अरति (arati)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अरति mfn.
   (-तिः-तिः-ति)
	 1. Dull,  languid.
	 2. Discontented,  unhappy.
	 m.
 
(-तिः) Anger,  passion. 
	 f.
  (-तिः)
	 1. Dissatisfaction,  discontent.
	 2.
Dullness,  languor.
	 3. Absence of pleasure,  pain. 
	 4. Anxiety,  dis-
tress.
 E.
  अ neg. and रति pleasure,  or ऋ to go,  and अति Unādi aff.
  

Capeller Eng

English

 1 अरति॑ m.
  assistant,  minister,  disposer. 

 2 अरति f.
  discomfort,  uneasiness. 

Yates

English

 अ-रति (तिः) 2.
m.
  Anger.
f.
  Dis-
satisfaction. 
a. Dull,  unhappy.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अरति 	-	 arati 	-	 adj.
  	-	  discontented
अरति 	-	 arati 	-	 f.
  	-	  dissatisfaction
अरति 	-	 arati 	-	 f.
  	-	  regret
अरति 	-	 arati 	-	 f.
  	-	  dullness
अरति 	-	 arati 	-	 f.
  	-	  anger
अरति 	-	 arati 	-	 f.
  	-	  languor
अरति 	-	 arati 	-	 f.
  	-	  passion
अरति 	-	 arati 	-	 f.
  	-	  anxiety
अरति 	-	 arati 	-	 f.
  	-	  bilious disease
अरति 	-	 arati 	-	 f.
  	-	  discontent
अरति 	-	 arati 	-	 f.
  	-	  distress
अरति 	-	 arati 	-	 m.
  	-	  administrator
अरति 	-	 arati 	-	 m.
  	-	  moving quickly
अरति 	-	 arati 	-	 m.
  	-	  servant
अरति 	-	 arati 	-	 m.
  	-	  caretaker  [ admin.  ]
अरति 	-	 arati 	-	 m.
  	-	  assistant
अरति 	-	 arati 	-	 m.
  	-	  manager

 
   अरति  arati f.
   dissatisfaction   
   विराग  virAga m.
   dissatisfaction    
   अपराग  aparAga m.
   dissatisfaction   
   मात्सर्य  mAtsarya n.
   dissatisfaction    
   तामसलीना  tAmasalInA f.
   one of the forms of dissatisfaction      
            

 
   अरति  arati f.
   discontent   
   अनिर्वृति  anirvRti f.
   discontent    
   अतुष्टि  atuSTi f.
   discontent   
   विराग  virAga m.
   discontent    
   अपराग  aparAga m.
   discontent   
   अनिर्वृत  anirvRta adj.
   discontented   
   अपरितोष  aparitoSa adj.
   discontented  
   अरति  arati adj.
   discontented   
   अरत्नि  aratni adj.
   discontented  
   असन्तुष्ट  asantuSTa adj.
   discontented   
   असन्तोषवत्  asantoSavat adj.
   discontented  
   असूयक  asUyaka adj.
   discontented   
   असूययति  { असूयय }  asUyayati  { asUyaya } verb denom  be discontented with  
   अपरज्जति  { अप- रञ्ज }  aparajjati  { apa- raJja } verb  grow discontented with   
   असूयति  { असूय }  asUyati  { asUya } verb  displeased or discontented with     
            

Wilson

English

 अरति
mfn.
   (-तिः-तिः-ति)
1 Dull,  languid.
2 Discontented,  unhappy.
m.
  (-तिः) Anger,  passion. 
f.
  (-तिः)
1 Dissatisfaction,  discontent.
2 Dulness,  languor.
3 Absence of pleasure,  pain. 
4 Anxiety,  distress.
E.
  अ neg. and रति pleasure,  or ऋ to go,  and अति Uṇādi aff.
  

Apte

English

अरति [arati],  a.
 

Dissatisfied,  discontented.

Dull,  languid,  restless. -तिः f.
 

Absence of pleasure or amusement
 अरतिर्जनसंसदि Bg.*
  13.1. regarded as arising from the longings of love,  स्वाभीष्टवस्त्वलाभेन चेतसो या$नवस्थितिः । अरतिः सा S. D.
 one of the ten states of love-lorn persons (अनङ्गदशा)
 Mb.
 *  12.3.48.

Pain,  distress
 भृशमरतिमवाप्य तत्र Ki.*
  1.49.

Anxiety,  regret,  uneasiness,  agitation
 संधत्ते भृशमरतिं हि सद्वियोगः Ki.*
  5.51.

Dissatisfaction,  discontent.

Languor,  dullness.

A bilious disease. -तिः [ऋ-अति]

Anger,  passion. 

Ved.
  Going,  moving quickly.

Moving flame.

Occupying,  attacking.

Servant,  manager,  assistant.

A master.

An intelligent being.

Apte 1890

English

 अरति a. 1 Dissatisfied,  discontented. 
2 Dull,  languid,  restless. 
तिः f. 1 Absence of pleasure or amusement,  regarded as arising from the longings of love
 स्वाभीष्टवस्त्वलाभेन चेतसो याऽनवस्थितिः । अरतिः सा S. D.
 one of the ten states of love-lorn persons (अनंगदशा). 
2 Pain,  distress
 Ki. 10. 49. 
3 Anxiety,  regret,  uneasiness,  agitation
 संधत्ते भृशमरतिं हि सद्वियोगः Ki. 5. 51. 
4 Dissatisfaction,  discontent. 
5 Languor,  dulness. 
6 A bilious disease. 
तिः [ऋ-अति] 1 Anger,  passion. 
2 Ved. Going,  moving quickly. 
3 Moving flame. 
4 Occupying,  attacking. 
5 Servant,  manager,  assistant. 
6 A master. 
7 An intelligent being. 

Monier Williams Cologne

English

 1. अ-रति f.
  dissatisfaction,  discontent,  dulness,  languor,  Buddh.
 
 Jain.
   &c.
  

 anxiety,  distress,  regret,  MBh.
  
 BhP.
   &c.
  

 anger,  passion,  L.
 

 a bilious disease,  L.
 

 अ-रति mfn.
   discontented,  L.
 

 2. अरति॑ m.
  (√ रि cf.
   अर,  अ॑रम्),  ‘moving quickly’,  a servant,  assistant,  manager,  administrator,  RV.
   (for,  RV.
   v,  2,  1 See 2. अरत्नि॑)

Monier Williams 1872

English

 1. अ-रति,  इस्,  f. dissatisfaction,  discontent
 absence
of pleasure,  pain
 dulness,  languor
 anxiety,  distress, 
regret
 a bilious disease
 (इस्,  इस्,  इ),  discontented,  un-
happy
 dull,  languid,  restless.
—अरति-ज्ञ,  अस्,  आ, 
अम्,  dull,  spiritless.

 अरति 2. अरति,  इस्,  m. (fr. rt. ऋ,  cf. अर, 
अरम्),  Ved. going,  approaching
 moving quickly
moving flame
 occupying
 attacking
 a servant,  assist-
ant,  manager,  administrator
 a master
 an intelligent
being of all-piercing intellect
 anger,  passion
 anxiety.

Macdonell

English

 अरति 1. ar-atí,  m.
  attendant,  helper,  officiator 🞄(at sacrifices).

 अरति 2. a-rati,  f.
  discomfort
 depression. 

Benfey

English

 अरति अरति (vb. ऋ?),  m.
 
 1. A dis-
poser,  Lass. 101,  4 = Rigv. 7,  16,  1.
 2.
अ-रति,  f.
  Pain,  Kir. 5,  31. -- Cf.  ὑπηρέτης.

Apte Hindi

Hindi

अरति
"वि*, न* ब*" - -
असंतुष्ट

अरति
"वि*, न* ब*" - -
"सुस्त,  निढाल"

अरतिः
"स्त्री* , न* त*" - -
आमोद-प्रमोद का अभाव

अरतिः
"स्त्री* , न* त*" - -
"पीड़ा,  कष्ट"

अरतिः
"स्त्री* , न* त*" - -
"चिन्ता,  खेद,  बेचैनी,  क्षोभ"

अरतिः
"स्त्री* , न* त*" - -
"असन्तोष,  संतोषाभाव"

अरतिः
"स्त्री* , न* त*" - -
"निढालपना,  सुस्ती"

अरतिः
"स्त्री* , न* त*" - -
एक पैत्तिक रोग

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अरति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೋಪ /ಕ್ರೋಧ
निष्पत्तिः - > ऋ (गतौ) - "अतिः" (उ० ४-६०)

अरति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ /ನೆಮ್ಮದಿಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > रमु (क्रीडायाम्) - "क्तिन्" (३-३-९४)
अरति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ
प्रयोगाः - > "विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि"
उल्लेखाः - > गीता० १३-१०
अरति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೋವು /ದುಃಖ
अरति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಾವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ /ಬೇಸರ / ಹತ್ತು ಮನ್ಮಥಾವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೊಂದು
प्रयोगाः - > "दृङ्मनःसङ्गसङ्कल्पा जागरः कृशताऽरतिः । ह्रीत्यागोन्मादमूर्च्छ्यान्ता इत्यनङ्गदशा दश ॥"
अरति
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅನುರಾಗವಿಲ್ಲದ /ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದ

L R Vaidya

English

 arati {% f. %} 1. Dissatisfaction,  discontentment
absence of pleasure,  want of amusement considered to be brought on by the longings of love. (It is thus defined- स्वाभीष्टवस्त्वलाभेन चेतसो याऽनवस्थितिः । अरतिः सा)
discomfort
anxiety,  agitation
want of rest,  uneasiness
a biliary disease.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Arati (in Mv Aratī), 
(1) n. of a daughter of Māra: LV 〔378.4〕 °tiś ca
 Mv 〔iii.281.15〕 (mss. Aparatī)
 〔284.12,  17〕
 〔285.5〕
 〔286.6〕
(2) n. of one of the ‘armies’ (senā) of Māra: LV 〔262.14〕 (see Ārati,  which Mv reads in the same vs). See also ārāti.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अन्तराया दानलाभवीर्यभोगोपभोगगाः ।
हासो रत्यरती भीतिर्जुगुप्सा शोक एव च ॥ ७२ ॥
कामो मिथ्यात्वमज्ञानं निद्रा चाविरतिस्तथा ।
रोगो द्वेषश्च नो दोषास्तेषामष्टादशाप्यमी ॥ ७३ ॥
-wordlist-
 
दोष (पुं),  दानान्तराय (पुं),  लाभान्तराय (पुं),  वीर्यान्तराय (पुं),  भोगान्तराय (पुं),  उपभोगान्तराय (पुं),  हास (पुं),  रति (स्त्री),  अरति (स्त्री),  भीति (स्त्री),  जुगुप्सा (स्त्री),  शोक (पुं),  काम (पुं),  मिथ्यात्व (क्ली),  अज्ञान (क्ली),  निद्रा (स्त्री),  अविरति (स्त्री),  राग (पुं),  द्वेष (पुं)

--source--
 
औत्सुक्यं रणरणकोत्कण्ठे आयल्लकारती ।
हृल्लेखोत्कलिके चाथावहित्थाकारगोपनम् ॥ ३१४ ॥
-wordlist-
 
औत्सुक्य (क्ली),  रणरणक (पुं),  उत्कण्ठा (स्त्री),  आयल्लक (क्ली),  अरति (स्त्री),  हृल्लेख (पुं),  उत्कलिका (स्त्री),  अवहित्था (स्त्री),  आकारगोपन (क्ली)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अरतिः,  पुं,
   (ऋ + अति ।) क्रोधः । इत्युणादिकोषः ॥

 अरतिः,  स्त्री,
   (रम् + क्तिन्,  नञ्समासः ।) अनव-स्थितचित्तत्वं । इति रक्षितः ॥
 क्रीडाभावः । इतिकार्त्तिकः ॥
 रतिविरहः । रतिशून्ये त्रि ॥
(विरक्तिः । प्रीतिविरहः । अनुरागराहित्यं ।उत्साहहीनता । उद्यमाभावः । उद्योगराहित्यं ।निश्चेष्टता । सुखाभावः । दुःखं । क्लेशः । औत्-सुक्यं । उद्वेगः । इष्टवियोगात् चित्तस्याकुलीभावः ।यदुक्तं,  --“स्वाभीष्टवस्त्वलाभेन चेतसो यानवस्थितिः ।अरतिः सा तु विज्ञेया” । सुष्ठुताभावः । अस्वास्थ्यं ।“श्रमोऽरतिर्विवर्णत्वं वैरस्यं नयनप्लवः” ।इति सुश्रुते ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अरति पु०
  ऋ--अति । १ क्रोधे । रम--क्तिन् न०
  त० ।२ अनवस्थितचित्ततायाम्,  ३ रागाभावे,  “मुखं कषाय-मरतिर्गौरवं कण्ठवक्षसोः” सुश्रुतः । ४ रतिविरहे, ५ उद्वेगे,  “स्वाभीष्टवस्त्वलाभेन चेतसो याऽनवस्थितिःअरतिःसा” इत्येवंरूपे ६ इष्टवियोगान्मनसोव्याकुलीभावे७ असन्तोषे “भृशसरतिं हि सद्वियोगः” इति ।किरा० स्मरकृते ८ नायकदशाभेदे च स्त्री । “दृङ्मनःसङ्गसङ्कल्पाजागरः कृशताऽरतिः । ह्रीत्यासोन्मादमूर्च्छ्रा-स्ताः इत्यनङ्गदशा दश” मल्लि० । सा च विषयविद्वेषकरोति । न०
  ब० । ९ रागहीने त्रि०
  ।

Capeller

German

 1. अरति॑ m.
  (Opfer-)Diener.

 2. अरति f.
  Unlust.

Grassman

German

 aratí,  m.,  der das Opfer zurichtet,  zu Stande bringt [á 10,  vgl. ar mit sám 5 und araṃkṛ́t],  von Agni.
-ís {59, 2}
 {128, 6}
 {193, 2}
 {195, 2}
 {298, 1}
 {444, 5}
 {453, 3}
 {508, 8}
 {829, 1}. _{829, 2}. _{829, 6}. _{829, 7}
 {871, 7}
 {887, 20}.
-ím {58, 7}
 {128, 8}
 {193, 3}
 {251, 4}
 {297, 1}
 {456, 4}
 {490, 2}
 {526, 3}
 {532, 1}
 {639, 1}. _{639, 21}
 {872, 4}.
-áye {521, 1}.
-aú {356, 1},  wo aber aratnaú zu lesen ist (BR.).

 aratí:
-ím {448, 1}
 {456, 4}
 in {334, 4} vielleicht árātim zu lesen.

Burnouf

French

 अरति अरति m.
  Vd. roi. Cf.  अरि।

 अरति अरति f.
  (रम्) absence de repos,  de joie
mécontentement.

Stchoupak

French

 अ-रति-
 f.
  anxiété 
 regret,  deuil.
°ज्ञ- a. (l'esprit) sombre.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.