| YouTube Channel

अमरः (amaraH)

 
Apte Hindi
Hindi
अमरः
पुं*
 - -
"देव, देवता"
अमरः
पुं*
 - -
पारा
अमरः
पुं*
 - -
सोना
अमरः
पुं*
 - -
तेंतीस की संख्या
अमरः
पुं*
 - -
अमरसिंह
अमरः
पुं*
 - -
हड्डियों का ढेर
अमरः
पुं*
 - -
" देव, सुर"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) न म्रियते । न+मृङ्(प्राणत्यागे)+अच् । ‘नन्दिग्रहि०’ ३.१.१३४। १.देवः, सुरः। ‘विबभौ देवसङ्काशो वज्रपाणिरिवामरैः’ महाभा०। २.अमरसिंहः, नामलिङ्गानुशासनरचयिता कोशकारः आदिशाब्दिकः। ‘पाणिन्यमरजैनेन्द्रा जयन्त्यष्टादिशाब्दिकाः’ । ३.स्नुहीवृक्षः, कुलिशद्रुमः। ४.पारदः। ५.अस्थिराशिः, अस्थिसंहारः। ‘अमरः सुरे स्नुहीवृक्षेऽस्थिसंहारेऽपि’ हैमः। (वि) ६.मरणरहितः। ‘उत्पादयति सावित्र्या सा सत्या साऽजरामरा’ मनुः२.१४८। (स्त्री) अमरा । ७.अमरावतीपुरी, इन्द्रनगरी । ८.अमृतवल्ली । ९.दूर्वा । १०.स्थूणा । ११.जरायुः, गर्भाशयः। १२.गर्भनाला, नाभिनाला । १३.गुडूची । १४.इन्द्रवारुणीवृक्षः। १५.घृतकुमारी । ‘अमरस्त्रिदशोऽस्थिसंहारे कुलिशद्रुमे । स्त्री गुडूच्यमरावत्योः स्थूणादूर्वाजरायुषु’ मेदिनी । ‘अमरा नाभिनालायां गुडूच्यामपि’ त्रिका०।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अमरकोशः, अमरकोषः, अमरः
noun
अमरसिंहेन रचितः शब्दकोशः।
"अमरकोशे त्रीणि खण्डानि सन्ति।"
Synonyms:
 रुद्राक्षः, तृणमेरुः, अमरः, पुष्पचामरः
noun
वृक्षविशेषः, स्वनामख्यातवृक्षः आयुर्वेदे अस्य वातकृमिशिरोर्तिभूतग्रहविषनाशित्वादि गुणाः प्रोक्ताः।
"यः नरः रुद्राक्षस्य बीजं भक्त्या धारयेत् सः शिवलोकम् अवाप्नुयात्"।
Synonyms:
 गर्भनाडी, अमला, अमरः
noun
रज्जोः आकारस्य सा नलिका यस्याः एकः भागः गर्भस्थस्य शिशोः नाभिना संयुज्यते अपरश्च गर्भाशयेन।
"गर्भावस्थायां गर्भस्थः शिशुः गर्भनाड्या एव पोषकतत्त्वान् प्राप्नोति।"
Synonyms:
 पारदः, रसराजः, रसनाथः, महारसः, रसः, महातेजः, रसलेहः, रसोत्तमः, सूतराट्, चपलः, जैत्रः, रसेन्द्रः, शिवबीजः, शिवः, अमृतम्, लोकेशः, दुर्धरः, प्रभुः, रुद्रजः, हरतेजः, रसधातुः, अचिन्त्यजः, खेचरः, अमरः, देहदः, मृत्युनाशकः, सूतः, स्कन्दः, स्कन्दांशकः, देवः, दिव्यरसः, श्रेष्ठः, यशोदः, सूतकः, सिद्धधातुः, पारतः, हरबीजम्, रजस्वलः, शिववीर्यम्, शिवाह्वयः
noun
धातुविशेषः, क्रमिकुष्ठनाशकः ओजयुक्तः रसमयः धातुः।
"पारदः निखिलयोगवाहकः अस्ति।"
Synonyms:
 देवः, देवता, सुरः, अमरः, निर्जरः, त्रिदशः, सुपर्वा, सुमनाः, त्रिदिवेशः, दिवौकाः, आदितायः, दिविषत्, लेखः, अदितिनन्दनः, ऋभुः, अमर्त्यः, अमृतान्धाः, बर्हिर्मुखा, क्रतुभुक्, गीर्वाणः, वृन्दारकः, दनुजारिः, आदित्यः, विबुधः, सुचिरायुः, अस्वप्नः, अनिमिषः, दैत्यारिः, दानवारिः, शौभः, निलिम्पः, स्वाबाभुक्, दनुजद्विट्, द्युषत्, दौषत्, स्वर्गी, स्थिरः, कविः
noun
हिन्दुधर्मानुसारी यः सर्वभूतेभ्यः पूजनीयाः।
"अस्मिन् देवालये नैकाः देवताः सन्ति।"
Synonyms:
 ईश्वरः, परमेश्वरः, परेश्वरः, परमात्मा, देवः, अमरः, विबुधः, अनिमिषः, अजरः, चिरायुः, सुचिरायुः, भगवान्, सर्वस्रष्टा, धाता, विधाता, जगत्कर्ता, विश्वसृक्, भूतादिः, परब्रह्म, ब्रह्म, जगदात्मा, हम्, स्कम्भः, सूक्ष्मः, सर्वेशः, सर्वसाक्षी, सर्वविद्, श्वःश्रेयसम्, शब्दातीतः
noun
धर्मग्रन्थैः अखिलसृष्टेः निर्मातृरूपेण स्वामिरूपेण वा स्वीकृता महासत्ता।
"ईश्वरः सर्वव्यापी अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अमरः,
पुं,
 (मृ + कर्त्तरि अच् नञ्समासः ।) देवः ।इत्यमरः ॥
(“विबभौ देवशङ्काशो वज्रपाणिरिवामरैः” ।इति महाभारते ।“फलं कर्म्मायत्तं किममरगणैः किञ्च विधिना” ।इति शान्तिशतके ।)कुलिशवृक्षः । अस्थिसंहारवृक्षः ॥
इति मेदि-नी ॥
पारदः । इति राजनिर्घण्टः ॥
मृत्युरहि-ते त्रि । यथा, --“अजरामरवत् प्राज्ञो विद्यामर्थञ्च चिन्तयेत्” ।इति हितोपदेशः ॥
अमरसिंहः । स चादिशा-ब्दिकः नामलिङ्गानुशासननामककोषकारः विक्र-मादित्यराजसभीयनवरत्नान्तर्गतरत्नविशेषश्च ।यथा, --“इन्द्रश्चन्द्रः काशकृस्ना पिषली शाकटायनः ।पाणिन्यमरजैनेन्द्रा जयन्त्यष्टादिशाब्दिकाः ॥
इति कविकल्पद्रुमः ॥
“धन्वन्तरिक्षपणकामरसिंहशङ्कु-वेतालभट्टघटकर्परकालिदासाः ।ख्यातो वराहमिहिरो नृपतेः सभायांरत्नानि वै वररुचिर्नव विक्रमस्य” ॥
इति नवरत्नं ॥
स एव बौद्धमतावलम्बीति केचित् ॥