
"बालकः क्रीडासमये सरोवरात् कमलानि लूनाति।"
Synonyms:
 कमलम्, पद्मः, उत्पलम्, कुमुदम्, कुमुद्, नलिनम्, कुवलयम्, अरविन्दम्, महोत्पलम्, पङ्कजम्, पङ्केरुहम्, सरसिजम्, सरसीरुहम्, सरोजम्, सरोरुहम्, जलेजातम्, अम्भोजम्, वार्युद्भवम्, अम्बुजम्, अम्भारुहम्, पुण्डरीकम्, मृणाली, शतपत्रम्, सहस्रपत्रम्, कुशेशयम्, इन्दिरालयम्, तामरसम्, पुष्करम्, सारसम्, रमाप्रियम्, विसप्रसूनम्, कुवलम्, कुवम्, कुटपम्, पुटकम्, श्रीपर्णः, श्रीकरम्
noun
जलपुष्पविशेषः यस्य गुणाः शीतलत्व-स्वादुत्व-रक्तपित्तभ्रमार्तिनाशित्वादयः।
"अस्मिन् सरसि नानावर्णीयानि कमलानि दृश्यन्ते। / कमलैः तडागस्य शोभा वर्धते।"