अरविन्द (aravinda)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अरविन्द n.
  (-न्दं)
	 1. lotus,  (Nymphæa nelumbo.)
	 2. Copper.
 E.
  अर quickly, 
and विन्द to obtain,  श affix
 with reference to the lotus,  as of
quick growth.

Capeller Eng

English

 अरविन्द n.
  day-lotus
 abstr.
   °त्व n.
 

Yates

English

 अर-विन्द (न्दं) 1.
n.
  A lotus
 copper.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अरविन्द 	-	 aravinda 	-	 m.
  	-	  Indian crane
अरविन्द 	-	 aravinda 	-	 m.
  	-	  copper
अरविन्द 	-	 aravinda 	-	 n.
  	-	  Indian lotus  [ Nelumbium Speciosum or Nymphaea Nelumbo - Bot. ]
अरविन्द 	-	 aravinda 	-	 n.
  	-	  lotus

Wilson

English

 अरविन्द
n.
  (-न्दं)
1 A lotus,  (Nymphaea nelumbo.)
2 Copper.
E.
  अर quickly,  and विन्द to obtain,  श affix
 with reference to
the lotus,  as of quick growth.

Apte

English

अरविन्दम् [aravindam],  [अरान् चक्राङ्गानीव पत्राणि विन्दते विन्द् श P.
  III.1.138. Vārt.]

A lotus (Nymphea Stellata) (it is one of the 5 arrows of Cupid
 see under पञ्चबाण)
 शक्यमरविन्दसुरभिः Ś.*
  3.6. It is a sun lotus
 cf.
   सूर्यंशुभिर्भिन्न- मिवारविन्दम् Ku.*
  1.32
 स्थल˚,  चरण˚,  मुख˚ &c.
 

Also a red or blue lotus.

दः The (Indian) crane.

Copper. Comp.
   -अक्ष a.
  lotus-eyed,  an epithet of Viṣṇu. -दलप्रभम् copper. -नाभिः,  -भः N.
  of Viṣṇu,  from whose navel sprang the lotus which supported Brahmā
 हृदये मदीये देवश्चकास्तु भगवानरविन्दनाभः Bv.*
  4.8. -सद् m.
  N.
  of Brahmā. आनन्दयिष्यदागम्य कथं त्वामर- विन्दसत् Bk.*
  21.12.

Apte 1890

English

 अरविंदं [अरान् चक्रांगानीव पत्राणि विंदते विंद् श P. III. 1. 138 Vārt.] 1 A lotus (it is one of the 5 arrows of Cupid
 see under पंचबाण)
 शक्यमरविंदसुरभिः Ś. 3. 7. It is a sun lotus
 cf. सूर्यांशुभिर्भिन्नमिवारविंदं Ku. 1. 32
 स्थल°,  चरण°,  मुख° &c. 
2 Also a red or blue lotus. 
दः 1 The (Indian) crane. 
2 Copper. 
Comp. 
अक्ष a. lotus-eyed,  an epithet of Viṣṇu. 
दलप्रभं copper. 
नाभिः,  
भः N. of Viṣṇu,  from whose navel sprang the lotus which supported Brahmā
 हृदये मदीये देवश्चकास्तु भगवानरविंदनाभः Bv. 4. 8. 
सद् m. N. of Brahmā. 

Monier Williams Cologne

English

 अरविन्द n.
  (fr.  अर and विन्द,  Pāṇ.
  iii,  1,  138,  Kāś.
 ),  a lotus,  Nelumbium Speciosum or Nymphaea Nelumbo,  Śāk.
  &c.
  

 अरविन्द m.
  the Indian crane,  L.
 

 copper,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 अरविन्द अरविन्द,  अम्,  n. (fr. अ,  ‘like, ’ and
रविन्द,  q. v.,  for रवि-द?),  a lotus,  Nelumbium
Speciosum or Nymphæa Nelumbo
 (अस्),  m. the In-
dian crane
 copper.
—अरविन्द-दल-प्रभ,  अम्, 
n. copper.
—अरविन्द-नाभि,  इस्,  m. Viṣṇu,  from
whose navel sprung the lotus that bore Brahmā at
the creation.
—अरविन्द-सद्,  त्,  m.,  N. of Brahmā, 
‘sitting on a lotus.’

Macdonell

English

 अरविन्द ara-vinda,  n.
  (day) lotus: -tā,  f.
 ,  🞄-tva,  n.
  abst. ɴ.,  -nābhi,  m.
  Kṛṣṇa
 -vindinī,  f.
  (day) lotus.

Benfey

English

 अरविन्द अरविन्द,  n.
  A lotus, 
Ragh. 1,  43.

Apte Hindi

Hindi

अरविन्दम्
नपुं*
   - अरान् चक्राङ्गानीव पत्राणि विन्दते- अर+विन्द्+श
कमल

अरविन्दम्
नपुं*
   - अरान् चक्राङ्गानीव पत्राणि विन्दते- अर+विन्द्+श
लाल या नील कमल

अरविन्दः
पुं*
  - अरान् चक्राङ्गानीव पत्राणि विन्दते- अर+विन्द्+श
सारस पक्षी

अरविन्दः
पुं*
  - अरान् चक्राङ्गानीव पत्राणि विन्दते- अर+विन्द्+श
तांबा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अरविन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಮ್ರಲೋಹ
अरविन्द
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೊಕ್ಕರೆ /ನೀರುಹಕ್ಕಿ
अरविन्द
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪದ್ಮ /ಕಮಲ
निष्पत्तिः - > अर + विद्लृ (लाभे) - "शः" (३-१-१३८)
व्युत्पत्तिः - > अराणि अरसदृशानि दलानि विदन्ति
प्रयोगाः - > "सरसीष्वरविन्दानां वीचिविक्षोभशीतलम्" । "क्रीडाहृतं क्षिप्रमिवारविन्दम्" ।
उल्लेखाः - > रघु० १-४३,  याद० २-४१
अरविन्द
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಂದಾವರೆ
अरविन्द
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕನ್ನೈದಿಲೆ /ನೀಲಕಮಲ

L R Vaidya

English

 aravinda {% (I) n. %} The lotus which opens its flower at sunrise,  सूर्यांशुभिर्भिन्नामिवारविन्दम् K.S.i.32,  33,  or अरविन्दसुरभिः कणवाही मालिनीतरंगाणाम् (पवनः) Sak.ii.,  R.i.43,  xiii.23,  xiv.50. (This flower is considered as being one of the five arrows of the god of love,  which are thus enumerated- अरविन्दमशोकं च चूतं च नवमल्लिका । नीलोत्पलं च पंचैते पञ्चबाणस्य सायकाः. The word अरविन्द applies to the blue and the red variety.)

 aravinda {% (II) m. %} 1. The Indian crane
 2. copper.

Bopp

Latin

 अरविन्द m. lotus flos. HIT. 59. 1. SAK. 45. 7.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

अरविन्द
क्ली
अरविन्द,  चक्र,  सरोरुह
चक्रमप्यरविन्दं स्यादरविन्दं सरोरुहम् ।
verse 2.1.1.79
page 0013

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 अरविन्द poet. Skm.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
कमलं नलिनं पद्ममरविन्दं कुशेशयम् ॥ ११६० ॥
परं शतसहस्राभ्यां पत्त्रं राजीवपुष्करे ।
बिसप्रसूनं नालीकं तामरसं महोत्पलम् ॥ ११६१ ॥
तज्जलात्सरसः पङ्कात्परे रुड्रुहजन्मजाः ।
-wordlist-
 
कमल (क्ली),  नलिन (क्ली),  पद्म (क्ली),  अरविन्द (क्ली),  कुशेशय (क्ली),  शतपत्त्र (क्ली),  सहस्रपत्त्र (क्ली),  राजीव (क्ली),  पुष्कर (क्ली),  बिसप्रसून (क्ली),  नालीक (क्ली),  तामरस (क्ली),  महोत्पल (क्ली),  जलरुह् (क्ली),  जलरुह (क्ली),  जलजन्मन् (क्ली),  जलज (क्ली),  सरोरुह् (क्ली),  सरोरुह (क्ली),  सरोजन्मन् (क्ली),  सरोज (क्ली),  पङ्करुह (क्ली),  पङ्करुह (क्ली),  पङ्कजन्मन् (क्ली),  पङ्कज (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

सहस्रपत्त्र
सहस्रपत्त्र,  शतपत्त्र,  अम्बुज,  कुशेशय,  तामरस,  सरोरुह,  विप्रसून,  कमल,  महोत्पल,  सरोज,  अब्ज,  नलिन,  पुष्कर,  राजीव,  अरविन्द,  पद्म,  पङ्कज
सहस्रपत्त्रं शत्रपत्त्रमम्बुजं
कुशेशयं तामरसं सरोरुहम् ।
विसप्रसूनं कमलं महोत्पलं, 
सरोजमब्जं नलिनं च पुष्करम् ॥ ६७९ ॥
राजीवमरविन्दं च पद्मं पङ्कजमिष्यते ।
verse 3.1.1.679
page 0077

नाममाला

Sanskrit

इन्दीवर,  अरविन्द,  शतपत्र,  पुष्कर,  उत्पल,  कुवलय
इन्दीवरं चारविन्दं शतपत्रं च पुष्करम् ॥ २१ ॥
स्यादुत्पलं कुवलयम् अथ नीलाम्बुजन्म च ।
इन्दीवरं च नीलेऽस्मिन् सिते कुमुदकैरवे ॥ २२ ॥
verse 0.1.1.21
page 0011

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अरविन्दं,  क्ली,
   (अराकाराणि दलानि तत्सा-दृश्यात् अराः,  तान् विन्दति लभते इत्यर्थे विद्+ श ।) पद्मं । सारसपक्षी । इत्यमरः ॥
 ताम्रं ।रक्तकमलं । नीलोत्पलं । इति राजनिर्घण्टः ॥
(“उन्मीलितं तूलिकयेव चित्रं सूर्य्यांशुभिर्भिन्न-मिवारविन्दम्” । इति कुमारसम्भवे ।“अरविन्दमिदं वीक्ष्य खेलत्खञ्जनमञ्जुलं ।स्मरामि वदनं तस्याश्चारुचञ्चललोचनम्” ॥
इति साहित्यदर्पणे ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अरविन्द न०
  अरान् चक्राङ्गानीव पत्राग्राणि विन्दते विद-श । पद्मे “सरसीष्वरविन्दानां वीचिविक्षोभशीतलम्रघुः” “रविन्दधानेऽप्यरविन्दधाने” माघः “रागेण श्रिय-मरविन्दतः कराग्रैः” माघः २ सारसपक्षिणि ३ नीलीत्-पले,  ४ रक्तकमले ५ ताम्रे च ।

Capeller

German

 अरविन्द n.
  Taglotusblüte. Astr.
°ता f.
 , 
°त्व n.
 

Burnouf

French

 अरविन्द अरविन्द m.
  n.
  lotus nelumbo,  bot.
		 Cuivre.
अरविन्दिनी f.
  réunion de lotus.

Stchoupak

French

 अरविन्द-
 nt. lotus de jour,  nymphea 
 -इनी- f.
  parterre de lotus 
lotus.
°नाभ- °नाभि- m.
  Viṣṇu.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.