| YouTube Channel

अमावास्या (amAvAsyA)

 
शब्दसागरः
English
अमावास्या
f.
 (-स्या) Day of conjunction or new moon.
E.
 अमा with, (the
sun and moon, ) वस to abide, ण्यत् affix: or with the penult. vowel
short, अमावस्या
also अमावसी, &c.
Capeller Eng
English
अमावा°स्या॑
f.
 (± रात्रि) the night of the new moon (lit.
of the cohabitation or conjunction, scil. of sun and moon).
Yates
English
अमावास्या (स्या) 1.
f.
 Idem.
Wilson
English
अमावास्या
f.
 (-स्या) Day of conjunction or new moon.
E.
 अमा with, (the sun and moon, ) वस to abide, ण्यत् affix: or with
the penult. vowel short, अमावस्या
also अमावसी, &c.
Monier Williams Cologne
English
अमा—वास्या᳡ a (-वास्या᳡),
f.
 (scil. रात्रि
fr.
 √ 5. वस्, ‘to dwell’, with अमा॑, ‘together’) the night of new moon (when the sun and moon ‘dwell together’), the first day of the first quarter on which the moon is invisible,
AV.
ŚBr.
&c.
a sacrifice offered at that time
N.
 of the Acchodā river,
MatsyaP.
अमा-वास्या॑ b See ib.
Monier Williams 1872
English
अमावास्या अमा-वास्या, f. (fr. rt. वस्, ‘to
dwell, ’ with अमा, ‘together, ’ i. e. रात्रि, night of new
moon), the first day of the first quarter on which the
moon is invisible
a sacrifice offered at that time
the
sacrificial cake ?
(अस्, आ, अम्), or अमा-वास्यक, अस्,
आ, अम्, produced in a night of new moon.
Apte Hindi
Hindi
अमावास्या
स्त्री*
 - "अमा+वस्+यत्, ण्यत् वा अमा+वस्+अप्, घञ् वा"
"चन्द्रमा का दिन, वह समय जब की सूर्य और चन्द्रमा दोनो संयुक्त रह्ते है, प्रत्येक चान्द्रमास के कृष्ण पक्ष का पन्द्रहवाँ दिन।"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अमावास्या
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ /ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಹದಿನೈದನೆಯ ತಿಥಿ
निष्पत्तिः - > अमा + वस (निवासे) - "ण्यत्" (३-१-१२२) । वा ह्रस्वः । निपा० ।
व्युत्पत्तिः - > अमा सह असतश्चन्द्रार्कौ यस्याम्
L R Vaidya
English
amAva(vA)syA {% f. %} The day of the conjunction of the sun and the moon, the newmoon-day, the fifteenth day of the dark half of lunar month. (सूर्याचन्द्रमसोर्यः परः सन्निकर्षः साऽमावस्या.)
Indian Epigraphical Glossary
English
amāvāsyā, cf. ṣaṣṭhī amāvāsyā, caturthī-amāvāsyā, nava rātri-
amāvāsyā, mahānavamī-amāvāsyā, etc.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अमावस्या, अमावास्या, दर्शः, सूर्येन्दुसङ्गमः
noun
कृष्णपक्षान्ततिथिः, यदा चन्द्रमाः न दृश्यते।
"अद्य अमवास्या अस्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अमामावस्यमावस्या दर्शसूर्येन्दुसंगमः ॥ १५० ॥
अमावास्यामावासी च सा नष्टेन्दुः कुहुः कुहूः ।
-wordlist-
अमा (स्त्री), अमावसी (स्त्री), अमावस्या (स्त्री), दर्श (पुं), सूर्येन्दुसङ्गम (पुं), अमावास्या (स्त्री), अमावासी (स्त्री), कुहु (स्त्री), कुहू (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कुहू
कुहू, अमावास्या
शशिनि सिनीवाली स्याद्दृष्टे नष्टे कुहूरमावास्या ।
verse 1.1.1.112
page 0014
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अमावास्या,
स्त्री,
 (अमा सह चन्द्रार्कौ वसतो यत्रतिथौ सा, अमा + वस + आधारे ण्यत्, स्त्रियांटाप् । णित्वात् वृद्धिः ।) अमावसीतिथिः ।इत्यमरः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अमाव(वा)स्या अमा सह वसतश्चर्न्द्रार्कौ यस्याम् नि० । कृष्ण-पक्षीयपञ्चदशीतिथौ । तथा हि अधः प्रदेशवर्त्तीशीघ्रगामी चन्द्रः, ऊर्द्ध्वप्रदेशवर्त्ती मन्दगामी सूर्य्यः ।तयोर्गतिविशेषात् यत्काले चन्द्रमण्डलमन्यूनमनति-रिक्तं सत् सूर्य्यमण्डलस्याधोभागे व्यवस्थितम् भवतितदा सूर्य्यरश्मिभिः साकल्येनाभिभूतत्वात् चन्द्रमण्डलमी-षदपि न दृश्यते इति कृष्णपक्षे पञ्चदशकलाक्रियाकूटो-पलक्षितःकालः अमावस्येति निष्कर्षः । “सूर्य्याचन्द्रमसोःयः परो विप्रकर्षः सा पौर्णमासी र्यः परःसन्निकर्षःसाऽमावस्येति” गोभि० “अमावस्या गुरुं हन्ति शिष्यंहन्ति चतुर्दशी” मनुः । अमावास्यायांभवः वा क्वुन् अमा-वास्यकः अण् आमावस्यः । तत्रभवे
त्रि०
 । “य आगारेमृगयन्ते प्रतिक्रोशेऽमावास्ये” अथ० ३६, ३