अम (ama)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishअम - ama - - this
अम - ama - - strength
अम - ama - - disease
अम - ama - - power
अम - ama - - depriving of sensation
अम - ama - - impetuosity
अम - ama - - fright
अम - ama - - violence
अम - ama - - terror
Wilson
EnglishApte
Englishअम [ama], Unripe (as fruit).
मः Going.
Pressure, weight
strength, power (बलम्).
Fright, terror.
Sickness, disease.
A servant, follower, an attendant.
Vital air, life-wind (प्राण).
This self.
मा Soul.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
English1. अम, अस्, m., Ved. going, pressure, heavy weight,
violence, strength, power, depriving of sensation, fright,
terror
disease, sickness
a servant
companion
(अस्,
आ, अम्), unripe
unfortunate (?).
—अम-वत्, आन्, अती,
अत्, Ved. impetuous, violent, strong
powerful, bold,
persevering, constant
attended by ministers, attended
by diseases, possessed of self
(वत्), ind. impetuously.
Apte Hindi
Hindiअम
वि* - अम्+घञ् अवृद्धि
कच्चा
अमः
- अम्+घञ् अवृद्धि
जाना
अमः
- अम्+घञ् अवृद्धि
"रुग्णता, रोग"
अमः
- अम्+घञ् अवृद्धि
"सेवक, अनुचर"
अमः
- अम्+घञ् अवृद्धि
"यह, स्वयम्"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾಣ
निष्पत्तिः - > अम (गत्यादौ) - "अच्" (३-१-१३४)
अम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರೋಗ /ವ್ಯಾಧಿ
निष्पत्तिः - > अम (रोगे) - "घञ्" (३-३-१८)
अम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೇವಕ /ಆಳು
अम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಲ /ಶಕ್ತಿ
अम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಪಕ್ವವಾದ /ಬಲಿತಿಲ್ಲದ
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit अम्
अम
गत्यादिषु
भ्वादिः
सकर्मकः
सेट्
परस्मैपदी
अमति
न मित्
अम्
अम
रोगे
चुरादिः
सकर्मकः
सेट्
उभयपदी
आमति-ते--> आमयति-ते
धातुप्रदीपः
Sanskritअमँ अम गत्यादिषु
- अमति । अभ्यमीत् । आमः । आमयति । संभक्तिशब्दयोरनन्तरयोर्ग्रहणार्थमादिशब्दमिच्छन्ति ।। 464 ।।
अमँ अम रोगे
- आमयति आमः अन्यत्र अमति अमः 181
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritअम रीगे चुरा० उभय० सेट् अक० पीडने । अमयति-ने आमिमत् त । “यस्या उदरमामयत्” ॠ० १०८६, ८मा च नः किञ्चनाममत्” अथ० ६, ३७, ३ । अमितः-आन्तः घञादौ कृति अमः--आमः अमी--आमी ।
अम गतौ भोजने भ्वादि० शब्दे च अक० सेट् प० । अमतिआमीत् । “किशूरपत्निनस्त्वमभ्यमीषि” १०, ८६, ८वेदे शपोलुकि ईट् । अमतः अमतिः अमनिसः ।
अम अम--रोगे घञ् । १ रोगे “अम--गतौ अच् । प्राणेसर्व्वदागतिमत्त्वातस्य तथात्वम् । “बाग्वै सामैषा साचामश्चेति वृ० उ० “अमो नामासि अमा हि सर्व्व-मिदम् छा० उ० । अमः प्राणः भा० । अमति सह-गच्छति । सेवके “याहि राजेवामँवा” इभेन य० १३, ९ । “अमवान् सेवकान्” वेदी० ४ अपक्वफलादौ शब्दर० । प्राणहेतुत्वात् ५ बले “सेनेव सृष्टामं दधाति”ऋ० १, ६६, ४, अमं बलम् भा० ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskritअमँ अम गत्यादिषु
- कनी दीप्तिकान्तिगतिषु (1309) इयं गतिः, स्तन ध्वन शब्दे (1210) अयं शब्दः वन षण भक्तौ (1311) इयं भक्तिः-एते गत्यादयो ऽर्थाः अमति न कम्यमिचमाम् (1557) इति न मित्त्वम्-आमयति रुष्यमत्वरसंघुषास्वनाम् (7228) इति निष्ठायां वेट्-अभ्यमितः अभ्यान्तः अम्भः अमेः सन् (उ0 521) अंसः अमेर्गुरोरश्च लोवा (दश0 उ0 145) अङ्गुरिः अङ्गुलिः अर्जिदृशि (उ0 128) इत्यन्धुः कूपः अन्धयतेस् (10311) तु युक्तः अमितम्योर्दीर्घश्च (उ0 216) इत्याम्रः हसिमृग्रि (उ0 386) इति तन्-अन्तः अमिचिमिदिशसिभ्यः क्त्रः (उ0 4123) अन्त्रम् अमिनक्षिकलियजिवधिपतिभ्योऽत्रन् (तु0 उ0 3104) आमत्रम् पात्रम् अमेरित्रन् अमित्रोऽरिः ट्रन् (द्र0 दश0 उ0 वृत्ति 886) अन्त्रम् 453
अमँ अम रोगे
- आमयति भ्वादौ अम गत्यादिषु (1312) अमति घटादौ अम रोगे अमयति अतिशब्दाद् गुणादेशो द्रष्टव्यः आमयः, आमयते 187
धातुवृत्तिः
Sanskritअमँ अम (अर्थः) गत्यादिषु
कनी दीप्तिगतीत्यत्र गतेः परयोः शब्दसम्भक्तयोरादिशब्देन ग्रहः ( अमति आम आमतुः अमितेत्यादि अमिमिषति ) आमयतीत्यत्र "न कम्यमिचमाम्'' इति मित्त्वनिषेधात् "मितां ह्रस्वः'' इति हस्वाभावः ( अम्यम् अमितवान् )"पोरदुपधात्'' इति यत् अमित्त्वात् निष्ठायां "हृष्यमत्वरसंघुषास्वनाम्'' इतीड्विकल्पनात ( अमितः आन्तः अमितवान्, आन्तवान् ) इति भवति इडभावे "अनुनासिकस्यक्किज्ञलोः किङति'' इति दीर्घः क्किपि पूर्ववत् दीर्घे "मो नो घातोः'' इति नत्वे आनिति भवति नलोपस्तु न भवति असिद्धतृवादिति प्रोवोक्तम् (अमः) घइ "नोदात्तोपदेश'' इति वृद्धिनिषेधः अत एव चिण्यति ण्यन्तात् "न कम्यमि'' कति मित्त्वनिषेण्धात ण्यपेक्षयावृद्धौ (मा भवान् आमीति) भवति (आमयः) इत्यम रोगइति चौरादिकस्य ( अमत्रम् )"अनिनक्षियज्बिध्रिपातिभ्यो ऽत्रन्'' इत्यत्रन् ( अमित्रः ) "अमेर्द्विषि चिच्च'' इतीत्रप्रत्ययः (आम्राः) "मितम्योर्दीर्घश्च'' इति रप्रत्यये दीर्घः ( आन्त्रम् ) "अत्यमिचमिशसिभ्यः क्रन्'' इति क्रन् 461
अमँ अम (अर्थः) रोगे
( चोरस्य आमयति आमयतः ) "रुजार्थानाम्'' इति कर्मणि शेषे षष्ठी "नान्ये मितोऽहेतौ'' इति मित्त्वनिषेधः ( आमः ) घञि अचि वा णिलोपः ( आमयः ( आमक ) इति 185
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@‘अम गत्यादिषु’@} 2 ‘गत्यादावमतीति स्याद् रोगे स्यादामयत्यमेः।’ 3 इति देवः।
4 अमकः-मिका, आमक 5 ः-मिका, अमिमिषकः-षिका
अमिता-त्री, आमयिता-त्री, अमिमिषिता-त्री
अ 6 मन्-न्ती, आमयन्-न्ती, अमिमिषन्-न्ती
अमिष्यन्-न्ती-ती, आमयिष्यन्-न्ती-ती, अमिमिषिष्यन्-न्ती-ती
आमयमानः, आमयिष्यमाणः
7 आन्-आमौ-आमः
8 अमितम् 9 -तः-तवान्, 10 आन्तम्-न्तः-न्तवान्, आमितः, अमिमिषितः-तवान्
अमः, आमः, अमिमिषुः, आमिमयिषुः, अभ्य 11 मी
12 अमितव्यम्, आमयितव्यम्, अमिमिषितव्यम्
अमनीयम्, आमनीयम्, अमिमिषणीयम्
13 अम्यम्, आम्यम्, अमिमिष्यम्
ईषदमः-दुरमः-स्वमः
अम्यमानः, आम्यमानः, अमिमिष्यमाणः
अमः, आमः, अमिमिषः
अमितुम्, आमयितुम्, अमिमिषितुम्
14 आन्तिः, आमना, अमिमिषा, आमिमयिषा
अमनम्, आमनम्, अमिमिषणम्
अमित्वा, आमयित्वा, अमिमिषित्वा
समम्य, समाम्य, सममिमिष्य
आमम् २, अमित्वा २, आमम् २, आमयित्वा २, अमिमिषम् २
अमिमिषित्वा २
01 (३२)
02 (१-भ्वादिः-४६५-सक-से-पर।)
03 (श्लो १४७, पूर्वार्धम्)
04 [[१। ‘नोदात्तोपदेशस्य मान्तस्यानाचमेः’ (७-३-३४) इति वृद्धिनिषेधः।]]
05 [[१। आ। अस्य धातोरमन्तत्वेन प्राप्तं मित्त्वे, ‘न कम्यमिचमाम्’ (ग। सू। भ्वादौ) इति निषिध्यते। अतः ‘मितां हस्वः’ (६-४-३२) इति ह्रस्वो न।]]
06 [[आ। ‘वनाद्वनं सानुममन् द्रमन् गृहं व्याधोत्करोऽहम्मतिमीमिताशयः। चान्तामिष- श्छान्तजलः फलावलीं जान्त्वा झमज्झेमनमक्रमीद् गुहाम्।।’ धा। का। १-६०।]]
07 [[२। ‘अनुनासिकस्य क्विझलोः क्ङिति’ (६-४-१५) इति दीर्घः। ‘मो नो धातोः’ (८-२-६४) इति नत्वम्।]]
08 [पृष्ठम्००३०+ २७]
09 [[आ। ‘तेषां निहन्यमानानां संघुष्टैः कर्णमेदिभिः। अभूदभ्यमितत्रासमास्वान्ता- शेषदिग् जगत्।।’ भ। का। ९-२१।]]
10 [[१। ‘रुष्यमत्वरसंघुषाऽऽस्वनाम्’ (७-२-२८) इति निष्ठायामिड्विकल्पः। इड- भावपक्षे ‘अनुनासिकस्य--’ (६-४-१५) इति दीर्घः।]]
11 [[२। ‘जिदृक्षिविश्रीण्वमाव्यथाभ्यमपरिभूप्रसूभ्यश्च’ (३-२-१५७) इति तच्छीला- दिषु कर्तृषु इनिः।]]
12 [[B। ‘शैले विश्रयिणं क्षिप्रं अनादरिणमभ्यमी। न्याय्यं परिभवी ब्रूहि पापमव्य- थिनं कपिम्।।’ भ। का। ७-२०।]]
13 [[३। ‘पोरदुपधात्’ (३-१-९८) इति यत्।]]
14 [[४। ‘तितुत्रे--’ (७-२-९) तीण्णिषेधः। ‘अनुनासिकस्य--’ (६-४-१५) इति दीर्घः।]]
1 {@‘अम रोगे’@} 2 ‘गत्यादावमतीति स्याद् रोगे स्यादामयत्यमेः।’ 3 इति देवः।
आमकः-मिका, आमिमयिषकः-षिका
4 5 आमयिता-त्री, 6 आमिमयिषिता-त्री
7 आमयन्-न्ती, आमिमयिषन्-न्ती
आमयिष्यन्-न्ती-ती, आमिमयिषिष्यन्-न्ती-ती
आमयमानः, आमिमयिषमाणः
आमयिष्यमाणः, आमिमयिषिष्यमाणः
8 आन्-आमौ-आमः
-- आमितम्-तः-तवान्, आमिमयिषितम्-तः-तवान्, आमः, आमयः, 9 आमिमयिषुः
आमयितव्यम्, आमिमयिषितव्यम्
आमनीयम्, आमिमयिषणीयम्
आम्यम्, आमिमयिष्यम्
ईषदामः, दुरामः, स्वामः
आम्यमानः, आमिमयिष्यमाणः
आमः, आमिमयिषः, आमयितुम्, आमिमयिषितुम्
आमना, आमिमयिषा
आमनम्, आमिमयिषणम्
आमयित्वा, आमिमयिषित्वा
समाम्य, समामिमयिष्य
आमम् २, आमयित्वा २, आमिमयिषम् २
आमिमयिषित्वा २
10
01 (३३)
02 (१०-चुरादिः १७२१-सक। से। उ।)
03 (श्लो १४७ पूर्वार्धम्।)
04 [पृष्ठम्००३१+ २६]
05 [[१। अमन्तत्वेन मित्त्वं तु न। ‘नान्ये मितोऽहेतौ’ (ग। सू। चुरादौ) इति निषेधात्। स्वार्थे णिचि परतः ज्ञपादिपञ्चकव्यतिरिक्ताः मितो न भवन्तीति तदर्थः।]]
06 [[(आ) अस्य धातोश्चुरादिपाठात् शुद्धधातोरेव रूपाणि। अजादित्वात् यङ् न।]]
07 [[B ‘द्रागामयन् विचटदस्थिकयाऽथ मुष्ट्या प्रास्फोटयत् तमजितोऽपि स घाटि- ताङ्गम्। दिष्ट्यैष हिंसयति देव्यममुं युधीति संमोदमर्जयति घोषति नाकिलोके।।’ धा। का। ३--३९।]]
08 [[२। ‘मो नो धातोः’ (८-२-६४) इति नत्वम्। न चात्र स्थानिवद्भावः--‘पूर्वत्रा- सिद्धे--’ (वा। १-१-५८) इति तन्निषेधात्।]]
09 [[३। औणादिकः अयच्। रोगः।]]
10 [पृष्ठम्००३२+ २६]
Grassman
German2. áma, m., Andrang, Ungestüm (der Geschosse, der Marutʼs, des Indra, des Soma, der Schlange), stets mit dem Nebenbegriffe des Schreckenerregenden
2〉 Betäubung, Schrecken, besonders ámam dhā, áme dhā. [Page90]
-as 1〉 {410, 3} (marútām)
{502, 8} (sárasvatyās)
mṛgásya {702, 14} (áhes).
-am 2〉 {66, 7}.
-ena 1〉 dyā́m 〰 rejayat {318, 3}
〰 víśvā ghánighnat duritā́ {802, 6}.
-āya 1〉 vas (marútām) {640, 6}.
-e 2〉 {63, 1}
{67, 3}
{313, 7}.
-āt 1〉 {413, 2} (marútām)
{632, 24} (índrasya).
-ebhis 1〉 {550, 19} (mahā́senānām).
-ais 1〉 {684, 10} 〰 amítram ardaya.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.