अभ्यस्त (abhyasta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अभ्यस्त mfn.
   (-स्तः-स्ता-स्तं)
	 1. Exercised,  practiced.
	 2. Learnt by heart.
	 3.
Repeated as the radical syllable of a verb.
 E.
  अभि frequently,  अस
to throw or send,  क्त aff.
  

Capeller Eng

English

 अभ्यस्त a.
  thrown,  shot
 exercised,  studied,  learned
repeated,  reduplicated (g. ).

Yates

English

 अभ्य_स्त (स्तः-स्ता-स्तं)
par. Exercised
practised
 learned by heart.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   अभ्यस्त  abhyasta  adj.
   repeated  
   अभ्यस्त  abhyasta  adj.
   accumulated by repeated practice   
   अभ्यस्त  abhyasta  adj.
   studied  
   अभ्यस्त  abhyasta  adj.
   practised   
   अभ्यस्त  abhyasta  adj.
   multiplied  
   अभ्यस्त  abhyasta  adj.
   exercised   
   अभ्यस्त  abhyasta  adj.
   reduplicated  
   अभ्यस्त  abhyasta  adj.
   learnt by heart   
   अभ्यस्त  abhyasta  adj.
   accustomed  
   अभ्यस्त  abhyasta  n.
   reduplicated base of a root     
            

 
   अभ्यस्त  abhyasta adj.
   accustomed   
   - शील  - zIla adj.
   accustomed    
   ओकिवस्  okivas adj.
   accustomed to  
   चुञ्चु  cuJcu adj.
   accustomed to   
   उच्यति  { उच् }  ucyati  { uc } verb 4  be accustomed   
   उच्यते  { उच् }  ucyate  { uc } verb 4  be accustomed    
   रथ्य  rathya adj.
   accustomed to it  
   उच्यति  { उच् }  ucyati  { uc } verb 4  be accustomed to   
   पूर्वोचित  pUrvocita adj.
   before accustomed   
   शीलिक  zIlika adj.
   accustomed to act   
   तच्छील  tacchIla adj.
   accustomed to that  
   धृतव्रत  dhRtavrata adj.
   being accustomed to   
   रथिन्  rathin adj.
   accustomed to chariot  
   समुचित  samucita adj.
   accustomed or used to   
   प्रपचते  { प्रपच् }  prapacate  { prapac } verb  be accustomed to cook  
   प्रपचति  { प्रपच् }  prapacati  { prapac } verb  be accustomed to cook   
   व्यायाम-शील  vyAyAma-zIla adj.
   accustomed to exercise  
   जितश्रम  jitazrama adj.
   accustomed to fatigues   
   वहल  vahala adj.
   accustomed to the yoke  
   तदन्न  tadanna adj.
   accustomed to that food       

 
   अभ्यस्त  abhyasta adj.
   reduplicated   
   द्विरुक्त  dvirukta adj.
   reduplicated    
   साभ्यास  sAbhyAsa adj.
   reduplicated   
   अभ्यसनीय  abhyasanIya adj.
   to be reduplicated    
   अभ्यस्त  abhyasta n.
   reduplicated base of a root  
   अभ्यास  abhyAsa m.
   first syllable of a reduplicated radical     
            

Wilson

English

 अभ्यस्त
mfn.
   (-स्तः-स्ता-स्तं)
1 Exercised,  practised.
2 Learnt by heart.
3 Repeated as the radical syllable of a verb.
E.
  अभि frequently,  अस to throw or send,  क्त aff.
  

Apte

English

अभ्यस्त [abhyasta],  p. p. 

Repeated,  frequently practised,  exercised
 नयनयोरभ्यस्तमामीलनम् Amaru.*
  97
 used or accustomed to
 अनभ्यस्तरथचर्याः U.*
  5
 not accustomed to the use of the chariot
 ˚गुणा च वाणी Māl.
 3.11.

Learnt,  studied
 शैशवे$भ्यस्तविद्यानाम् R.*
  1.8
 Bh.*
  3. 89.

(In Math.
 ) Multiplied
 अयुतं दशकृत्वो$भ्यस्तं नियुतमुच्यते Nir.

(In gram.
  ) Reduplicated. -स्तम् Reduplicated base of a root.

अभ्यस्तम् [abhyastam],  ind.
 

[अस्तमभि] Towards sunset
 ˚गम् -इ,  -या to go down or set (as the sun) during or with reference to some act.

Repeated,  again and again
 अभ्यस्तं भौतिकं पश्यन् Mb.
 *  12.278.16.

Apte 1890

English

 अभ्यस्त p. p. 1 Repeated,  frequently practised,  exercised
 नयनयोरभ्यरतमामीलनं Amaru. 92
 used or accustomed to
 अनभ्यस्तरथचर्याः U. 5 not accustomed to the use of the chariot
 °गुणा च वाणी Māl. 3. 11. 
2 Learnt,  studied
 शैशवेऽ भ्यस्तविद्यानां R. 1. 8
 Bh. 3. 89. 
3 (In Math.) Multiplied
 अयुतं दशकृत्वोऽ भ्यस्तं नियुतमुच्यते Nir. 
4 (In gram.) Reduplicated. 
स्तं Reduplicated base of a root. 

 अभ्यस्तं ind. [अस्तमभि] Towards sunset
 °गम्-इ,  
या to go down or set (as the sun) during or with reference to some act. 

Monier Williams Cologne

English

 अभ्य्-अस्त mfn.
   accumulated by repeated practice (as food),  Suśr.
 

 practised,  exercised,  Mṛcch. &c.
  

 learnt by heart,  repeated,  studied,  Ragh.
  i,  8,  &c.
  

 multiplied,  Nir.
 
 Sūryas.

 (in Gr.
 ) reduplicated (as roots),  Nir.
 

 अभ्य्-अस्त n.
  the reduplicated base of a root,  Pāṇ.
 

Monier Williams 1872

English

 अभ्य्-अस्त,  अस्,  आ,  अम्,  accumulated,  practised, 
exercised
 learnt by heart,  repeated,  studied
 multi-
plied
 reduplicated in grammer
 (अम्),  n. the re-
duplicated base of a root.

Macdonell

English

 अभ्यस्त abhi‿asta,  pp. read,  studied
 reduplicated.

Goldstucker

English

 अभ्यस्त Tatpur. 1. m. f. n. (-स्तः-स्ता-स्तम्)
	^1 Accumulated by
repeated practice
 e. g. Suśr. (of food): विशुष्कमन्नमभ्यस्तं
न पाकं साधु गच्छति
 or the same (of qualities which are re-
born in a future life): कर्मणा चोदितो येन तदाप्नोति पुनर्भवे ।
अभ्यस्ताः पूर्वदेहे ये तानेव भजते गुणान्.
	^2 Repeatedly done, 
repeated,  frequently practised
 e. g. Mitākṣ.: यदा त्वेतदेव
विमिश्रितं पञ्चगव्यं त्रिरात्रमभ्यस्यते तदा यतिसान्तपनसंज्ञा
लभते । एतदेव त्र्यहाभ्यस्तं यतिसान्तपनं स्मृतम्
 or Amaruśat.:
भ्रूभेदो रचितश्चिरं नयनयोरभ्यस्तमामीलनम् &c.
 or Mṛchchh.:
कालस्याल्पतया च चीवरकृतः स्कन्धे न जातः किणः । नाभ्यस्ता च
कषायवस्त्ररचना &c. Comp. also s. v. आकूपार.
	^3 Mentally re-
peated,  learnt by heart,  studied
 e. g. Bhartṛh.: नाभ्यस्ता भुवि
वादिवृन्ददमनी विद्या विनीतोचिता…शून्यालये दीपवत्
 or
Nagojibh. (in the introd. on Patanj.): बहूनामपि समानपृष्ठोद-
रपाणिपादानामध्ययनमधीयानानामेकः कश्चित्पश्यन्नपि स्वभ्य-
स्ताध्ययनोऽपि तीक्ष्णबुद्धिरपि सन्न पश्यति । अर्थानभिज्ञत्वात्
or Mallin. (on Kiratārj.: सुकृतः परिशुद्ध आगमः कुरुते दीप
इवार्थदर्शनम्) सुकृतः स्वभ्यस्तः.
	^4 (In Arithmetic.) Multi-
plied
 e. g. Yāska: विंशतिद्विदशतः शतं दशदशतः सहस्रं
सहस्वदयुतं नियुतं प्रयुतं तत्तदभ्यस्तम् &c. (Durga: सहस्रं दश-
कृत्वोऽभ्यस्तमयुतं…अयुतमपि दशकृत्वोऽभ्यस्तं नियुतमि-
त्युच्यते &c.)
 or Sūryasiddh.: त्रिज्याभ्यस्तं भुजफलं चलकर्णवि-
भाजितम्
 or …तेन (scil. भूपरिधिना) देशान्तराभ्यस्ता
ग्रहभुक्तिर्विभाजिता. [In pure-arithmetical works this term
is of less frequent occurrence than गुणित,  संगुणित,  हत, 
आहत,  निहत.]
	^5 (In Grammar.) Reduplicated (but see
अभ्यस्त neuter)
 e. g. Yāska: एरिर इतीर्तिरुपसृष्टोऽभ्यस्तः
or ररिवान् । रातिरभ्यस्तः.--Yāska in using अभ्यस्त as a
masc. and therefore,  with the ellipsis of धातु (q. v.) differs
from Pāṇini who uses the word merely as a neuter
 and
in applying it to a radical like ईर्,  differs from Kātyāyana
and Patanjali,  probably also from Pāṇini
 see the following.
2. n. (-स्तम्) (In Pāṇini)
 scil. अङ्ग q. v. The redupli-
cated base of a radical,  in general,  in the preterite (लिट्), 
the aorist (चङ्),  the desider. (सन्) and the intens. (यङ्)
--comp. VI. 1. 8. 9. 11.--,  moreover the reduplicated base
of a radical of the third class (हु &c. VI. 1. 10.) and the
base (being in reality a reduplicated one) of जक्ष्,  जागृ, 
दरिद्रा,  चकास्,  दीधी,  वेवी and शास् (to which Kātyāy.
adds,  though not with the consent of Patanj. and Kaiyy.:
सस् and वश् VI. 1. 6 and vv.),  before a सार्वधातुक,  as well
as the reduplicated base of a radical of the named categories
in the participles (included in the foregoing terms) and in
such derivatives as बभ्रु,  ययु,  चक्र,  चिक्लिद &c. (VI. 1. 12 vv).
The term अभ्यस्त n. comprises therefore,  in Pāṇini,  the
radical syllable and the syllable of reduplication (which
latter is called by him अभ्यास
 VI. 1. 5.: उभे अभ्यस्तम्
VI. 1. 4.: पूर्वोऽभ्यासः)
 e. g. ददा--,  and नेनिज्--of
ददाति and नेनिजति are अभ्यस्तम् (द--and ने--being
in these words the अभ्यास). Kātyāyana and Patanjali con-
clude from this definition of Pāṇini that the term can only
be used where there are two syllables representing the re-
duplication and that it is not applicable to the first syllable
in instances like ईर्त्सन्ति (the desid. of ऋध्) or ईप्सन्ति
(the desid. of आप्) (Kāty.: उभेग्रहणं संज्ञिनिर्देशार्थम्
Pat.: अन्तरेणाप्युभेग्रहणं प्रकृतः संज्ञिनिर्देशः । कथं द्वे इति
वर्तते । इदं तर्हि प्रयोजनम्
 Kāty.: यत्रोभे शब्दस्वरूपे श्रूयेते
तत्राभ्यस्तसंज्ञा यथा स्यात्
 Pat.: इह मा भूत् । ईर्त्सन्ति ईप्स-
न्तीति । ईर्त्सन् । ईप्सन् । ऐर्त्सन् । ऐप्सन्). [The learned
Paṇḍits who partly complied and partly composed the
comm. of the present ed. of Pāṇ. have been mistaken,  con-
sequently,  when they supply at the term अभ्यस्त the word
धातु,  instead of अङ्ग,  in their gloss on VI. 1. 189. (‘अभ्यस्त-
संज्ञकानां धातूनाम् &c.’ instead of …अङ्गानाम्)
 for
such an ellipsis would unduly restrict the bearing of the
rule and be at variance not merely with the process of re-
duplication as conceived by Pāṇini (I. 1. 59.),  but with the
neuter gender of the term. Pāṇini,  it is true,  calls the
seven quoted radicals जक्ष् &c. ‘अभ्यस्त’ (whence Patanjali
speaks of सप्त जक्षित्यादयोऽभ्यस्तसंज्ञकाः--scil. धातवः--, 
and the Kāś. comments जक्ष इत्ययं धातुरित्यादयश्चान्ये षड्
धातवोऽभ्यस्तसंज्ञका भवन्ति,  which is a much clearer para-
phrase of the Vārtt. and Bhāṣya,  than the modern gloss
which renders षष् of the Sūtra simply with सप्तन्),  but, 
not to speak of the exceptional nature of these radicals
which are not of a primitive kind,  is is obvious that Pā-
ṇini,  in connecting the neuter अभ्यस्तम् (of the preceding
Sūtra) with the word जक्षित्यादयः (of the following),  did
not mean the धातु,  but the अङ्ग of these radicals,  espe-
cially as he treats of the rules concerning the अभ्यस्त,  in
the chapter on अङ्ग (VI. 4. 1. to the end of the seventh
book). The same inaccuracy of supplying the word धातु, 
instead of अङ्ग,  has been frequently committed by the same
Paṇḍits in the last named chapter (e. g. VII. 4. 69. 73. 84. 85.
86. 87. 88. 89. 90. 91. 92. 96. 97. &c. &c. where the Kāśikā either
omits the word supplied or has अङ्ग),  but even Jayāditya
himself has nodded,  though rarely.--One Sūtra may,  in-
deed,  lead to the assumption that Pāṇini,  too,  speaks of
a धातु which is अभ्यस्त,  but merely apparently
 VI. 1. 32. he
rules ह्वः संप्रसारणम् ‘there is samprasāraṇa of the radical
ह्वे’
 and VI. 1. 33. he adds ‘अभ्यस्तस्य’
 this latter word, 
however,  does not mean ‘when ह्वे is अभ्यस्त’,  but,  acc. to
Kāty. and Pat.,  when there is a reason for making ‘a re-
duplicated base’ of ह्वे (viz. in the desid.,  intens. &c.)
 for
it is not this base (of two syllables) that suffers sampra-
sāraṇa,  but the radical when it is not yet a reduplicated
base
 properly speaking अभ्यस्तनिमित्ते would have been
therefore a better Sūtra than अभ्यस्तस्य
 and,  continues
Kātyāy.,  if Pāṇini meant to rule that a reduplicated base
(अभ्यस्त) suffers sampr.,  a prohibition was at least required
for the syllable of reduplication (अभ्यास) &c.: Patanj.: ह्वो
ऽभ्यस्तस्येत्युच्यते । न चैतद् ह्वोऽभ्यस्तम् । कस्य तर्हि ह्वाययतेः ।
ह्व एतदभ्यस्तम् । कथम् । एकाचो द्वे प्रथमस्येति (VI. 1. 1.) ।
एवं तर्हि ह्वयतेरभ्यस्तस्येत्युच्यते । न चात्र ह्वयतिरभ्यस्तम् ।
कस्तर्हि । ह्वाययतिः । ह्वयतिरेवात्राभ्यस्तम् । कथम् । एकाचो
द्वे प्रथमस्येत्येवमपि
 ॥ K. Vārtt.: अभ्यस्तनिमित्तेऽनभ्यस्तसंप्र-
सारणार्थम् ॥
 Pat.: अभ्यस्तनिमित्त इति वक्तव्यम् । किं प्रयोज-
नम् । अनभ्यस्तस्य संप्रसारणार्थम् । अनभ्यस्तस्य संप्रसारणं यथा
स्यात् । जुहूषति । जोहूयते ॥
 K. Vārtt.: अभ्यस्तस्य प्रसारणे
ह्यभ्यासप्रसारणाप्राप्तिः ॥
 Pat.: अभ्यस्तप्रसारणे हि अभ्यास-
प्रसारणस्याप्राप्तिः स्यात् &c.--In the Vārtt. 1. to VI. 1.
186. अभ्यस्तसिच् is a Dwandwa,  before it becomes com-
pounded with the following अर्थ. E. अस् (cl. 4) with अभि, 
kṛt aff. क्त.

Apte Hindi

Hindi

अभ्यस्त
भू* क* कृ* - अधि+अस्+क्त
"बार-बार दोहराया गया, बार-बार अभ्यास किया गयाप्रयोग में लाया गया, आदत डाली हुई"

अभ्यस्त
भू* क* कृ* - अधि+अस्+क्त
"सीखा हुआ, पढ़ा हुआ"

अभ्यस्त
भू* क* कृ* - अधि+अस्+क्त
गुणा किया गया

अभ्यस्त
भू* क* कृ* - अधि+अस्+क्त
द्वित्व किया गया

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अभ्यस्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ
अभ्यस्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > अभि + असु (क्षेपणे) - "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "शैशवेऽभ्यस्तविद्यानां यौवने विषयैषिणाम्"
उल्लेखाः - > रघु० १-८
अभ्यस्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದ್ವಿತ್ವ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಧಾತುವಿನ ಭಾಗಗಳು /ಅಭ್ಯಾಸ ಸಂಜ್ಞೆ ಹೊಂದಿರುವ ಧಾತು
प्रयोगाः - > "उभे अभ्यासस्य"
उल्लेखाः - > पा० सू०

L R Vaidya

English

 aByasta {% a. (f. स्ता) %} 1. Repeated,  frequently practised,  नयनयोरभ्यस्तगामीलनम् Am.S.92
studied,  नाभ्यस्ता भुवि वादिवृन्ददमनी विद्या Bhartr.iii.89
multiplied (in math.)
reduplicated (in gram.)

Abhyankara Grammar

English

अभ्यस्त  repeated,  redoubled word or wording or part of a word. The term अभ्यस्त is applied to the whole doubled expression in Pāṇini's grammar,  cf. उभे अभ्यस्तम् P. VI.1.6
 (2) the six roots with जक्ष् placed at the head viz. जक्ष् ,  जागृ,  दरिद्रा ,  चकास्,  शास्,  दीधी and वेवी which in fact are reduplicated forms of घस् ,  गृ,  द्रा,  कास् ,  शस् ,  धी and वी.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  गुणित,  आहत,  अभिहत,  विनिघ्न,  क्षुण्ण,  व्यस्त,  संगुणीकृत,  प्रत्युत्पन्न,  पूरित,  पिण्डित,  अभ्यस्त
adjective
 
यत् गुण्यते।
 "गुणिताः अङ्काः सर्वाणि योजयतु।"

Synonyms:
  अभ्यस्त,  ओकिवस्,  चुञ्चु,  धृतव्रत
adjective
 
यस्य अभ्यासं क्रियते।
 "श्यामः बहुकष्टस्य अभ्यस्तः अस्ति।"

Synonyms:
  प्रयुक्त,  प्रयोजित,  उपयोजित,  व्यवहृत,  व्यवहारित,  सेवित,  उपसेवित,  भुक्त,  उपभुक्त,  धृत,  अभ्यस्त
adjective
 
यस्य उपयोगः कृतः।
 "मिष्टान्नविक्रेता मिष्टान्ने प्रयुक्तानां पदार्थानां सूचिम् अकरोत्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

goms pa
१) अभ्यस्त २) अभ्यास ३) आधान ४) प्रहत ५) भावना

goms par byed pa
अभ्यस्त

rjes su ldan
अभ्यस्त

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अभ्यस्त त्रि०
  अभि + अस--क्त । पौनःपुन्येनैकजातीयाकियाकर्मणि पुनःपुनरावर्त्तिते । “शैशवेऽभ्यस्तविद्यानां यौवनेविषयैषिणामिति” रघुः । २ “उभे अभ्यस्तम्” पा०उक्तयोः कृतद्वित्वयोरुभयोः धातुभागयोः । “नाभ्य-स्ताच्छतुः” “अभ्यस्तस्य च” पा० ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.