अभ्यासः (abhyAsaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte
Englishअभ्यासः [abhyāsḥ], 1 Repetition in general
व्याख्याता व्याख्याता इति पदाभ्यासो$ध्यायपरिसमाप्तिं द्योतयति S. B.
T.4.28 नाभ्यासक्रममीक्षते 1.151
12.74
3.322. also अन्यायश्च कृते$भ्यासः । MS.* 1.3.26
Repeated practice or exercise, contiuned practice or use
अविरतश्रमाभ्यासात् 3, 1.133
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते 6.35, 44 by constant practice (to remain pure and unmodified)
12.12
योग˚ 3.51 practice of concentration
hence sometimes used for 'concentration of mind upon one subject'
˚निगृहीतेन मनसा 1.23
so शर˚, अस्त्र˚
Habit, custom, practice
मिथ्योपपदात् कृञो$भ्यासे I. 3.71
तद् यथाभ्यासं अभिधीयताम् 1 therefore address me as is your wont
अमङ्गलाभ्यासरतिम् 5.65
3.68.
Discipline in arms, exercise, military discipline.
Reciting, study, repeated reading or learning by heart
काव्यज्ञशिक्षयाभ्यासः K. 1
146, 2
5. 4
वेद˚ is of 5 kinds: वेदस्वीकरणं पूर्वं विचारो$भ्यसनं जपः । तद्दानं चैव शिष्येभ्यो वेदाभ्यासो हि पञ्चधा ॥ Dakṣa.
vicinity, proximity, neighbourhood (for अभ्याश)
चूतयष्टिरि- वाभ्यासे (शे) मधौ परभृतोन्मुखी 6.2
(अभ्यासे-शे मधौ must mean here speaking to 'Madhu who was near her' scil. by having manifested himself before her, which fully preserves the simile of Pārvatī, herself silent, speaking to her lover who was near her through her friend)
अर्पितेयं तवाभ्यासे सीता पुण्यव्रता वधूः 7.17 given in your charge
3.4
अभ्यासा-शा-दागतः II. 1.38 Sk. (ragarded as an Aluk Compound).
(In ) Reduplication.
The first syllable of a reduplicated base, reduplicative syllable
पूर्वो$भ्यासः VI. 1.4
अत्र ये द्वे विहिते तयोः पूर्वो$भ्याससंज्ञः स्यात् Sk.
(In ) Multiplication.
(In poetry) Repetition of the last verses or lines (as of a chorus)
chorus, burden of a song. -गत approached, gone near. -परिवर्तिन् wandering about or near.-योगः abstraction of mind resulting from continuous deep meditation
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय 12.9. -लोपः dropping of the reduplicative syllable.-व्यवायः interval caused by the reduplicative syllable
˚ये$पि though separated by this syllable.
Apte 1890
Englishअभ्यासः 1 Repetition in general
व्याख्याता व्याख्याता इति पदाभ्यासोऽ ध्यायपरिसमाप्तिं द्योतयति Ś. B.
नाभ्यासक्रममीक्षते Pt. 1. 151
Ms. 12. 74
Y. 3. 323.
2 Repeated practice or exercise, continued practice or use
अविरतश्रमाभ्यासात् K. 30, Pt. 1. 133
अभ्यासेन तु कौंतेय वैराग्येण च गृह्यते Bg. 6. 35, 44 by constant practice (to remain pure and unmodified)
12. 12
योग° Y. 3. 51 practice of concentration
hence sometimes used for ‘concentration of mind upon one subject’
°निगृहीतेन मनसा R. 10. 23
so शर°, अस्त्र° &c.
3 Habit, custom, practice
मिथ्योपपदात् कृञोऽभ्यासे P. I. 3. 71
तद् यथाभ्यासं अभिधीयतां U. 1 therefore address me as is your wont
अमंगलाभ्यासरतिं Ku. 5. 65
Y. 3. 68.
4 Discipline in arms, exercise, military discipline.
5 Reciting, study, repeated reading or learning by heart
काव्यज्ञशिक्षयाभ्यासः K. P. 1
K. 146, 200
Ms. 5. 4
वेद° is of {5} kinds:
वेदस्वीकरणं पूर्वं विचारोऽभ्यसनं जपः । तद्दानं चैव शिष्येभ्यो वेदाभ्यासो हि पंचधा ॥ Dakṣa.
6 Vicinity, proximity, neighbourhood (for अभ्याश)
चूतयष्टिरिवाभ्यासे (शे) मधौ परभृतोन्मुखी Ku. 6. 2
( अभ्यासे-शे मधौ must mean here speaking to ‘Madhu who was near her, ’ scil. by having manifested himself before her, which fully preserves the simile of Pārvatī, herself silent, speaking to her lover who was near her through her friend)
अर्पितेयं तवाभ्यासे सीता पुण्यव्रता वधूः U. 7. 17 given in your charge
Śi. 3. 40
अभ्यासा-शा-दागतः P. II. 1. 38 Sk. (regarded as an Aluk compound).
7 (In gram.) Reduplication.
8 The first syllable of a reduplicated base, reduplicative syllable
पूर्वोऽभ्यासः P. VI. 1. 4
अत्र ये द्वे विहिते तयोः पूर्वोऽभ्याससंज्ञः स्यात् Sk.
9 (In Math.) Multiplication.
10 (In poetry) Repetition of the last verses or lines (as of a chorus)
chorus, burden of a song.
Comp.
गत a. approached, gone near.
परिवर्तिन् a. wandering about or near.
योगः abstraction of mind resulting from continuous deep meditation
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनंजय Bg. 12. 9.
लोपः dropping of the reduplicative syllable.
व्यवायः interval caused by the reduplicative syllable
°येपि though separated by this syllable.
Apte Hindi
Hindiअभ्यासः
- अभि+आ+अस्+घञ्
आवृत्ति
अभ्यासः
- अभि+आ+अस्+घञ्
"बार-बार किसी कार्य को करना, लगातार किसी कार्य में लगे रहना अनवरत अभ्यास के द्वारा"
अभ्यासः
- अभि+आ+अस्+घञ्
"आदत, प्रथा, चलन"
अभ्यासः
- अभि+आ+अस्+घञ्
"शस्त्रास्त्र विषयक अनुशासन, कवायद, सैनिक कवायद"
अभ्यासः
- अभि+आ+अस्+घञ्
"पाठ करना, अध्ययन करना"
अभ्यासः
- अभि+आ+अस्+घञ्
"आसपास का सामीप्य , पड़ोस"
अभ्यासः
- अभि+आ+अस्+घञ्
द्वित्व होना
अभ्यासः
- अभि+आ+अस्+घञ्
"द्वित्व हुए मूलशब्द का प्रथम अक्षर, द्वित्व अक्षर"
अभ्यासः
- अभि+आ+अस्+घञ्
गुणा
अभ्यासः
- अभि+आ+अस्+घञ्
"सम्मिलित, गान, गीत का टेक"
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Shabdartha Kaustubha
Kannadaअभि + आस = अभ्यासः ।
पदविभागः - > नामपदम्
कन्नडार्थः - > ಎದುರಿಗೆ ಕುಳಿತುಕೊ
अभि + आस = अभ्यासः ।
पदविभागः - > नामपदम्
कन्नडार्थः - > ಆವೃತ್ತಿ /ಪುನಃ ಪುನಃ ಮಾಡು
प्रयोगाः - > "अभ्यासेन च कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते"
उल्लेखाः - > गीता० ६-३५
अभि + आस = अभ्यासः ।
पदविभागः - > नामपदम्
कन्नडार्थः - > ಸಾಮೀಪ್ಯ
प्रयोगाः - > "व्रीडादिवाभ्यासगतैर्विलिल्ये"
उल्लेखाः - > माघ० ३-४०
E Bharati Sampat
Sanskrit(पुं) अभ्यस्यते आभिमुख्येन अस्यते क्षिप्यते । अभि+असु(क्षेपे)+घञ्(कर्मणि) । ‘अकर्तरि०’ ३.३.१५। १.समीपम् । ‘महोर्मिभिर्व्यहृतवाञ्छितार्थैर्व्रीडादिवाभ्यसगतैर्विलिल्ये’ माघः३.४०। २.पुनरावृत्तिः, अभ्यसनम् । ‘अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते’ गीता ६.३५। ३. वेदादेः पौनः पुन्येन उच्चारणम् । ‘वेदाभ्यासजडः कथं नु विषयव्यावृत्तकौतूहलः’ विक्रमो०१.१०। ४.द्वित्वभावापन्नधातोः पूर्वभागः। ‘पूर्वोऽभ्यासः’ पा०६.१.४। ५. गुणनम् । ६.सङ्गीते गीयमानपल्लवी* । ७.रूढिः। ‘अमङ्गलाभ्यासरतिं विचिन्त्य’ कुमा०५.६५। ८.व्यायामाभ्यासः, अङ्गविन्यासः। **९. योग्या, शस्त्राभ्यासः शराभ्यासः वा । ‘अभ्यासः खुरली योग्या’ त्रिका०।** १०.योग्या, अध्ययनम्, शास्त्राभ्यासः। ‘काव्यज्ञशिक्षयाभ्यासः’ काव्यप्र०१.३। ‘योग्यायामन्तिकेऽभ्यासः’ त्रिका०। ११.ग्रन्थतात्पर्यज्ञापकः पौनः पुन्येन कथनरूपः लिङ्गभेदः। ‘उपक्रमोपसंहारावभ्यासोऽपूर्वता फलम् । अर्थवादोपपत्ती च हेतुस्तात्पर्यनिर्णये’ । १२.एकस्मिन् आलम्बने देवादौ इतरतः समाह्त्य मनसः स्थापनम् ।
Wordnet
Sanskrit अभ्यासः
काव्यालङ्कारविशेषः।
"दुष्करस्य वचनस्य सिद्ध्यर्थं क्रियमाणस्य कार्यस्य वर्णनम् अभ्यासे भवति।"
अभ्यासः, आवृत्तिः
कस्यचित् विषयस्य पुनः पुनः अध्ययनम्।
"रामः पाठस्य अभ्यासं करोति।"
अभ्यासः
कार्यसिद्ध्यर्थे कृताः कठोराः परिश्रमाः।
"अर्जुनः अभ्यासेन एव महान् धनुर्धरः अभवत्।"
अभ्यासः
नैपुण्यसंपादनार्थं वारंवारं कृता क्रिया।
"अभ्यासेन दक्षता प्राप्यते।"
अभ्यासः
दृढतापूर्वकं निरन्तरं कस्मिन्नपि कार्ये कृता क्रिया।
"एकलव्यः अभ्यासेन एव धनुर्विद्यां अधीतवान्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritअभ्यासः, (आभिमुख्येनास्यते क्षिप्यते, असुक्षेपेकर्म्मणि घञ् ।) अभ्यसनं । आवृत्तिः । इति मे-दिनी ॥
शराभ्यासः । तत्पर्य्यायः । खुरली २ योग्या३ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
समीपे त्रि । इत्यमरः ।चित्तस्यैकस्मिन्नभ्यन्तरे वाह्ये वा प्रतिमादावालम्बनेसर्व्वतः समाहृत्य पुनः पुनः स्थापनमभ्यासः ॥
यथा, --“अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय” ।इति भगवद्गीताटीकायां नीलकण्ठः ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.