| YouTube Channel

अभ्रकं (abhrakaM)

 
Apte 1890
English
अभ्रकं [स्वार्थे कन्] Talc, mica
said to be produced from Pārvatī's menstrual discharge.
Comp.
भस्मन् n. calx of talc.
सत्वं steel.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अभ्रकं,
क्ली,
(अभ्र गतौ + ण्वुल्, तस्य अक ।)स्वनामख्यातधातुः आभ इति भाषा तत्प-र्य्यायः गिरिजं अमलं इत्यमरः
गिरिजामलं गौर्य्यामलं इति स्वामी
गिरिजावीजं गरजध्वजं इति वाचस्पतिः
शुभ्रं इति जटाधरः
घनं व्योम १०अब्दं ११ इति रत्नमाला
अभ्रं १२ भृङ्गं १३अम्बरं १४ अन्तरीक्षं १५ आकाशं १६ बहु-पत्रं १७ खं १८ अनन्तं १९ गौरीजं २० गौरी-जेयं २१ इति राजनिर्घण्टः
अस्य गुणाः ।रसायनत्वं स्निग्धत्वं बलवर्णाग्निवर्द्धकत्वञ्च ।इति राजवल्लभः
अपि गुरुत्वं हिमत्वं ।बल्यत्वं कुष्ठमेहत्रिदोषनाशित्वञ्च
*
तच्चतु-र्व्विधं यथा, --“श्वेतं पीतं लोहितं नीलमभ्रंचातुर्व्विध्यं चातिभिन्नक्रियार्हं ।श्वेतं तारे काञ्चने पीतरक्तेनीलं व्याधिव्यग्रमग्र्यं गुणाढ्यं”
इति मदनविनोदः
(“अभ्रकस्तव वीजन्तु मम वीजन्तु पारदः ।अनयोर्मेलनं देवि मृत्युदारिद्र्यनाशनं”
इति चक्रदत्तः ।)