अमृताहरण (amRtAharaNa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
English अमृताहरण amRtAharaNa nectar-stealer
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiअमृताहरणः
अमृत-आहरणः -
गरुड़ जिसने एक बार अमृत चुराया था
Aufrecht Catalogus Catalogorum
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअमृताहरणः, (अमृतमाहरति, मातृदास्याप-नयनार्थं स्वर्गात् भूलोकं नयति, आ + हृ +कर्त्तरि ल्युट्, ततः षष्ठीतत्पुरुषः ।) गरुडः ।इति हारावली ॥
(“पुरा किल गरुडो मातु-र्विनतायाः सपत्नीदास्यनिवारणार्थं सर्व्वदेवान्विनिर्जित्य सोमरक्षकच्छेदनयन्त्रादिकञ्चातिक्रम्यस्वर्गादमृतं नागकुलाय दातुमाहृतवान्” । इतिपौराणिकी कथा । महाभारतस्यादिपर्ब्बणि ।“श्रुत्वा तमब्रुवन् सर्पा आहरामृतमोजसा ।ततो दास्याद्विप्रमोक्षो भविता तव खेचर ! ॥
इत्युक्तो गरुडः सर्पैस्ततो मातरमब्रवीत् ॥
गच्छाम्यमृतमाहर्त्तुं भक्ष्यमिच्छामि वेदितुं ॥
… … …स चक्रं क्षुरपर्य्यन्तमपश्यदमृतान्तिके ।परिभ्रमन्तमनिशं तीक्ष्णधारमयस्मयं ॥
ज्वलनार्कप्रभं घोरं छेदनं सोमहारिणाम् ।… … …अच्छिनत्तरसा मध्ये सोममभ्यद्रवत्ततः ॥
समुत्पाट्यामृतं तत्र वैनतेयस्ततो बली ।उत्पपात जवेनैव यन्त्रमुन्मथ्य वीर्य्यवान् ॥
… … …एवं तदमृतं तेन हृतमाहृतमेव च ।द्विजिह्वाश्च कृताः सर्पा गरुडेन महात्मना” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritअमृताहरण अमृतमाहरति मातृदास्यनिवारणार्थंस्वर्गात् भूलोकं नयति आ + हृ--ल्युट् । गरुडे तत्-कथा भा० आदि प० ३३ अ० । “तान् कृत्वापतगश्रेष्ठः सर्व्वानुत्क्रान्तजीवितान् । अतिक्रान्तोऽ-मृतस्यार्थे सर्व्वतोऽग्निमपश्यत ॥
आवृण्वानं महाज्ज्वाल-मर्चिर्भिः सर्वतोऽम्बरे । दहन्तमिव तीक्ष्णांशुं चण्डवायुस-मीरितम् ॥
ततो नवत्या नवतीर्म्मुखानां कृत्वा महात्मागरुडस्तरस्वी । नदीः समापीय मुखैस्ततस्तैः सुशीघ्रमागम्यपुनर्ज्जवेन ॥
ज्वलन्तमग्निं तममित्रतापनः समास्तरत् पत्र-रथो नदोभिः । ततः प्रचक्रे वपुरन्यदल्पं प्रवेष्टुकामोऽग्नि-मभिप्रशाम्य ॥
जाम्बूनदमयो भूत्वा मरीचिनिकरोज्ज्वलः ।प्रविवेश बलात् पक्षी वारिवेग इवार्णवम् ॥
स चक्रं क्षुरपर्य्य-न्तमपश्यदमृतान्तिके । परिभ्रमन्तमनिशं तीक्ष्णधारमयस्मयम् ॥
ज्ज्वलनार्कप्रभं घोरं छेदनं सोमहारिणाम् । घोर-रूपं तमत्यर्थं यन्त्रं देवैः सुनिर्मितम् ॥
तस्यान्तरं स दृष्ट्वैवपर्य्यवर्त्तत खेचरः । आरान्तरेणाभ्यपतत् संक्षिप्याङ्गं क्षणेनह ॥
अधश्चक्रस्य चैवात्र दीप्तानलसमद्युती । विद्युज्जिह्वौमहावोर्य्यौ दीप्तास्यौ दीप्तलोचनौ ॥
चक्षुर्विषौ महाघोरौनित्यं क्रुद्धौ तरस्विनौ । रक्षार्थमेवामृतस्य ददर्श भुजगो-त्तमौ ॥
सदा संरक्तनयनौ सदा चानिमिषेक्षणौ । बयोरे-कोऽपि यं पश्येत् स तूर्णं भस्मसाद्भवेत् ॥
तयोश्चक्षूंषि रजसासुपर्णः सहसाऽऽवृणोत् । ताभ्यामदृष्टरूपोऽसौ सर्वतःसमताडयत् ॥
तयोरङ्गे समाक्रम्य वैनतयोऽन्तरीक्षगः ।अच्छिनत्तरसा मध्ये सोममभ्यद्रवत्ततः ॥
समुत्पाट्यामृतंतत्र वैनतेयस्ततो बली । उत्पपात जवेनैव यन्त्रमुन्मथ्यवीर्य्यवान् ॥
अपीत्वैवामृतं पक्षी परिगृह्याशु निःसृतः ।अगच्छदपरिश्रान्त आवार्य्यार्कप्रभां ततः” ॥
तृच् । अमृता-हर्त्ता तत्रैव । “काश्यपेयोऽमृताहर्त्ता” ध्वजपूजामन्त्रः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.