| YouTube Channel

अम्बष्ठः (ambaSThaH)

 
Apte
English
अम्बष्ठः [ambaṣṭhḥ], 1 The offspring of a man of the Brāhmaṇa and a woman of the Vaiśya tribe
ब्राह्मणाद् वैश्यकन्यायामम्बष्ठो नाम जायते
Ms.*
 1.8, 13.15
Y.*
 1.91.
cf.
 also अम्बष्ठानां दार्विहोमिको ब्राह्मणः । ŚB. on MS.* 8.4.2. (According to
Ms.*
 1.47 the duty of an अम्बष्ठ is the curing of diseases
अम्बष्ठानां चिकित्सितम्).
An elephant-driver. अपश्यत्कुवलयापीडं कृष्णो$म्बष्ठप्रचोदितम्
Bhāg.*
 1.43.2. (pl. )
N.
 of a country and its inhabitants (they seem to have occupied the country to the east of Tākṣaśilā, comprising the modern district of Lahore.) -ष्ठा
N.
 of several plants: (a) गणिका, यूथिका (Mar. जुई)
(b) पाठा (Mar. पाहाडमूळ). (c) चुक्रिका (Mar. चुका)
(d) another plant (Mar. अम्बाडा). -ष्ठा, -ष्ठी An Ambaṣṭha woman.
Apte Hindi
Hindi
अम्बष्ठः
पुं*
 - अम्ब+स्था+क
ब्राह्मण पिता तथा वैश्य माता से उत्पन्न सन्तान
अम्बष्ठः
पुं*
 - अम्ब+स्था+क
महावत
अम्बष्ठः
पुं*
 - अम्ब+स्था+क
एक देश तथा उसके निवासियों का नाम
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अम्बायां मातरि तिष्ठति । अम्बा+स्था+कः, षत्वम्, ह्रस्वः। ‘अन्बाम्ब०दिव्यग्निभ्यः स्थः’ ८.३.९७। ‘ङ्यापोः सञ्ज्ञा०’ ६.३.६३। १.विप्रात् वैश्यायाम् उत्पन्नः। २.चिकित्सकः, वैद्यः। ३.हस्तिपकः। (पुं०ब) ४.अम्बष्ठदेशः। (स्त्री) अम्बष्ठा । ५.यूथिका, चित्रपुष्पी । ६.पिप्पली । ७.आम्ललोणी । ८.चाङ्गेरी । ९.पाठा, वनतिक्तिका । ‘अम्बष्ठो देशभेदेऽपि विप्राद्वैश्यासुतेऽपि च । अम्बष्ठा चाम्ललोण्यां स्यात् पाठायूथिकयोरपि’ मेदिनी ।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अम्बष्ठः,
पुं,
 (अम्बायां मातरि तिष्ठति, अम्बा +स्था + कः, आम्बाम्बेति षत्वं, ञ्यापोः संज्ञाच्छन्द-सोर्बहुलमिति ह्रस्वः, असवर्णाजातत्वात् तस्यतथात्वं ।) देशविशेषः । विप्राद्वैश्यायामुत्पन्नः ।इति मेदिनी ॥
अयं चिकित्सावृत्तिः वैद्य इतिख्यातः । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
हस्तिपकः ।यथा, --“अम्बष्ठाम्बष्ठ मार्गं नौ देह्यपक्राम मा चिरं” ।इति श्रीभागवतं ॥
कायस्थजातिविशेषः । इतिपश्चिमदेशे प्रसिद्धः ॥