अमर (amara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अमर m.
  (-रः)
	 1. A deity,  an immortal.
	 2. A plant,  (Heliotropium in-
dicum. ) See अस्थिसंहार.
	 3. Also,  (Euphorbia tirucalli,  &c.)
	 4. Quick-
silver.
	 f.
  (-रा)
	 1. The residence of INDRA.
	 2. A. house post.
	 3. The
womb.
	 4. The umbilical cord.
	 5. A plant,  (Menispermum glabrum. )
See गुडूची.
	 6. Bent grass,  (Agrostis linearis.)
	 mfn.
   (-रः-रा-रं) Immortal.
E.
  अ neg. and मर what dies,  from मृ and अच् aff.
  

Capeller Eng

English

 अम॑र f.
  आ & ई immortal
 m.
  a god. *

Yates

English

 अ-मर (रः-रा-रं)
a. Immortal. 1.
m.
  A deity
 a plant
 quicksilver.
(रा)
f.
  Indra's residence
 a post
the womb
 the umbilical cord.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अमर 	-	 amara 	-	 adj.
  	-	 immortal
अमर 	-	 amara 	-	 adj.
  	-	  undying
अमर 	-	 amara 	-	 adj.
  	-	  eternal
अमर 	-	 amara 	-	 adj.
  	-	  deathless
अमर 	-	 amara 	-	 adj.
  	-	  imperishable
अमर 	-	 amara 	-	 m.
  	-	  house-post
अमर 	-	 amara 	-	 m.
  	-	  quicksilver
अमर 	-	 amara 	-	 m.
  	-	  god
अमर 	-	 amara 	-	 m.
  	-	  mystical signification of the letter u
अमर 	-	 amara 	-	 m.
  	-	  Indian tree spurge  [ Euphorbia tirucalli - Bot. ]
अमर 	-	 amara 	-	 m.
  	-	  umbilical cord
अमर 	-	 amara 	-	 m.
  	-	  Indian heliotrope  [ Tiaridium Indicum - Bot. ]
अमर 	-	 amara 	-	 m.
  	-	  deity
अमर 	-	 amara 	-	 m.
  	-	  after-birth
अमर 	-	 amara 	-	 m.
  	-	  species of pine

अमर 	-	 amara 	-	 adj.
  	-	 immortal
अमृत 	-	  amRta 	-	 adj.
  	-	 immortal
अनश्वर 	-	  anazvara 	-	 adj.
  	-	 immortal
अमम्रि 	-	  amamri 	-	 adj.
  	-	 immortal
अमरणीय 	-	  amaraNIya 	-	 adj.
  	-	 immortal
अमरिष्णु 	-	  amariSNu 	-	 adj.
  	-	 immortal
अमर्त 	-	  amarta 	-	 adj.
  	-	 immortal
अमर्त्य 	-	  amartya 	-	 adj.
  	-	 immortal
अमृतमय 	-	  amRtamaya 	-	 adj.
  	-	 immortal
अमृत्यु 	-	  amRtyu 	-	 adj.
  	-	 immortal
निर्जर 	-	  nirjara 	-	 adj.
  	-	 immortal
विमृत्यु 	-	  vimRtyu 	-	 adj.
  	-	 immortal
अमरणीयता 	-	  amaraNIyatA 	-	 f.
  	-	 immortality
अमर्त्यता 	-	  amartyatA 	-	 f.
  	-	 immortality
अमृतता 	-	  amRtatA 	-	 f.
  	-	 immortality
अमर्त्यभाव 	-	  amartyabhAva 	-	 m.
  	-	 immortality
अमृत्यु 	-	  amRtyu 	-	 m.
  	-	 immortality
अमरत्व 	-	  amaratva 	-	 n.
  	-	 immortality
अमरण 	-	  amaraNa 	-	 n.
  	-	 immortality
अमृतत्व 	-	  amRtatva 	-	 n.
  	-	 immortality

अमर 	-	  amara 	-	 adj.
  	-	 deathless

अमर 	-	  amara 	-	 m.
  	-	  house-post
शालास्तम्भ 	-	  zAlAstambha 	-	 m.
  	-	  house-post
गृहदारु 	-	  gRhadAru 	-	 n.
  	-	  house-post
तण्डक 	-	  taNDaka 	-	 m.
 n.
  	-	  upright post of a house
सभास्थाणु 	-	  sabhAsthANu 	-	 m.
  	-	  post at a gambling-house
वेश्मस्थूणा 	-	  vezmasthUNA 	-	 f.
  	-	  main post or column of a house
अगारस्थूणाविरोहण 	-	  agArasthUNAvirohaNa 	-	 n.
  	-	  sprouting of the post of a house
कील 	-	  kIla 	-	 m.
  	-	  post in a cow-house to which cows are fastened

अमर 	-	  amara 	-	 m.
  	-	  after-birth
अवरा 	-	  avarA 	-	 f.
  	-	  after-birth
दशमी 	-	  dazamI 	-	 f.
  	-	  10th day after birth
जातमृत 	-	  jAtamRta 	-	 adj.
  	-	  dying immediately after birth
नामकरण 	-	  nAmakaraNa 	-	 n.
  	-	  ceremony of naming a child after birth
षष्ठिका 	-	  SaSThikA 	-	 f.
  	-	  sixth day after a child's birth personified
अधिजरायु 	-	  adhijarAyu 	-	 f.
  	-	  having the after-birth in itself or part of it
नतनाडी 	-	  natanADI 	-	 f.
  	-	  any hour of birth after noon or before midnight
नतनाडिका 	-	  natanADikA 	-	 f.
  	-	  any hour of birth after noon or before midnight
षष्ठीजागर 	-	  SaSThIjAgara 	-	 m.
  	-	  waking on the sixth day after the birth of a child
षष्ठीजागरक 	-	  SaSThIjAgaraka 	-	 m.
  	-	  waking on the sixth day after the birth of a child
षष्ठीजागरणमह 	-	  SaSThIjAgaraNamaha 	-	 m.
  	-	  waking on the sixth day after the birth of a child
सूतिकाषष्ठी 	-	  sUtikASaSThI 	-	 f.
  	-	  goddess worshipped on the sixth day after child-birth
सूतकाग्नि 	-	  sUtakAgni 	-	 m.
  	-	  fire lighted at the ceremony performed after child-birth
सामुदायिक 	-	  sAmudAyika 	-	 n.
  	-	  eighteenth nakSatra after that in which the moon was situated at the birth of a child
निष्क्रमण 	-	  niSkramaNa 	-	 n.
  	-	  taking a child for the first time out of the house in the fourth month after birth to see the sun
ब्रह्मरेखा 	-	  brahmarekhA 	-	 f.
  	-	  lines of a man's destiny supposed to be written by brahmA on the forehead of a child on the 6th day after its birth
अनिर्दश 	-	  anirdaza 	-	 adj.
  	-	  within the ten days of impurity after childbirth or a death

Wilson

English

 अमर
m.
  (-रः)
1 A deity,  an immortal.
2 A plant,  (Heliotropium indicum. ) See अस्थिसंहार.
3 Also,  (Euphorbia tirucalli,  &c.)
4 Quicksilver.
f.
  (-रा)
1 The residence of INDRA.
2 A house post.
3 The womb.
4 The umbilical cord.
5 A plant,  (Menispermum glabrum. ) See गुडूची.
6 Bent grass,  (Agrostis linearis.)
mfn.
   (-रः-रा-रं) Immortal.
E.
  अ neg. and मर what dies,  from मृ and अच् aff.
  

Apte

English

अमर [amara],  a.
  [मृ-पचाद्यच् न. त.] Undying,  immortal,  imperishable
 अजरामरवत् प्राज्ञो विद्यामर्थं च चिन्तयेत् H. Pr.3,  Ms.*
  2.148. अजरो$मरो$मृतः Bṛi. Up.*
   4.4.25.

रः A god,  deity.

N.
  of a Marut.

N.
  of a plant Euphorbia Tirucalli (स्नुहीवृक्ष
 Mar.
  शेर). Tiaridium Indicum (हस्तिशुण्ड ?
 Mar.
  भुरुंडी).

Quick-silver.

Gold.

A species of pine.

The number 33. (that being the number of Gods.)

N.
  of Amarasiṁha,  see below
 of a mountain. 

Mystical signification of the syllable उ.

A heap of bones.

रा The residence of Indra (cf.   अमरावती).

The naval string
 umbilical cord.

The womb.

A house-post (स्थूणा).

N.
  of several plants
 इन्द्रवारुणी,  वटी,  महानीली,  घृतकुमारी,  स्नुही,  गुडूची,  दूर्वा. -री The same as अमरा. Comp.
   -अङ्गना,  -स्त्री a celestial nymph,  heavenly damsel
 मुषाण रत्नानि हरामराङ्गनाः Śi.*
  1. 51. -अद्रिः 'mountain of the gods'
 हृतामराद्रिस्थानेन ज्ञापितो भौमचेष्टितम् Bhāg.*
  1.59.2. N.
  of the mountain Sumeru.-अधिपः,  -इन्द्रः,  -ईशः,  -ईश्वरः,  -पतिः,  -भर्ता,  -राजः &c.
  'The lord of the gods',  epithets of Indra
 प्रेमदत्तवदना- निलः पिवन्नत्यजीवदमरालकेश्वरौ R.*
  19.15. शान्तं पापं न वः किंचित् कुतश्चिदमराधिप Rām.*
  2.74.22. sometimes of Śiva and Viṣṇu also,  -आचार्यः,  -गुरुः,  -इज्यः,  'preceptor of the gods',  epithets of Bṛihaspati. -आपगा,  -तटिनी,  -सरित् f.
  the heavenly river,  an epithet of the Ganges
 ˚तटिनीरोधसि वसन् Bh.*
  3.123. -आलयः the abode of the gods,  heaven,  तत्रामरालयमरालमरालकेशि N.
  -उत्तम a.
  the best of the gods. -उपम a.
  God-like. -कण्टकम् N.
  of the part of the Vindhya range which is near the source of the river Narmadā. -कोटः 'the fortress of the immortals',  N.
  of the capital of a (modern) Rajaput state. -कोशः,  -षः N.
  of the most popular Sanskṛit lexicon called after the author अमरसिंह. ˚कौमुदी Title of a commentary on अमरकोश.

गुरुः Bṛihaspati.

The planet Jupiter. -चन्द्रः Name of the author of Bālabhārata.  -(रं)जयः Conquering the gods. Bhaviṣya P.
  -जः N.
  of a tree,  a kind of खदिर.

तरुः,  दारु a celestial tree,  a tree in the paradise of Indra
 अमरतरुकुसुमसौरभसेवनसंपूर्णसकलकामस्य Bv.*
  1.28.

देवदारु

the wish-yielding tree. -दत्तः Name of a lexicographer,  of a prince. Ks. -द्विजः a Brāhmaṇa who lives by attending a temple or idol
 or one who superintends a temple.

पुरम् the residence of the gods,  celestial paradise.

N.
  of various other towns.

पुष्पः,  ष्पकः N.
  of several plants (केतक,  चूत).

N.
  of a kind of grass.

the wish-yielding tree (कल्पवृक्ष). -पुष्पिका N.
  of a plant (अधःपुष्पीवृक्ष)
 a kind of anise. -प्रख्य,  -प्रभ a.
  like an immortal. -प्रभुः one of the 1 names of Viṣṇu.-माला N.
  of a lexicon.  (said to be composed by the same author as that of Amarakośa. ) -रत्नम a crystal.-राजः N.
  of Indra.  -लोकः the world of the gods,  heaven
 ˚ता heavenly bliss
 तेषु सम्यग्वर्तमानो गच्छत्यमरलोकताम् Ms.*
  2.5. -वल्लरी N.
  of a plant (आकाशवल्ली). -सिंहः N.
  of the author of Amarakośa
 he was a Jaina and is said to have been one of the 9 gems that adorned the court of king Vikramāditya.  The dates of many of these 'gems' are still doubtful. -स्त्री An Apsaras or a nymph of heaven. 

Apte 1890

English

 अमर a. [मृ-पचाद्यच् न. त.] Undying,  immortal,  imperishable
 अजरामरवत् प्राज्ञो विद्यामर्थं च साधयेत् H. Pr. 3,  Ms. 2. 148. 
रः 1 A god,  deity. 
2 N. of a Marut. 
3 N. of a plant (स्नुहीवृक्ष). 
4 Quicksilver. 
5 Gold. 
6 A species of pine. 
7 The number 33 (that being the number of Gods). 
8 N. of Amarasiṃha,  see below
 of of a mountain. 
9 Mystical signification of the syllable उ. 
10 A heap of bones. 
रा 1 The residence of Indra (cf. अमरावती). 
2 The naval string
 umbilical cord. 
3 The womb. 
4 A house-post (स्थूणा). 
5 N. of several plants
 इंद्रवारुणी,  वटी,  महानीली,  घृतकुमारी,  स्नुही,  गुडूची,  दूर्वा. 
री The same as अमरा. 
Comp. 
अंगना,  
स्त्री a celestial nymph,  heavenly damsel
 मुषाण रत्नानि हरामरांगनाः Śi. 1. 51. 
अद्रिः ‘mountain of the gods’,  N. of the mountain Sumeru. 
अधिपः,  
इंद्रः,  ईशः,  ईश्वरः,  पतिः,  भर्ता,  राजः &c. ‘the lord of the gods’,  epithets of Indra
 sometimes of Śiva and Viṣṇu also. 
आचार्यः,  
गुरुः,  
इज्यः ‘preceptor of the gods’,  epithets of Bṛhaspati. 
आपगा,  
तटिनी,  
सरित् f. the heavenly river,  an epithet of the Ganges
 °तटिनीरोधसि वसन् Bh. 3. 123. 
आलयः the abode of the gods,  heaven. 
उत्तम a. the best of the gods. 
उपम a. God-like. 
कंटकं N. of that part of the Vindhya range which is near the source of the river Narmadā. 
कोटः ‘the fortress of the immortals’,  N. of the capital of a (modern) Rajaput state. 
कोशः,  
षः N. of the most popular Sanskrit lexicon called after the author अमरसिंह. 
जः N. of a tree,  a kind of खदिर. 
तरुः,  
दारुः {1} a celestial tree,  a tree in the paradise of Indra
 अमरुतरुकुसुमसौरभसेवनसंपूर्णसकलकामस्य Bv. 1. 28. {2} देवदारु. {3} the wishyielding tree. 
द्विजः a Brāhmaṇa who lives by attending a temple or idol
 or one who superintends a temple. 
पुरं {1} the residence of the gods,  celestial paradise. {2} N. of various other towns. 
पुष्पः,  
ष्पकः {1} N. of several plants (केतक,  चूत). {2} N. of a kind of grass. {3} the wish-yielding tree (कल्पवृक्ष). 
पुष्पिका N. of a plant (अधःपुष्पीवृक्ष)
 a kind of anise. 
प्रख्य,  
प्रभ a. like an immortal. 
प्रभुः one of the 1000 names of Viṣṇu. 
माला N. of a lexicon. 
रत्नं a crystal. 
लोकः the world of the gods,  heaven
 °ता heavenly bliss
 तेषु सम्यग्वर्तमानो गच्छत्यमरलोकतां Ms. 2. 5. 
वल्लरी N. of a plant ( आकाशवल्ली). 
सिंहः N. of the author of Amarakoṣa
 he was a Jaina and is said to have been one of the 9 gems that adorned the court of king Vikramāditya. The dates of many of these ‘gems’ are still doubtful,  but if he was really a contemporary of Kālidāsa,  he could not have lived later than the 7th century which is usually assigned to Kālidāsa as the terminus ad quem. 

Monier Williams Cologne

English

 अ-म॑र mf(आ,  Mn.
   ii,  148
 ई,  R.
  i,  34,  16)n.  undying,  immortal,  imperishable,  ŚBr.
   xiv,  &c.
  

 अ-म॑र m.
  a god,  a deity,  MBh.
   &c.
  

 hence (in arithm.
  ) the number 33

 N.
  of a Marut,  Hariv.
 

 the plant Euphorbia Tirucalli,  Suśr.
 

 the plant Tiaridium Indicum,  L.
 

 a species of pine,  L.
 

 quicksilver,  L.
 

 N.
  of Amarasiṃha

 of a mountain (See -पर्वत)

 mystical signification of the letter उ

Monier Williams 1872

English

 अमर अ-मर,  अस्,  आ,  अम् (rt. मृ),  undying, 
immortal,  imperishable
 (अस्),  m. a god,  a deity
N. of a Marut
 a plant,  Euphorbia Tirucalli
 another
plant,  Tiaridium Indicum
 a species of pine
 quick-
silver,  gold
 N. of Amara-siṃha
 of a mountain
mystical signification of the letter उ
 the number 33, 
such being the number of gods according to the later
mythology
 (आ),  f. the residence of Indra
 the umbi-
lical cord
 the womb
 a house-post
 N. of several
plants,  Panicum Dactylon,  Cocculus Cordifolius,  &c.
(ई),  f. the same as अमरा in many of its senses.
—अ-
मर-कण्टक,  अम्,  n. ‘peak of the immortals, ’ N.
of part of the Vindhya range near the source of the
Soṇā and Narmadā.
—अमर-कोट,  अस्,  m. the
fortress of immortals
 N. of the capital of a Rājput
state.
—अमर-कोष,  अस्,  m.,  N. of the Sanskrit
dictionary of Amara or Amara-siṃha.
—अमर-
कोष-कौमुदी,  f. title of a commentary on Ama-
ra-siṃha's dictionary.
—अमर-गण,  अस्,  m. the as-
semblage of immortals.
—अमर-चन्द्र,  अस्,  m., 
N. of the author of the Bāla-bhārata.
—अमर-ज, 
अस्,  m.,  N. of a plant.
—अमर-तटिनी,  f. river of
the gods
 an epithet of the Ganges.
—अमर-ता,  f.
or अमर-त्व,  अम्,  n. immortality
 the condition of
the gods.
—अमर-दत्त,  अस्,  m.,  N. of a lexico-
grapher.
—अमर-दारु,  उस्,  m.,  N. of a tree
(Pinus Deodaru Roxb.).
—अमर-देव,  अस्,  m. a
N. of Amara-siṃha.
—अमर-द्विज,  अस्,  m. a Brāh-
man who lives by attending a temple or idol
 super-
intending a temple.
—अमर-पति,  इस्,  m. the lord of
the gods
 an epithet of Indra.
—अमर-पुर,  अम्, 
n. the residence of the immortals,  paradise
 N. of vari-
ous towns.
—अमर-पुष्प or अमर-पुष्पक, 
अस्,  m.,  N. of several plants
 a kind of grass,  Saccha-
rum Spontaneum,  Pandanus Odoratissimus,  Magni-
fera Indica.
—अमर-पुष्पिका,  f. a kind of anise, 
Anethum Sowa Roxb.
—अमर-प्रख्य or अमर-
प्रभ,  अस्,  आ,  अम्,  like an immortal.
—अमर-
प्रभु,  उस्,  m. ‘lord of the immortals, ’ one of the
thousand names of Viṣṇu.
—अमर-भर्तृ,  ता, 
m. lord of the gods
 an epithet of Indra.
—अमर-
माला,  f. title of a dictionary,  said to be by the same
author as the Amara-koṣa.
—अमर-रत्न,  अम्, 
n. crystal.
—अमर-राज,  अस्,  m. king of the gods
an epithet of Indra.
—अमरराज-शत्रु,  उस्,  m. an
enemy of the king of the gods
 an epithet of Rā-
vaṇa.
—अमर-लोक,  अस्,  m. the abode of the gods, 
heaven.
—अमरलोक-ता,  f. the bliss of heaven.
—अमर-वत्,  ind. like an immortal.
—अमर-
वल्लरी,  f.,  N. of a plant,  Cassyta Filiformis Lin.
—अमर-शक्ति,  इस्,  m.,  N. of a king.
—अमर-
सरित्,  त्,  f. the river of the gods
 epithet of the
Ganges.
—अमर-सिंह,  अस्,  m. ‘god-lion, ’ N. of a
renowned lexicographer
 he was a Buddhist,  and is
supposed to have adorned the court of Vikramāditya, 
being included among the nine gems.
—अमर-स्त्री, 
f. an Apsaras or nymph of heaven.
—अमराचार्य
(°र-आच्°),  अस्,  m. Vṛhaspati,  teacher of the gods.
—अमराङ्गना (°र-अङ्ग्°),  f. a nymph of Indra's
heaven.
—अमराद्रि (°र-अद्°),  इस् m. the mountain
of the gods
 an epithet of the mount Sumeru or
Meru.
—अमराधिप (°र-अध्°),  अस्,  m. lord of
the gods
 an epithet of Indra.
—अमरापगा (°र-
अप्°),  f. the river of the gods
 an epithet of the
Ganges.
—अमरेज्य (°र-इज्°),  अस्,  m.,  N. of Vṛhaspati.
—अमरेश (°र-ईश्°),  अस्,  m. lord of the gods
 an epi-
thet of Śiva or Indra.
—अमरेश्वर (°र-ईश्°),  अस्,  m.
an epithet of Viṣṇu,  Śiva,  or Indra.
—अमरोत्तम
(°र-उत्°),  अस्,  आ,  अम्,  best of the immortals.
—अ-
मरोपम (°र-उप्°),  अस्,  आ,  अम्,  like an immortal.

Macdonell

English

 अमर a-mára,  a.
  (ā,  ī) immortal
 m.
  god
 🞄-garbha,  m.
  divine child
 -guru,  m.
  Bṛhaspati,  🞄the planet Jupiter
 -taṭinī,  f.
  river 🞄of the gods,  Ganges
 -taru,  m.
  a certain tree
 🞄-tā,  f.
 ,  -tva,  n.
  divinity
 immortality
 -datta,  m.
  N.
 -druma,  m.
  tree of the gods,  Pātijāta
 🞄-dviṣ,  m.
  Asura
 -pakṣa-pātin,  m.
  friend 🞄of the gods
 -pati-kamāra,  m.
  son of Indra 🞄(Jayanta)
 -parvata,  m.
  N. of a mtn. 
 -pura,  🞄n. ,  ī,  f.
  city of the gods
 -prakhya,  a.
  like 🞄an immortal
 -prabha,  a.
  bright as an immortal
 🞄-prāthita,  pp. wooed by immortals
 🞄-mṛgī-dṛś,  f.
  Apsaras.

Benfey

English

 अमर अमर,  i. e. अ-मृ + अ।
 I. adj.
 , 
f.
  रा and री,  Immortal,  Man.  2,  148
Rām.  1,  34,  16.
 II. m.
 
 1. A god,  Man. 
7,  72.
 2. The name of a Marut and of
a mountain. 
 -- Comp.
 
धरा-,  m.
  a
Brāhmaṇa,  Mārk. P. 26,  36.
स-,  adj.
 
with the gods,  Rām.  3,  53,  28.

Apte Hindi

Hindi

अमर
वि* - -
"जो कभी मृत्यु को प्राप्त न हो, न मरने वाला, अविनाशी"

अमरः
पुं*
  - -
"देव,  देवता"

अमरः
पुं*
  - -
पारा

अमरः
पुं*
  - -
सोना

अमरः
पुं*
  - -
तेंतीस की संख्या

अमरः
पुं*
  - -
अमरसिंह

अमरः
पुं*
  - -
हड्डियों का ढेर

अमर
"वि*, न*त*" - मृ पचाद्यच्
"जो मृत्यु को प्राप्त न हो,  अनश्वर"

अमरः
पुं*
  - -
" देव,  सुर"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अमर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇವತೆ
निष्पत्तिः - > मृङ् (प्राणत्यागे) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > न म्रियते
प्रयोगाः - > "अमरस्त्रीकटाक्षणामप्यभङ्गुरधन्वनः"
उल्लेखाः - > याद० १६-९२
अमर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಮರಸಿಂಹ
अमर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಳ್ಳಿಗಿಡ
अमर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾದರಸ
अमर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂಳೆಗಳ ರಾಶಿ
अमर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮರಣವಿಲ್ಲದ
प्रयोगाः - > "अजरामरवत्प्राज्ञो विद्यामर्थं च साधयेत्"
उल्लेखाः - > हितो०
विस्तारः - > "अमरः सुरे । स्नुहीवृक्षेऽस्थिसंहारेऽपि च" - हेम० ।

L R Vaidya

English

 amara {% (I) a. (f. रा) %} Immortal,  imperishable,  अजरामरवत् प्राज्ञो विद्यामर्थं च साधयेत् Hit.i.

 amara {% (II) m. %} 1. A god,  a deity
quick-silver
gold
a pillar
name of a mountain
the name of a lexicographer,  whoso lexicon has become very popular
the number ‘33’ (in math.).

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

३३,  अमर,  अस्वप्न,  गीर्वाण,  त्रिदश,  देव,  दैवत,  नाकगृह,  निर्जर,  सुर

Bopp

Latin

 अमर (ex अ priv. et मर moriens,  in fine comp.,  a r. मृ mori
s. अ)
1) Adj. immortalis. HIT. 3. 5.
2) m. deus. SU. 1. 22.

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 अमर
		Kārakaṣaṭka gr. Oudh 1877,  20.

 अमर
		Amaramālā.

 अमर
		Nimbārkakulakīrtiprakāśikā.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 amara (nt.? gen. °rasya),  a high number: Gv 〔106.14〕 [Page168-b] (follows kamala,  q.v.)
 in position corresponds to agava,  q.v.

Indian Epigraphical Glossary

English

 amara (IE 7-1-2),  ‘thirtythree’ [being the original
number of the gods].
(SITI
 ASLV),  land or revenue granted by a ruler to his
retainers for military service
 land assigned to military officers
who were entitled to collect only certain revenues with the
obligation to raise a contingent of army ready for service when-
ever called upon and also to pay tribute to the king
 same as
amara-māgaṇi. Cf. Amara-nāyaka.

Lanman

English

 a-mára,  a. deathless
 immortal
 as m. an
immortal,  a god
 -vat [1107],  adv. like a
god. [mará: 1304a^2 end.]

Abhyankara Grammar

English

अमर  called अमरसिंह an ancient grammarian mentioned in the कविकल्पद्रुम by बोपदेव. He is believed to have written some works on grammar such as षट्कार- कलक्षण his famous existing work,  however,  being the Amarakoṣa or Nāmaliṅgānuśāsana.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 अमर ,  f. ई Göttin,  Hem. Par. 2,  413.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अमर,  कालजीत,  अमर्त्य,  चिरंजीव
adjective
 
मृत्युरहिताः।
 "पुराणं कथयति अमृतपानेन जीवः अमरः भवति।"

Synonyms:
  अमर,  अक्षय,  अनश्वर,  शाश्वत,  अक्षर,  अनष्ट,  अविनाशी,  अक्षय्य,  अच्युत,  अभङ्ग
adjective
 
यः नश्वरः नास्ति।
 "आत्मा अमरः अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

chi ba med
अमर

chi med
१) अच्युत २) अमर ३) अमृत ४) अरिष्ट ५) अहिंसक ६) मुक्ति

chi med pa
अमर

lha
१) अनिमिष २) अमर ३) त्रिदश ४) दिव् ५) दिव्य ६) देव ७) देवक ८) देवता ९) दैव १०) भट्टारक ११) मरुत् १२) मायु १३) साध्य १४) सुर

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्वर्गस्त्रिविष्टपं द्योदिवौ भुविस्तविषताविषौ नाकः ।
गौस्त्रिदिवमूर्ध्वलोकः सुरालयस्तत्सदस्त्वमराः ॥ ८७ ॥
देवाः सुपर्वसुरनिर्जरदेवतर्भुबर्हिर्मुखानिमिषदैवतनाकिलेखाः ।
वृन्दारकाः सुमनसस्त्रिदशा अमर्त्याः स्वाहास्वधाक्रतुसुधाभुज आदितेयाः ॥ ८८ ॥
गीर्वाणा मरुतोऽस्वप्ना विबुधा दानवारयः ।
-wordlist-
 
स्वर्ग (पुं),  त्रिविष्टप (पुं),  द्यो (स्त्री),  दिव् (स्त्री),  भुवि (स्त्री),  तविष (पुं),  ताविष (पुं),  नाक (पुं),  गो (स्त्री),  त्रिदिव (क्ली),  ऊर्ध्वलोक (पुं),  सुरालय (पुं),  अमर (पुं),  देव (पुं),  सुपर्वन् (पुं),  सुर (पुं),  निर्जर (पुं),  देवता (पुं),  ऋभु (पुं),  बर्हिर्मुख (पुं),  अनिमिष (पुं),  दैवत (पुं),  नाकिन् (पुं),  लेख (पुं),  वृन्दारक (पुं),  सुमनस् (पुं),  त्रिदश (पुं),  अमर्त्य (पुं),  स्वाहाभुज् (पुं),  स्वधाभुज् (पुं),  क्रतुभुज् (पुं),  आदितेय (पुं),  गीर्वाण (पुं),  मरुत् (पुं),  अस्वप्न (पुं),  विबुध (पुं),  दानवारि (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आदित्य
आदित्य,  त्रिदश,  सुर,  सुमनस्,  स्वर्गौकस्,  देवता,  गीर्वाण,  ऋभु,  अमर,  मरुत्,  वृन्दारक,  निर्जर,  अस्वप्न,  विबुध,  त्रिविष्टपसद्,  लेख,  सुपर्वन्,  अमृताशन,  अनिमिष,  देव,  दैवत
आदित्यास्त्रिदशाः सुराः सुमनसः स्वर्गौकसो देवता, 
गीर्वाणा ऋभवोऽमराश्च मरुतो वृन्दारका निर्जराः ।
अस्वप्ना विबुधास्त्रिविष्टपसदो लेखाः सुपर्वाण इ-, 
त्याख्याता अमृताशना अनिमिषा देवास्तथा दैवतम् ॥ ४ ॥
verse 1.1.1.4
page 0001

नाममाला

Sanskrit

अदितिसुत,  अदितितनय,  अदितिपोत,  अदितिदारक,  अदितिनन्दन,  अदित्यर्भक,  अदितिस्तनन्धय,  अदित्युत्तानशय,  तडिद्धन्वन्,  सेन्द्र,  देव,  सुर,  अमर
सुतोऽदितेस्तडिद्धन्वा सेन्द्रो देवः सुरोऽमरः ।
verse 0.1.1.56
page 0030

Mahabharata

English

*Amara^1,  pl.,  the gods: IX,  1909,  2458,  2969 (ºprakhyam),  3243
 X,  766 (ºtāṃ),  789,  804
 XI,  295,  494 (ºvat),  etc.
 sing.,  IX,  1899,  etc.

Amara^2 = Śiva (1000 names^2).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अमरः,  पुं,
   (मृ + कर्त्तरि अच् नञ्समासः ।) देवः ।इत्यमरः ॥
(“विबभौ देवशङ्काशो वज्रपाणिरिवामरैः” ।इति महाभारते ।“फलं कर्म्मायत्तं किममरगणैः किञ्च विधिना” ।इति शान्तिशतके ।)कुलिशवृक्षः । अस्थिसंहारवृक्षः ॥
 इति मेदि-नी ॥
 पारदः । इति राजनिर्घण्टः ॥
 मृत्युरहि-ते त्रि । यथा,  --“अजरामरवत् प्राज्ञो विद्यामर्थञ्च चिन्तयेत्” ।इति हितोपदेशः ॥
 अमरसिंहः । स चादिशा-ब्दिकः नामलिङ्गानुशासननामककोषकारः विक्र-मादित्यराजसभीयनवरत्नान्तर्गतरत्नविशेषश्च ।यथा,  --“इन्द्रश्चन्द्रः काशकृस्ना पिषली शाकटायनः ।पाणिन्यमरजैनेन्द्रा जयन्त्यष्टादिशाब्दिकाः ॥
इति कविकल्पद्रुमः ॥
“धन्वन्तरिक्षपणकामरसिंहशङ्कु-वेतालभट्टघटकर्परकालिदासाः ।ख्यातो वराहमिहिरो नृपतेः सभायांरत्नानि वै वररुचिर्नव विक्रमस्य” ॥
इति नवरत्नं ॥
 स एव बौद्धमतावलम्बीति केचित् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अमर पु०
  मृ--पचाद्यच् न०
  त० । बहुकालस्थायितयामृत्युहीने देवे,  “तत्रामरालयमरालमरालकेशी” नै०“मुषाण रत्नानि हरामराङ्गनाः” माघः । त्रीण्युत्तराणिक्रमशः प्लवङ्गमनरामराः” मनुः अष्टशाब्दिकमध्ये२ अमरसिंहनामके शाब्दिके,  “पाणिन्यमरजैनेन्द्राः जय-न्त्यष्टादिशाब्दिकाः” इति कविक० । स च काण्डत्रययुक्त-लिङ्गानुशासनकोषकर्त्ता विक्रमादित्यसभासदनवरत्न-मध्येऽन्यमतमः “धन्वन्तरिः क्षपणकोऽमरसिंहशङ्कुवेताल-भट्टघटकर्परकालिदासाः । ख्यातोवराहमिहिरोनृपतेःसभायां रत्नानि वै वररुचिर्नव विक्रमस्य” शङ्कुः सुवाग्वररुचिर्मणिरंशुदत्तो जिष्णुस्त्रिलोचनहरी घटकर्पराख्यः ।अन्येऽपि सन्ति कवयोऽमरसिंहपूर्व्वा यस्येह विक्रम-नृपस्य सभासदोऽमी” इति च ज्योतिर्विदा० । ३ स्नुही-वृक्षे,  स हि छिन्नोऽपि पुनःपुनः प्ररोहति,  सहसान म्रियते । ४ पारदे तस्य वह्न्यादी बहुतापन-ऽपि न ध्वंसः । अपादाने वा अप् । तत्रैव तस्य सेवनेहि मृत्यु राहित्यम् रसेश्वरदर्शनशब्दे वक्ष्यते । ५ अस्थि-समुच्चये च स हि बहुकालं भूमौ स्थितोपि न जीर्य्यति ।स० ब० ६ मरणशून्येत्रि०  । “अजरामरवत् प्राज्ञो विद्या-मर्थांश्च चिन्तयेत्” हितो० “उत्पादयति सावित्र्या सानित्या साऽजराऽमरा” मनुः ज्योतिषोक्ते ७ विवाहयोटकार्थेनक्षत्रगणभेदे “हस्तास्वातिश्रुतिमृगशिरः पुष्यमैत्राश्वि-भानि पौष्णादित्ये जगुरिह बुधा देवसंज्ञानि भानि”कृत्यचिन्ता० अधिकं गणशन्दे दृश्यम् । मरुत्वतीगर्भजाते८ मरुद्गणभेदे पु०
  । “मारुत्वती च मरुतो देवानजनयत्सुतान् अग्निचक्षुर्हविर्ज्योतिः सावित्रं मितमेवं च ।अमरं शरवृष्टिञ्च सक्षयञ्च महाभुजम्” इत्यादि हरिवं०९ गुडूच्याम् १० दूर्व्वायां ११ वारुणीवृक्षे १२ महा-निलीवृक्षे १३ घृतकुमार्य्याम् १४ स्नुहीवृक्षे च स्त्री ।एतासां छेदनेऽपि पुनः प्ररूढत्वात् यथायथं दूर्मरत्वाच्चतथात्वम् । न म्रियतेऽनया करणे अप् । १५ जरायौस्त्री । तच्चर्म्मणा वेष्टनेनैव जठरानलदाहनिवारणात् मरण-निवारकत्वात् तथात्वम् । १६ नाभिनालायाम् राजनि०१७ स्थूणायां गृहष्वं सनिवारककत्वात्तथा । अमराः सन्त्य-स्याम् अर्श आ० अच् । १८ इन्द्रपुर्य्याममरावत्यां स्त्री

Capeller

German

 अम॑र f.
  आ u. ई unsterblich
 m.
  ein Gott.

Burnouf

French

 अमर अमर a. (मृ) immortel. -- S. m.
  un lmmortel,  un
dieu.
		 Vif argent.
		 Nom de plusieurs plantes. -- S. f.
  अमरा, 
matrice
 cordon ombilical.
		 Diverses plantes.
		 La Cité d'Indra.
अमरत्व n.
  immortalité.
अमरद्विज m.
  brâhmane attaché à un temple et vivant
d'offrandes.
अमरप्रभ a. (भा) qui a la splendeur des Immortels.
अमरपुष्पिका f.
  (पुष्प) anethum sowa,  bot.
अमराद्रि m.
  (अद्रि) le Mont des Immortels,  le Meru.
अमरावती f.
  la Cité d'Indra.
अमरोपम a. (उपमा) pareil aux Immortels.

Stchoupak

French

 अमर-
 -आ- -ई- a. immortel 
 m.
  dieu 
 pl.
  les dieux 
 -त्व- nt.
immortalité.
°कण्टक- nt. n.
  d'une montagne.
°कोश- m.
  n.
  d'un lexique sanskrit.
°गुरु- m.
  n.
  de la planète Bṛhaspati.
°तटिनी- f.
  Gange.
°तरु- m.
  n.
  d'un arbre.
°दत्त- m.
  n.
  d'un prince.
°द्रुम- m.
  arbre des dieux,  पारिजात।
°द्विष्- m.
  n.
  d'un Asura.
°पति-कुमार- m.
  Jayanta.
°पर्वत- m.
  Sumeru.
°पुरी- f.
  n.
  de ville (résidence des dieux).
°प्रभु- m.
  Viṣṇu.
°भर्तृ- m.
  Indra 
 °राज- id. 
 °राज-शत्रु- Rāvaṇa.
°मृगी-दृश्- f.
  Apsaras.
°लोकता- f.
  monde des immortels,  paradis.
°शक्ति- m.
  n.
  d'un Kṣatriya.
°सदस्- nt. assemblée des dieux.
°सरित्- f.
  °सिन्धु- m.
  Gange.
°सिंह- m.
  auteur du lexique dit Amarakoṣa.
अमरागार- nt. temple.
अमराङ्गना- f.
  n.
  d'une Apsaras.
अमराद्रि- m.
  Sumeru.
अमराधिप- m.
  Indra.
अमरापगा- f.
  Gange (céleste).
अमरारि- m.
  ennemi des dieux.
अमरेश- m.
  Śiva 
 अमरेश्वर- id. 
 Indra 
 Viṣṇu.
अमरोपम- a. comme un immortel.
अमरं-जय- a. qui vainc les dieux.
°मन्य- a. qui se croit un dieu.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.