| YouTube Channel

अम्भः (ambhaH)

 
Monier Williams Cologne
English
अम्भः (in comp. for अम्भस्).
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) (अम्भस्) अम्भते शब्दयति अभि(शब्दे)+असुन् ‘सर्वधातुभ्योऽसुन्’ उ०४.१९०। जलम् ‘अम्भोर्णस्तोयपानीयनीरक्षीराम्बुशंवरम्’ अमरः। ‘अम्भोभिरुल्लङ्घिततुङ्गरोधसः प्रतीपनाम्नीः कुरुते स्म निम्नगाः’ माघः१२.५७।*२.देवता ३.असुरः। ४.मनुष्यः। ५.लग्नात् चतुर्थं स्थानम् ६.पितृलोकः। ७.आध्यात्मिकतुष्टिः प्रकृतिः। ‘आध्यात्मिक्यश्चतस्रः प्रकृत्युपादानकालभागाख्याः’ सां०का०५०। ‘प्रकृत्याख्या तुष्टिरम्भ इत्युच्यते’ तत्त्वकौ०। ८.बालानाम् औषधम् ९.चतुर्थसङ्ख्या -अङ्कग०। १०.वैदिकच्छन्दोभेदः। (द्वि०ब) ११.द्यावापृथिव्यौ
(नपुं०) (अम्भस्) अम्भते शब्दयति अभि (शब्दे) + असुन् ‘सर्वधातुभ्योऽसुन्’ (उण०४.१९०) जलम् ’अम्भोर्णस्तोयपानीयनीरक्षीराम्बुशंवरम्’ - (अमर०) ’अम्भोभिरुल्लङ्घिततुङ्गरोधसः प्रतीपनाम्नीः कुरुते स्म निम्नगाः’ -(माघ०१२.५७) २. देवता ३. असुरः ४. मनुष्यः ५. लग्नात् चतुर्थं स्थानम् ६. पितृलोकः ७. (द्वि.ब.) द्यावापृथिव्यौ
धृञ्(धारणे) *+वह(प्रापणे) +धृञ्(धारणपोषणयोः) अभि (शब्दे) + असुन् ‘सर्वधातुभ्योऽसुन्’ (उण०४.१९०) जलम् ’अम्भोर्णस्तोयपानीयनीरक्षीराम्बुशंवरम्’ - (अमर०) ’अम्भोभिरुल्लङ्घिततुङ्गरोधसः प्रतीपनाम्नीः कुरुते स्म निम्नगाः’ -(माघ०१२.५७) २. देवता ३. असुरः ४. मनुष्यः ५. लग्नात् चतुर्थं स्थानम् ६. पितृलोकः ७. (द्वि.ब.) द्यावापृथिव्यौ
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
जलम्, वारि, अम्बु, अम्भः, पयः, सलिलम्, सरिलम्, उदकम्, उदम्, जडम्, पयस्, तोयम्, पानीयम्, आपः, नीरम्, वाः, पाथस्, कीलालम्, अन्नम्, अपः, पुष्करम्, अर्णः, पेयम्, सलम्, संवरम्, शंवरम्, संम्बम्, संवत्सरम्, संववरः, क्षीरम्, पायम्, क्षरम्, कमलम्, कोमलम्, पीवा, अमृतम्, जीवनम्, जीवनीयम्, भुवनम्, वनम्, कबन्धम्, कपन्धम्, नारम्, अभ्रपुष्पम्, घृतम्, कं, पीप्पलम्, कुशम्, विषम्, काण्डम्, सवरम्, सरम्, कृपीटम्, चन्द्रोरसम्, सदनम्, कर्वुरम्, व्योम, सम्बः, सरः, इरा, वाजम्, तामरस, कम्बलम्, स्यन्दनम्, सम्बलम्, जलपीथम्, ऋतम्, ऊर्जम्, कोमलम्, सोमम्, अन्धम्, सर्वतोमुखम्, मेघपुष्पम्, घनरसः, वह्निमारकः, दहनारातिः, नीचगम्, कुलीनसम्, कृत्स्नम्, कृपीटम्, पावनम्, शरलकम्, तृषाहम्, क्षोदः, क्षद्मः, नभः, मधुः, पुरीषम्, अक्षरम्, अक्षितम्, अम्ब, अरविन्दानि, सर्णीकम्, सर्पिः, अहिः, सहः, सुक्षेम, सुखम्, सुरा, आयुधानि, आवयाः, इन्दुः, ईम्, ऋतस्ययोनिः, ओजः, कशः, कोमलम्, कोमलम्, क्षत्रम्, क्षपः, गभीरम्, गम्भनम्, गहनम्, जन्म, जलाषम्, जामि, तुग्र्या, तूयम्, तृप्तिः, तेजः, सद्म, स्रोतः, स्वः, स्वधा, स्वर्गाः, स्वृतिकम्, हविः, हेम, धरुणम्, ध्वस्मन्वतु, नाम, पवित्रम्, पाथः, अक्षरम्, पूर्णम्, सतीनम्, सत्, सत्यम्, शवः, शुक्रम्, शुभम्, शम्बरम्, वूसम्, वृवूकम्, व्योमः, भविष्यत्, वपुः, वर्वुरम्, वर्हिः, भूतम्, भेषजम्, महः, महत्, महः, महत्, यशः, यहः, यादुः, योनिः, रयिः, रसः, रहसः, रेतम्
noun
सिन्धुहिमवर्षादिषु प्राप्तः द्रवरुपो पदार्थः यः पान-खान-सेचनाद्यर्थम् उपयुज्यते।
"जलं जीवनस्य आधारम्। /अजीर्णे जलम् औषधं जीर्णे बलप्रदम्। आहारकाले आयुर्जनकं भुक्तान्नोपरि रात्रौ पेयम्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अम्भः, [स्]
क्ली,
(आप्यते, आप् + असुन् ।) जलं ।बालनामौषधं इत्यमरः
लग्नादितश्चतुर्थराशिः ।इति ज्योतिषं
(अङ्कशास्त्रे चतुर्थसंख्या ।वैदिकच्छन्दोभेदः ।)