अम्भस् (ambhas)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अम्भस् n.
  (-म्भः) Water.
 E.
  अप् water,  before असुन् Unādi affix
 नुम् is
inserted,  and प becomes भ.

Capeller Eng

English

 अ॑म्भस् n.
  water. 

Yates

English

 अम्भस् (म्भः) 5.
n.
  Water.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 अम्भस्
n.
  (-म्भः) Water.
E.
  अप् water,  before असुन Uṇādi affix
 नुम् is inserted,  and
प becomes भ.

Apte

English

अम्भस् [ambhas],  [By Uṇ.*
  4.29 आप्-असुन्
 or अम्भ् शब्दे असुन्]

water
 कथमप्यम्भसामन्तरानिष्पत्तेः प्रतीक्षते Ku.*
  2.37
 स्वेद्यमामज्वरं प्राज्ञः को$म्भसा परिषिञ्चति Śi.*
  2.54
 अम्भसाकृतम् done by water P.
 VI.3.3.

The sky.

The fourth sign of the zodiac.

Mystical name of the letter व्.

A God.

A man. 

The world of the Manes.

A Rākṣasa or Asura. 

(In Phil.) तुष्ठि or acquiescence of the soul.

Power
 splendour
 fruitfulness -(dual.) अम्भसी Heaven and earth. -(pl. ) Collective name for Gods,  men,  Manes,  and demons. [cf.   L.
 imber: Gr.
  ombpos.] Comp.
   -ज a.
  produced in water,  aquatic.

(जः) the moon. 

the (Indian) crane or Sárasa.  (-जम्) a lotus
 बाले तव मुखाम्भोजे कथमिन्दीवरद्वयम् S. Til.*  17
 so पाद˚,  नेत्र˚
 ˚खण्डः a group of lotus flowers
 कुमुदवनमपश्रि श्रीमदम्भोजखण्डम् Śi.*
  9.11, 64
 ˚जन्मन् m.
 ,  -जनिः,  -योनिः the lotus-born God,  epithet of Brahmā. सदनमु- पगतो$हं पूर्वमम्भोजयोनेः Prab. (-जा) Glycirrhiza glabra (Mar.  ज्येष्ठमध). -जन्मन् n.
  a lotus
 अम्भोजन्मजनि- स्तदन्तरगतो Bhāg.*
  1.13.15.

दः,  धर a cloud,  ननाद सो$म्भोद इवातपान्ते Mb.
 *  8.17.15.

the plant मुस्तक-धिः,  -निधिः,  -राशिः 'receptacle of waters',  the ocean
 संभूयाम्भोधिमभ्येति महानद्या नगापगा Śi.*
  2.1
 यादवाम्भोनिधीन्रुन्द्धे वेलेव भवतः क्षमा 58
 so अम्भसां निधिः
 शिखाभिराश्लिष्ट इवाम्भसां निधिः Śi.*
  1.2
 ˚वल्लभः or पल्लवः a coral. -रुह् n.
  (ट्),  -रुहम् a lotus
 हेमाम्भोरुहसस्यानां तद्वाप्यो धाम सांप्रतम् Ku.*
  2.44. m.
  the (Indian) crane.-सारम् a pearl. -सूः smoke
 cloudiness (Mar.  धुकें).-स्थ a.
  living in water
 what holds or contains water.

Apte 1890

English

 अंभस् [By Uṇ. 4. 209 आप्-असुन्
 or अंभ् शब्दे असुन्] 1 Water
 कथमप्यंभसामंतरानिष्पत्तेः प्रतीक्षते Ku. 2. 37
 स्वेद्यमानज्वरं प्राज्ञः कोंभसा परिषिंचति Śi. 2. 54
 अंभसाकृतं done by water P. VI. 3. 3. 
2 The sky. 
3 The fourth sign of the zodiac. 
4 Mystical name of the letter व्. 
5 A God. 
6 A man. 
7 The world of the Manes. 
8 A Rākṣasa or Asura. 
9 (In phil.) तुष्टि or acquiescence of the soul. 
10 Power
 splendour
 fruitfulness. 
 (dual.) अंभसी Heaven and earth. 
(pl.) Collective name for Gods,  men,  Manes,  and demons. [cf. L. imber: Gr. ombpos] 
Comp. 
ज a. produced in water,  aquatic. (
जः) {1} the moon. {2} the (Indian) crane or Sārasa. (
जं) a lotus
 बाले तव मुखांभोजे कथमिंदीवरद्वयं Ś. Til. 17
 so पाद°,  नेत्र°
 °खंडः a group of lotus flowers
 कुमुदवनमपश्रि श्रीमदंभोजखंडं Śi. 9. 11,  64
 °जन्मन् m.,  
जनिः,  
योनिः the lotus-born God,  epithet of Brahmā. 
जन्मन् n. a lotus. 
दः,  
धरः {1} a cloud. {2} the plant मुस्तक. 
धिः,  
निधिः,  
राशिः ‘receptacle of waters’,  the ocean
 संभूयांभेधिमभ्येति महानद्या नगापगा Śi. 2. 100
 यादवांभोनिधीन्रुंद्धे वेलेव भवतः क्षमा 58
 so अंभसां निधिः
 शिखाभिराश्लिष्ट इवांभसां निधिः Śi. 1. 20
 °वल्लभः a coral. 
रुह् n. (ट्),  
रुहं a lotus
 हेमांभोरुहसस्यानां तद्वाप्यो धाम सांप्रतं Ku. 2. 44. (
m.) the (Indian) crane. 
सारं a pearl. 
सूः smoke
 cloudiness. 
स्थ a. living in water
 what holds or contains water. 

Monier Williams Cologne

English

 अ॑म्भस् n.
  (cf.   अभ्र॑,  अ॑म्बु),  water,  RV.
   &c.
  ,  the celestial waters,  AitUp.
   

 power,  fruitfulness,  VS.
  & AV.
  

 (आंसि),  pl.
  collective N.
  for gods,  men,  Manes,  and Asuras,  TBr.
   & VP.
  ,  (hence) (अस्) sg. the number ‘four’

 mystical N.
  of the letter व्

 N.
  of a metre (consisting of 82 syllables),  RPrāt.
  ,  (अस),  instr. in comp.  for अम्भस् (e.g. अम्भसाकृत ‘done by water’),  Pāṇ.
  vi,  3,  3

 अ॑भसी,  du.
  (असी) heaven and earth,  Naigh.
  [Gk. ὄμβρος imber].

Monier Williams 1872

English

 अम्भस् 1. अम्भस्,  n. also ind.,  power, 
splendor,  fruitfulness
 a philos. term = तुष्टि: (the
etymology is doubtful
 perhaps connected with obs.
rt. अप्,  or fr. भा,  ‘to shine, ’ with prefix अम्।)

 अम्भस् 2. अम्भस्,  n. (said to be fr. rt. आप्
perhaps connected with 1. अम्भस् or with अप्,  अब्-
भ्र,  अम्बु),  water
 the sky
 the fourth sign of the
zodiac
 collective N. for gods,  men,  manes,  and Asuras
mystical name of the letter व् [cf. ὄμβρος imber].
—अम्भः-सार,  अम्,  n. a pearl.
—अम्भः-सू,  ऊस्, 
m. smoke
 cloudiness.
—अम्भः-स्थ,  अस्,  आ,  अम्, 
what holds or contains water
 abiding in water.
—अम्भसा-कृत,  अस्,  आ,  अम्,  done by water.
—अम्भो-ज,  अस्,  आ,  अम्,  produced in water,  water-
born,  aquatic
 (अस्),  m. the moon
 the sārasa or
Indian crane
 (अम्),  n. the lotus.
—अम्भोज-
खण्ड,  अम्,  n. a group of lotus flower.
—अम्भो-
ज-जन्मन्,  आ,  m. or अम्भोज-जनि,  इस्,  m. or
अम्भोज-योनि,  इस्,  m. an epithet of Brahmā,  being
born secondarily from a lotus.
—अम्भोजिनी,  f. an
assemblage of lotus flowers or a place where they
abound.
—अम्भो-द,  अस्,  m. a cloud
 the plant
Cyperus Hexastychius Communis Nees.
—अम्भो-
धर,  अस्,  m. a cloud.
—अम्भो-धि,  इस्,  m. (re-
ceptacle of waters),  the ocean.
—अम्भोधि-वल्लभ, 
अस्,  m. coral.
—अम्भो-निधि or अम्भो-राशि,  इस्, 
m. a pool,  the ocean.
—अम्भो-रुह्,  ट्,  n. or अम्भो-
रुह,  अम्,  n. the lotus
 (अस्),  m. the Indian crane.

Macdonell

English

 अम्भस् ámbhas,  n.
  water
 -tas,  ad. out of the 🞄water.

Benfey

English

 अम्भस् अम्भस्,  n.
  Water,  Bhartṛ.
2,  91
 Śiś. 9,  31.
 -- Comp.
 
उद्-,  adj
abounding in water,  Ragh. 4,  31.
घर्म-,  n.
  sweat,  Śāk. d. 29. ल-
वण-,  n.
  the sea of salt water,  Matsop. 40.

Hindi

(N) पानी

Apte Hindi

Hindi

अम्भस्
नपुं*
   - अम्भ्+असुन्
जल

अम्भस्
नपुं*
   - अम्भ्+असुन्
आकाश

अम्भस्
नपुं*
   - अम्भ्+असुन्
जन्मकुंडली में लग्न से चौथा स्थान

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अम्भस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಲ /ನೀರು
निष्पत्तिः - > अभि (शब्दे) - "असुन्" (उ० ४-१८८)
व्युत्पत्तिः - > अम्बते
प्रयोगाः - > "अम्भोभिरुल्लङ्घिततुङ्गरोधसः प्रतीपनाम्नीः कुरुते स्म निम्नगाः" । "भयादिवाश्लिष्य झषायतेऽम्भसि" ।
उल्लेखाः - > माघ० १२-५७,  किरा० ८-४६
अम्भस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇವತೆ
अम्भस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಸುರ
अम्भस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನುಷ್ಯ
अम्भस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಗ್ನದಿಂದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನ
अम्भस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಿತೃಲೋಕ
अम्भस्
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ

L R Vaidya

English

 amBas {% n. %} 1. Water,  स्वेद्यमामज्वरं प्राज्ञः कोऽम्भसा परिषिञ्चति Sis.ii.54,  वायुर्नावमिवाम्भसि Bg.ii.67,  R.i.89
 2. the sky.

Bopp

Latin

 अम्भस् n. (r. अम्भ् s. अस्) aqua. A. 6. 6. BH. 2. 67. (v.
अभ्र).

Lanman

English

 ámbhas,  n. water. [see abhrá.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 अ꣡म्भस् ,  vor 1. ist n. hinzuzufügen.

 अ꣡म्भस् n. °die Zeit der Monate Śrāvaṇa und Bhādrapada,  S I,  514,  1.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

chu
१) अप् २) अब्धातु ३) अम्बु ४) अम्भस् ५) उदक ६) चन्द्र ७) जल ८) तोय ९) नदी १०) पयः ११) पानीय १२) प्रवाह १३) मूत्र १४) वारि १५) सरित् १६) सलिल १७) सलिलोदक १८)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशं
तोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।
क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसी
कीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥
कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।
-wordlist-
 
नीर (क्ली),  वारि (क्ली),  जल (क्ली),  दक (क्ली),  क (क्ली),  उदक (क्ली),  पानीय (क्ली),  अम्भस् (क्ली),  कुश (क्ली),  तोय (क्ली),  जीवन (क्ली),  जीवनीय (क्ली),  सलिल (क्ली),  अर्णस् (क्ली),  अम्बु (क्ली),  वार् (स्त्री),  संवर (क्ली),  क्षीर (क्ली),  पुष्कर (क्ली),  मेघपुष्प (क्ली),  कमल (क्ली),  आपः (स्त्रीब),  पयस् (क्ली),  पाथस् (क्ली),  कीलाल (क्ली),  भुवन (क्ली),  वन (क्ली),  घनरस (पुं),  यादोनिवास (पुं),  अमृत (क्ली),  कुलीनस (क्ली),  कबन्ध (क्ली),  प्राणद (क्ली),  सर्वतोमुख (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आप्
आप्,  तोय,  घन,  रस,  पयस्,  पुष्कर,  मेघपुष्प,  क,  पानीय,  सलिल,  उदक,  वारि,  वार्,  शम्बर,  अर्णस्,  पाथस्,  कुश,  जल,  वन,  क्षीर,  अम्भस्,  अम्बु,  नीर,  भुवन,  अमृत,  जीवनीय,  दक
आपस्तोयं घनरसपयः पुष्करं मेघपुष्पं, 
कं पानीयं सलिलमुदकं वारि वाः शम्बरं च ।
अर्णः पाथः कुशजलवनं क्षीरमम्भोऽम्बु नीरं, 
प्रोक्तं प्राज्ञैर्भुवनममृतं जीवनीयं दकं च ॥ ६४८ ॥
verse 3.1.1.648
page 0074

इरा
इरा,  भू,  वाक्,  अशन,  अम्भस्
इराशब्दो बुधैर्ज्ञेयो भुवि वाच्यशनेऽम्भसि ।
verse 5.1.1.869
page 0099

नाममाला

Sanskrit

वार्,  वारि,  क,  पयस्,  अम्भस्,  अम्बु,  पाथस्,  अर्णस्,  सलिल,  जल,  सर,  वन,  कुश,  नीर,  तोय,  जीवन,  अप्,  विष
वार्वारि कं पयोऽम्भोऽम्बु पाथोऽर्णः सलिलं जलम् ।
सरं वनं कुशं नीरं तोयं जीवनमब्विषम् ॥ १५ ॥
verse 0.1.1.15
page 0008

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अम्भस् न०
  आप्यते आप--असुन् “उदके नुम्भौ चेति”उणा० अम्भ--शब्दे असुन् वा । १ जले “सेव्यमामज्वरंप्राज्ञः कोऽम्भसा परिषिञ्चति”? । “त्रिस्रोतसः सन्तत-घारमम्भः” इति च माघः । “परिश्रमाम्भःपुलकेनसर्पता” किरा० । “कयमष्यम्भसामन्तरा निष्पत्तेः प्रतोक्षते”कुमा० “अभ्यर्ण्णेऽम्भःपतनसमये” इति मेघ० । २ देवे, जलहेतुत्वात् तथात्वम् ३ पितृलोके,  तेषां जलमय-चन्द्रलोके स्थितत्वात् अम्मयदेहत्वाच्च तत्त्वम् । ४ मनुष्ये “वेत्थसौम्य! यथा पञ्चम्यामाहुतावापः पुरुषवचसो भवन्ति”छा० उ० उक्तेः । पुरुषाणां जलमयत्वात् तथात्वं पञ्चाग्निविद्या-पब्देप्रपञ्चः । ५ असुरे,  युद्धे देवस्पर्द्धया शब्दायमानत्वा-त्तथा । “तानि ह वा एतानि चत्वार्य्यम्भांसि देवा मनुष्याःपितरोऽसुरा” इति श्रुतिः । ६ बालनामोषधौ । ज्योति-षोक्ते ७ लग्नाच्चतुर्थस्थाने । योगशास्त्रोक्तासु नवविध-तुष्टिषु मध्ये प्रकृत्याख्यायां ८ आध्यात्मिकतुष्टौ च । यथा“आध्यात्मिक्यश्चतस्रः प्रकृत्युपादानकालभाग्यख्याः । वाह्याविषयोपरमात् पञ्च,  नव तुष्टयोऽभिमताः सा० का० । “प्रकृतिव्यतिरिक्तआत्मास्तीति प्रतिपद्य ततोऽस्य श्रवणमनना-दिना विवेकसाक्षात्काराय त्वसदुपदेशतुष्टो यो न प्रयततेतस्य चतस्र आध्यात्मिक्यस्तुष्टयोभवन्ति प्रकृतिव्यतिरिक्तात्मा-नमधिकृत्य यस्मात्तास्तुष्टयस्तस्मादाध्यात्मिक्यः,  कास्ताः, इत्यत आह प्रकृत्युपादानकालभाग्याख्याः प्रकृत्यादिराख्यायासां तास्तथोक्ताः । तत्र प्रकृत्याख्या तुष्टिर्यथा कस्यचिदु-पदेशः “विवेकसाक्षात्कारोहि प्रकृतिपरिणामभेदः तञ्चप्रकृतिरेव करीतीति कृतं ते ध्यानाभ्यासेन,  तस्मादेवमेवा-स्व वत्सेति” । सेयमुपदेष्टव्यस्य शिष्यस्य प्रकृतौ तुष्टिः प्रकृ-त्याख्या तुष्टिः अम्भ इत्युच्यते” त० कौ० । अस्य अम्भः-शब्दवाच्यत्वे हेतुस्तद्व्याख्याने दर्शितोऽस्माभिः यथा“अस्याश्च तुष्टेरम्भस इव प्रसन्नत्वात् उपदेशरूपशब्दहेतु-कत्वाच्च अम्भस्त्वम् अभि--शब्दे इति घातोरसुन्नन्तस्यशब्दहेतुकरूपार्थानुगमात्” । द्व्यावापृघिव्योः द्वि० ब०निरु० ।

Capeller

German

 अ॑म्भस् u. Wasser.

Grassman

German

 ámbhas,  n.,  Wasser [Cu. 〔485〕]
 es ist wahrscheinlich mit nábhas und also der Wurzel nabh verwandt,  also ursprünglich das hervorquellende [vgl. aś und naś,  akṣ und naks,  añj und nij,  nagna,  gr. ὀμφαλό-ς,  und Nabel,  nā́bhi]
 auch die Begriffe Fruchtbarkeit,  Macht,  Gewalt (AV.
 VS.) gehen wol durch allmähliche Entwickelung aus dem Begriffe Wasser,  Feuchtigkeit hervor.
-as {955, 1}.

Burnouf

French

 अम्भस् अम्भस् n.
  (अप् nasalisé) eau.
		 Gr.
ἄφρος,  ὄμϐρος. Cf.  अम्बु et अभ्र।
अम्भस्सू m.
  (सू) fumée,  nuage.
अम्भोज m.
  (जन्) lotus nelumbo,  bot.
अम्भोजजन्मन् (जन्) né du lotus,  Brahmā.
अम्भोजयोनि m.
  (योनि) mms.
अम्भोजिनी f.
  réunion de lotus.
अम्भोद m.
  (दा) nuage.
अम्भोधर m.
  (धृ) nuage.
अम्भोधि m.
  (धा) dépôt d'eau
 mer.
अम्भोनिधि m.
  (नि-धा) dépôt d'eau
 mer.
अम्भोरुह् et अम्भोरुह n.
  (रुह्) lotus.

Stchoupak

French

 अम्भस्-
 nt. eau 
 -तस् hors de l'eau.
अम्भः-स्थ- a. qui se tient dans l'eau.
अम्भो-गर्भ- a. plein d'eau.
°ज- m.
  lotus de jour 
 °जन्मन्- id. 
 °जिनी- f.
  plante du lotus
de jour 
 plantation de lotus.
°द- m.
  nuage 
 °धर- °मुच्- id.
°धि- m.
  océan 
 °निधि- id.
°रुह- nt. lotus.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.