| YouTube Channel

अम्ल (amla)

 
शब्दसागरः
English
अम्ल
mfn.
(-म्लः-म्ला-म्लं) Sour, acid.
m.
(-म्लः) Sourness, acidity.
f.
(-म्ली)
Wood sorrel, (Oxalis monadelpha.)
n.
(-म्लं) Sour curds.
E.
अम to be
sick, क्ल Unādi affix, and ङीप् for the fem.
Capeller Eng
English
अम्ल
a.
sour, acid
m.
wood-sorrel.
Yates
English
अम्ल (म्लः) 1.
m.
Acidity. (म्ली) 3.
f.
Wood-sorrel. (म्लं) 1.
n.
Sour
curds. (म्लः-म्ला-म्लं) 1.
a. Sour.
Spoken Sanskrit
English
अम्ल - amla -
adj.
- sour
प्रभव - prabhava -
m.
- source
आकर - Akara -
m.
- source [ computer ]
स्रोत - srota -
m.
- source [ computer ]
मूल - mUla -
n.
- source
अपावृतप्रभव - apAvRtaprabhava -
m.
- opensource [ computer ]
मुक्तप्रभव - muktaprabhava -
m.
- opensource [ computer ]
विवृतप्रभव - vivRtaprabhava -
m.
- opensource [ computer ]
विधिलेख - vidhilekha -
m.
- sourcecode [ computer ]
खट्ट - khaTTa -
adj.
- sour
खट्वर - khaTvara -
adj.
- sour
पाचन - pAcana -
adj.
- sour
शट - zaTa -
adj.
- sour
शुक्तक - zuktaka -
adj.
- sour
मल्लः - mallaH -
n.
- sour [ taste ]
परिजा - parijA -
f.
- source
प्रभूति - prabhUti -
f.
- source
प्रवृत्ति - pravRtti -
f.
- source
योनि - yoni -
m.
- source
संभव - saMbhava -
m.
- source
अम्ल - amla -
m.
- vinegar
अम्लवेतस - amlavetasa -
n.
- vinegar
लिकुच - likuca -
n.
- vinegar
रसाम्ला - rasAmlA -
f.
- vinegar made from fruit
शाकाम्लभेदक - zAkAmlabhedaka -
n.
- vinegar made from fruit
चुक्र - cukra -
m.
n.
- vinegar made by acetous fermentation
काम्बलिक - kAmbalika -
m.
- sour milk-mixed with whey and vinegar
चुक्राम्ल - cukrAmla -
n.
- vinegar made of the Malabar tamarind fruit [ Garcinia gummi-gutta - Bot. ]
मद्यकीत - madyakIta -
m.
- kind of insect or animalcule bred in vinegar
अम्ल - amla -
adj.
- sour
अम्ल - amla -
adj.
- acidic
अम्ल - amla -
m.
- acidity
अम्ल - amla -
m.
- vinegar
अम्ल - amla -
m.
- wood sorrel
अम्ल - amla -
m.
,
n.
- sour curds
अम्ल निम्बु - amla nimbu -
m.
- acid lime
अम्ल-पङ्क - amla-paGka -
m.
- bog (mud with acids) [ ecology ]
अम्ल-तापन - amla-tApana -
n.
- acid bath
टाङ्किक अम्ल - TAGkika amla -
n.
- boric acid
भद्रिक अम्ल - bhadrika amla -
n.
- abietic acid [ Chem. ]
भद्रिक अम्ल - bhadrika amla -
n.
- sylvic acid [ Chem. ]
क्रविपिक अम्ल - kravipika amla -
n.
- cresotic acid
अम्ल प्राङ्गारीय - amla prAGgArIya -
n.
- bicarbonate
जयपालिक अम्ल - jayapAlika amla -
n.
- crotonic acid
क्रविपलिक अम्ल - kravipalika amla -
n.
- cresylic acid
अनन्तकोलिक अम्ल - anantakolika amla -
n.
- coumalic acid [ Chem. ]
अनन्तमूलियिक अम्ल - anantamUliyika amla -
n.
- coumarinic acid [ Chem. ]
अनन्तमूरिलिक अम्ल - anantamUrilika amla -
n.
- coumarilic acid [ Chem. ]
क्रव्यी भास्विक अम्ल - kravyI bhAsvika amla -
n.
- creatine phosphoric acid
ऊ- अनन्तमूलिक अम्ल - U- anantamUlika amla -
n.
- o- coumaric acid
जयपाल-म्रक्षिक अम्ल - jayapAla-mrakSika amla -
n.
- croton-oleic acid
समक्रविपव शुल्बायिक अम्ल - samakravipava zulbAyika amla -
n.
- m-cresol sulphonic acid [ Chem. ]
अम्ल amla
adj.
acidic
महाम्ल mahAmla
adj.
very sour [ very acidic ]
Wilson
English
अम्ल
mfn.
(-म्लः-म्ला-म्लं) Sour, acid.
m.
(-म्लः) Sourness,
acidity.
f.
(-म्ली) Wood sorrel, (Oxalis monadelpha.)
n.
(-म्लं) Sour
curds.
E.
अम to be sick, क्ल Uṇādi affix, and ङीप् for the fem.
Apte
English
अम्ल [amla],
a.
[अम्-क्ल
Uṇ.*
4.18.] Sour, acid
कट्वम्ललवणा- त्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः (आहाराः)
Bg.*
17.9.
म्लः Sourness, acidity, one of the six kinds of tastes or rasas q. v. यो दन्तहर्षमुत्पादयति मुखास्रावं जनयति श्रद्धां चोत्पादयति सो$म्लः (रसः) Suśr.
Vinegar.
Wood-sorrel.
=
अम्ल- वेतस q. v.
The common citron tree.
Belch. -म्ली
=
चाङ्गेरी. -म्लम् Sour curds, butter-milk, with a fourth part of water.
Comp.
-अक्त
a.
acidulated. -अङ्कुशः a variety of sorrel (˚वेतस्). -अध्यूषितम् a disease of the eye. -उद्गारः sour eructation. -काण्डम्
N.
of a plant (लवणतृण). -केशरः the citron tree. -गन्धि
a.
having a sour smell. -गोरसः sour butter-milk.-चुक्रिका, -चूडा a sort of a sorrel. -जम्बीरः, -निम्बकः the lime-tree. -त्वक् A seed of the tree Chirongia sapida (Mar. चारोळी). -नायकः
=
˚वेतसः q. v. -निशा
N.
of a plant (शठी
Mar.
आंबेहळद, कापूरकाचरी)-पञ्चक, -पञ्चफलम् a collection of five kinds of vegetables and fruits
कौलं दाडिमं चैव वृक्षाम्लं चुक्रिका तथा अम्लवेतसमित्येतदम्लपञ्चफलं स्मृतम् or जम्बीरं नागरङ्गं तथाम्लं वेतसं पुनः तिन्तिडीकं वीजपूरमम्लपञ्चफलं स्मृतम्. -पुत्रः
N.
of a plant (अश्मन्तक). (-त्री) तलाशीलता and क्षुद्राम्लिका-पनसः
N.
of a tree (लकुच). -पित्तम् acidity of stomach, sour bile. -पूरम्
=
वृक्षाम्लम् q. v. -फलः the tamarind tree. (-लम्) tamarind fruit. -भेदनः
=
˚वेतस q. v. -मेहः a kind of urinary disease. -रस
a.
having an acid taste. (-सः) sourness, acidity. -रुहा a kind of betel (मालवदेशजनागवल्लीभेदः). -लोणिका, -लोणी, -लोलिका wood sorrel (Mar. चुका). -वर्गः a class of sour things including plants with acid leaves and fruits.-वल्ली
N.
of a plant (त्रिवर्णिका नाम कन्दविशेषः). -वाटकः hog-plum. -वाटिका a sort of betel. -वस्तूकः a sorrel (चुक्रम्). -वृक्षः the tamarind tree. -वेतसः a kind of sorrel (Mar. चुका, चांगेरी). -शाकः a sort of sorrel (शाकाम्ल, शुक्राम्ल, अम्ल, चुक्रिका, चूड) commonly used as a pot-herb. (-कम्)
=
वृक्षाम्लम्, चुक्रम्.
सारः the lime tree.
a sort of sorrel (˚वेतस).
N.
of a plant (हिंताल). (-रम्) rice-water after fermentation (काञ्जिकम्). -हरिद्रा
N.
of a plant (˚निशा).
अम्लः [amlḥ], Sourness.
Apte 1890
English
अम्ल a. [अम्-क्ल Uṇ. 4. 108.] Sour, acid
कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः (आहाराः) Bg. 17. 9.
मः 1 Sourness, acidity, one of the six kinds of tastes or rasas q. v.
यो दंतहर्षमुत्पादयति मुखास्रावं जनयति श्रद्धां चोत्पादयति सोऽम्लः (रसः) Suśr.
2 Vinegar.
3 Wood-sorrel.
4 = अम्लवेतस q. v.
5 The common citron tree.
6 Belch.
म्ली = चांगेरी.
म्लं Sour curds, butter-milk, with a fourth part of water.
Comp.
अक्त a. acidulated.
अंकुशः a variety of sorrel (°वेतस).
अध्युषितं a disease of the eye.
उद्गारः sour eructation.
कांडं N. of a plant (लवणतृण).
केशरः the citron tree.
गंधि a. having a sour smell.
गोरसः sour buttermilk.
चुक्रिका,
चूडा a sort of sorrel.
जंबीरः,
निंबकः the lime-tree.
नायकः = °वेतसः q. v.
निशा N. of a plant (शठी).
पंचकं,
पंचफलं a collection of five kinds of vegetables and fruits
कौलं दाडिमं चैव वृक्षाम्लं चुक्रिका तथा अम्लवेतसमित्येतदम्लपंचफलं स्मृतम् or जंबीरं नागरंगं तथाम्लं वेतसं पुनः तिंतिडीकं वीजपूरमम्लपंचफलं स्मृतम्.
पुत्रः N. of a plant (अश्मंतक). (
त्री) पलाशीलता and क्षुद्राम्लिका.
पनसः N. of a tree (लकुच).
पित्तं acidity of stomach, sour bile.
पूरं = वृक्षाम्लं q. v.
फलः the tamarind tree. (
लं) tamarind fruit.
भेदनः = °वेतस q. v.
मेहः a kind of urinary disease.
रस a. having an acid taste. (
सः) sourness, acidity.
रुहा a kind of betel ( मालवदेशजनागवल्लीभेदः).
लोणिका,
लोणी,
लोलिका wood sorrel (Mar. चुका).
वर्गः a class of sour things including plants with acid leaves and fruits.
वल्ली N. of a plant (त्रिपर्णिका नामकंदविशेषः).
वाटकः hog-plum.
वाटिका a sort of betel.
वस्तूकः a sorrel (चुक्रं).
वृक्षः the tamarind tree.
वेतसः a kind of sorrel (Mar. चुका, चांगेरी).
शाकः a sort of sorrel ( शाकाम्ल, शुक्राम्ल, अम्ल, चुक्रिका, चूड) commonly used as a pot-herb. (
कं) = वृक्षाम्लं, चुक्रं.
सारः {1} the lime tree. {2} a sort of sorrel (°वेतस). {3} N. of a plant (हिंताल). (
रं) rice water after fermentation (कांजिकं).
हरिद्रा N. of a plant (°निशा).
Monier Williams Cologne
English
अम्ल
mfn.
sour, acid,
Mn.
v, 114,
&c.
अम्ल
m.
(with or without रस) acidity, vinegar,
Suśr.
, wood sorrel (Oxalis Corniculata),
Suśr.
अम्ल mn. sour curds,
Suśr.
Monier Williams 1872
English
अम्ल अम्ल, अस्, आ, अम् (fr. rt. अम्, to make
sick), sour, acid
(अस्), m. sourness
acidity
vinegar
wood sorrel, Oxalis Corniculata
(ई), f. Oxalis Cor-
niculata
(अम्), n. sour curds.
—अम्ल-काण्ड, अम्,
n., N. of a plant.
—अम्ल-केशर, अस्, m. citron tree.
—अम्ल-चुक्रिका, f. or अम्ल-चूड, अस्, m. a kind of
sorrel.
—अम्ल-जम्बीर, अस्, m. lime tree.
—अम्-
ल-ता, f. sourness.
—अम्ल-नायक, अस्, m. sorrel.
—अम्ल-निम्बूक, अस्, m. the lime.
—अम्ल-निशा,
f., N. of a plant, Curcuma Zerumbet, Roxb.
—अम्ल-
पञ्चक or अम्ल-पञ्च-फल, अम्, n. a collection
of five kinds of sour vegetables and fruits.
—अम्ल-पत्-
त्र, अस्, m., N. of the plant Oxalis, and other plants.
—अम्ल-पनस, अस्, m. a tree, Artocarpus Lacucha,
Roxb.
—अम्ल-पित्त, अम्, n. acidity of stomach.
—अम्ल-फल, अस्, m. the tamarind tree, Magnifera
Indica
(अम्), n. the fruit of this tree.
—अम्ल-भे-
दन, अस्, m. sorrel.
—अम्ल-मेह, अस्, m. a urinary
disease.
—अम्ल-रस, अस्, आ, अम्, sour, having a
sour taste
(अस्), m. sourness, acidity.
—अम्ल-रुहा,
f. a kind of betel.
—अम्ल-लोणिका or अम्ल-लोणी or
अम्ल-लोलिका, f. wood sorrel, Oxalis Corniculata.
—अम्-
ल-वर्ग, अस्, m. a class of plants with acid leaves
or fruits, as the lime, orange, pomegranate, tamarind,
sorrel, and others.
—अम्ल-वल्ली, f., N. of a plant,
Pythonium Bulbiferum Schott.
—अम्ल-वाटक, अस्,
m. hog-plum, Spondias Magnifera.
—अम्ल-वाटिका,
f. a sort of betel.
—अम्ल-वास्तूक, अम्, n. sor-
rel.
—अम्ल-वृक्ष, अस्, m. the tamarind tree.
—अम्ल-वेतस, अस्, m. a kind of dock or sorrel,
Rumex Vesicarius.
—अम्ल-शाक, अस्, m. a sort of
sorrel, commonly used as a pot-herb.
—अम्ल-सार,
अस्, m. the lime
a sort of sorrel
(अम्), n. rice water
after fermentation.
—अम्ल-हरिद्रा, f. the plant
Curcuma Zerumbet, Roxb.
—अम्लाक्त (°ल-अक्°), अस्,
आ, अम्, acidulated.
—अम्लाङ्कुश (°ल-अङ्°), अस्, m.
a kind of sorrel.
—अम्लाध्युषित (°ल-अध्°), अम्,
n. a disease of the eyes.
—अम्लोद्गार (°ल-उद्°), अस्,
m. sour eructation.
Macdonell
English
अम्ल am-la,
a.
sour.
Benfey
English
अम्ल अम्ल,
m.
Sourness, Rām. 5,
14, 45
Man. 5, 114 (acids). Perhaps
from vb. अम्। -- Cf. Lat. ăm + ārus.
Hindi
Hindi
खट्टा (पु)
Apte Hindi
Hindi
अम्ल
वि* - अम्+क्ल्+अच्
"खट्टा, तीखा"
अम्लः
पुं*
- अम्+क्ल्+अच्
"खटास, तीखापन, प्रकार के रसों में से एक"
अम्लः
पुं*
- अम्+क्ल्+अच्
सिरका
अम्लः
पुं*
- अम्+क्ल्+अच्
"नोनिया साग, इमली"
अम्लः
पुं*
- अम्+क्ल्+अच्
नीबू का वृक्ष
अम्लः
पुं*
- अम्+क्ल्+अच्
उद्वगम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अम्ल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > अम्ब्ल ಪದದ ಅರ್ಥ
निष्पत्तिः - > अम (गत्यादौ) - "क्लः" बाहु०
प्रयोगाः - > "कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः आहार राजसस्येष्टाः"
उल्लेखाः - > गीता० १७-९
L R Vaidya
English
amla {% (I) a. (f. म्ला) %} Sour, acid, कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरुक्षविदाद्दिनः Bg.xvii.9.
amla {% (II) m. %} 1. Sourness, acidity (considered as one of the six kinds of tastes or flavours, the other five being मधुर, लवन, कटु, तिक्त and कषाय)
2. the common citron
3. eructation or belch.
amla {% (III) n. %} Butter-milk with a fourth part of water.
Bopp
Latin
अम्ल acidus. BH. 17. 9.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अम्ल, खट्ट, अम्लरस, खट्वर, शुक्तक
adjective
अपक्वाम्रतिन्तिलीकादीनाम् आम्रफलानाम् इव स्वादः यस्य।
"अम्लेषु फलेषु इत्याख्यस्य जीवसत्त्वस्य बाहुल्यम् अस्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skyur po
१) अम्ल २) चुक्र
skyur mo
१) अम्बिलक २) अम्ल ३) चुक्र ४) जम्भ (?)
skyur shing
अम्ल (?)
sgyur po
अम्ल
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अम्लस्तु पाचनो दन्तशठोऽथ लवणं सरः १३८८
सर्वरसोऽथ कटुः स्यादोषणो मुखशोधनः
-wordlist-
अम्ल (पुं), पाचन (पुं), दन्तशठ (पुं), लवण (पुं), सर (पुं), सर्वरस (पुं), कटु (पुं), ओषण (पुं), मुखशोधन (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अम्लं,
क्ली,
(अम + क्ल ।) तक्रं इति राजनिर्घण्टः
अम्लः,
पुं,
(अम + क्ल ।) षड्रसमध्ये रसविशेषः ।टक इति भाषा तोयाग्निगुणबाहुल्यादम्लः ।इति सुश्रुतः अस्य गुणाः शाकवद्दोषकारित्वं ।हृद्यत्वं रुच्यग्निरक्तमांसकारित्वं शीतलत्वं ।वायुनाशित्वं स्निग्धोष्णत्वं कटुरसतोऽधिकोष्ण-वीर्य्यत्वं जिह्वोद्वेगकारित्वञ्च इति राजवल्लभः
अस्य दन्तोद्वेगकारित्वगुणोऽप्यस्ति अपि ।प्रीत्यग्निपटुताकारित्वं प्रपाचनत्वं इति राज-निर्घण्टः
*
तदतिशयभक्षणगुणाः पाचकत्वं ।पित्तश्लेष्मवान्तिक्लेदकारित्वं लघुत्वं उष्णत्वं ।वहिःशीतत्वं वायुनाशित्वञ्च इति राजवल्लभः
भ्रान्तितुष्टिकफपाण्डुदोषकार्श्यकासकारित्वं इतिराजनिर्घण्टः
तद्वति त्रि इत्यमरः
*
अम्लवेतसः इति राजनिर्घण्टः
(यदाह वा-भटः
“अम्लः क्षालयते मुखम् ।हर्षणो रोमदन्तानामक्षिभ्रुवनिकोचनःअम्लोऽग्निदीप्तिकृत् स्निग्धो हृद्यः पाचनरोचनः
उष्णवीर्य्यो हिमस्पर्शः प्रीणनः क्लेदनो लघुः ।करोति कफपित्तास्रं मूढवातानुलोमनम्
सोऽत्यभ्यस्तस्तनोः कुर्य्याच्छैथिल्यं तिमिरं भ्रमं ।कण्डुपाण्डुत्ववीसर्पशोफविस्फोटतृड्ज्वरान्”
हारीतेन यदुक्तं तद्यथा, --“जिह्वाक्लेदं जनयति तथा नेत्रनैर्म्मल्यकारी, बीभत्सं वा जनयति तथा वातरोगापहारी ।कण्डूकुष्ठक्षतरुजकरै लोलितः शोफिने स्या-दम्लः प्रोक्तः पवनशमनोऽसृक्प्रकोपं तनोति”
सुश्रुतश्चाह
“अम्लो जरणः पाचनः पवननिग्रहणो-ऽनुलोमनः कोष्ठ-विदाही वहिःशीतः क्लेदनः प्रा-यशोहृद्यश्चेति सएवंगुणोप्येक एवात्यर्थमुपसेव्य-मानो दन्तहर्ष-नयन-सम्मीलन-रोमसंवेजनकफ-विलयन-शरीरशैथिल्यान्यापादयति तथा क्षता-भिहत-दग्ध-दष्ट-भग्न-रुग्न-शून-प्रच्युतावमूत्रित-वि-सर्पित-छिन्न भिन्न-विद्धोत्पिष्टादीनि पाचयत्या-ग्नेयस्वभावात् परिदहति कण्ठमुरोहृदयञ्चेति”
“अम्लोरसो भक्तं रोचयति, अग्निं दीपयति, देहंवृंहयति, जर्ज्जरयति, मनो बोधयति, इन्द्रियाणिदृढीकरोति, बलं बर्द्धयति, वातमनुलोमयति, हृदयं तर्पयति, आस्यं संस्रावयति, भुक्तमपकर्ष-यति, क्लेदं जनयति, प्रीणयति लघुरुष्णः स्नि-ग्धश्च
सएवंगुणोऽप्येकएवात्यर्थमुपयुज्यमानोदन्तान् हर्षयति, तर्पयति, संमीलयति अक्षिणी, संवीजयति लोमानि, कफं विलापयति, पित्त-मभिवर्द्धयति, रक्तं दूषयति, मांसं विदहति, कायं शिथिलीकरोति, क्षीण-क्षत-कृशदुर्ब्बलानांश्वयथुमापादयति अपि क्षताभिहत-दष्ट-दग्ध-भग्न-शून -- च्युतावमूत्रित-परिसर्पित-मर्द्दित-च्छिन्न-विद्धोत्पिष्टादीनि पाचयत्याग्नेयस्वभावात्परिदहति कण्ठमुरोहृदयञ्च”
इति चरकः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अम्ल
न०
अम--क्ल (घोल) तक्रे (टक)रसभेदे
पु०
।३ तद्वति
त्रि०
“कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरुक्षविदाहिनः”गीता अम्लरसद्रव्याणि सुश्रुते दर्शितानि यथा ।दाडिमामलकमातुलुङ्गाम्रातककपित्थकरमर्द वदरकोलप्राची-नामलकतिन्तिडीककोशाम्रभव्यपारावतवेत्रफललकुचाम्लवेत-सदन्तशठदधितक्रसुराशुक्तसौवीरकतुषोदकघान्याम्लप्रभृतीनिसमासेनाम्लोवर्गः”
Capeller
German
अम्ल sauer.
Burnouf
French
अम्ल अम्ल a. acide, aigre. -- S.
m.
acidité.
F. अम्लि,
oxalis monadelpha, bot.
अम्लक
m.
artocarpus lacucha, bot.
अम्लकेशर
m.
citron.
अम्ललोणी
f.
oxalis monadelpha, bot.
अम्लवातक
m.
spondias mangifera, bot.
अम्लवेतस
m.
rumex vesicarius, bot.
Stchoupak
French
अम्ल-
a. acide
m.
acidité, chose acide.
°वेतस-
m.
n.
d'une oseille, Rumex Vesicarius.