| YouTube Channel

अभ्यङ्ग (abhyaGga)

 
शब्दसागरः
English
अभ्यङ्ग
m.
 (-ङ्गः)
1. Rubbing the body with unctuous substances
smear-
ing the body with oil, inunction.
2. Unguent, liniment, oily applica-
tion.
3. Applying collyrium to the eyes.
4. Sediment of oil, oil cake.
E.
 अभि, and अञ्ज to anoint, घञ्
aff.
Capeller Eng
English
अभ्यङ्ग
m.
 smearing, unction, unguent.
Yates
English
अभ्य_ङ्ग (ङ्गः) 1.
m.
 Rubbing the body
with an unctuous substance.
Spoken Sanskrit
English
अभ्यङ्ग abhyaGga
m.
 inunction
अभ्यङ्ग abhyaGga
m.
 unguent
अभ्यङ्ग abhyaGga
m.
 rubbing with unctuous substances
Wilson
English
अभ्यङ्ग
m.
 (-ङ्गः)
1 Rubbing the body with unctuous substances
smearing the body with oil,
inunction.
2 Unguent, liniment, oily application.
3 Applying collyrium to the eyes.
4 Sediment of oil, cake.
E.
 अभि, and अञ्ज to anoint, घञ्
aff.
Apte
English
अभ्यङ्गः [abhyaṅgḥ], 1 Smearing the body with unctuous or oily substances, smearing with oil
अभ्यङ्गने पथ्यमलंचकार
Ku.*
 7.7
स्तन्यदानाभ्यङ्गपोषणादिभिः पुपोष
Pt.*
 5
Ms.*
 2.178.
Smearing in general, inunction.
An unguent, salve, liniment.
cream of milk
(Nigh.).
Apte 1890
English
अभ्यंगः 1 Smearing the body with unctuous or oily substances, smearing with oil
अभ्यंगनेपथ्यमलंचकार Ku. 7. 7
स्तन्यदानाभ्यंगपोषणादिभिः पुपोष Pt. 5, Ms. 2. 178.
2 Smearing in general, inunction.
3 An unguent, salve, liniment.
Monier Williams Cologne
English
अभ्य्-अङ्ग
m.
 rubbing with unctuous substances, inunction,
Mn.
 ii, 178,
&c.
unguent,
Suśr.
&c.
Monier Williams 1872
English
अभ्य्-अङ्ग, अस्, m. rubbing with unctuous sub-
stances, smearing the body with oil, inunction
un-
guent, liniment.
Goldstucker
English
अभ्यङ्ग Tatpur. m. (-ङ्गः)
^1 Anointing, in general
e. g. Jai-
minīyanyāyam.: ज्योतिष्टोमे श्रूयते दीक्षार्थाभ्यङ्गे…। तत्र
बर्हिषि समूलच्छेदस्याभ्यङ्गे नवनीतस्य पुरोडाशे यथोचितपा-
कस्य च विधेयतया सर्वमवशिष्टं स्तावकम्. See also अभ्यञ्जन.
^2 Rubbing the body with unctuous substances, smearing
the body with oil, inunction
e. g. Suśr.: स्नानाभ्यङ्गदिवा-
स्वप्नशीतव्यायामयोषितः । न भजेत स्वरोत्सृष्टो यावन्नो बलवा-
न्भवेत्.--Raghunandana quotes in the Śuddhitattva (II.
p. 132) the following definition (आयुर्वेदोक्तपारिभाषिकं) of
the word: मूर्ध्नि दत्तं यदा तैलं भवेत्सर्वाङ्गसंगतम् । स्रोतो-
भिस्तर्पयेद्बाहू अभ्यङ्गः स उदाहृतः । तैलमल्पं यदङ्गेषु न च
स्याद्वाहुतर्पणम् । सा मार्ष्टिः पृथगभ्यङ्गो मस्तकादौ प्रकीर्तितः
‘when oil is applied to the head, goes over the whole
body and delights with its flood the arms, this is called
Abhyanga
but when little oil comes on the body and the
arms are not much wetted, such partial inunction of the
head &c. is called Mārṣṭi’. The medicinal effect of this
practice is thus briefly described in the Rājanigh.: अभ्यङ्गो
मार्दवकरः कफवातविनाशनः । धातूनां पुष्टिजननः सुत्वम्वर्ण-
वलप्रदः । पादाभ्यङ्गोऽथ निद्राकृच्चक्षुषः पादरोगहा । चक्षुषि
प्रतिबद्धे द्वे शिरे पादगते नृणाम् । अतश्चक्षुःप्रसादार्थं पादा-
भ्यङ्गं समाचरेत् (comp. also Wise, Hindu syst. of Med. p. 93).
A religious student, an anchorite and a widow are for-
bidden to anoint themselves
Manu: (ब्रह्मचारी वर्जयेत्)
अभ्यङ्गमञ्जनं चाक्ष्णोरुपानच्छत्रधारणम्)
Prachetas (as quoted
by Raghunand.): ताम्बूलाभ्यञ्जनं चैव कांस्यपात्रे च भोजनम् ।
यतिश्च ब्रह्मचारी च विधवा च विवर्जयेत्).
^3 Unguent, lini-
ment
e. g. Suśr.: स्फोटजन्मरुजास्रावत्वक्पाकः स्वेदनं ज्वरः ।
दरणं चापि मांसानामभ्यङ्गे विषसंयुते. [
^4 Applying colly-
rium to the eyes.
^5 Sediment of oil, oil cake (Wilson)].
See the following. E. अञ्ज् with अभि, kṛt aff. घञ्.
Benfey
English
अभ्यङ्ग अभ्यङ्ग, i. e. अबि-अञ्ज् + अ,
m.
Unction, Man. 2, 178.
Apte Hindi
Hindi
अभ्यङ्गः
पुं*
 - अभि+अञ्ज्+घञ्
"किसी तेल या चिकने पदार्थ को शरीर पर मलना, तेल की मालिश "
अभ्यङ्गः
पुं*
 - अभि+अञ्ज्+घञ्
"मालिश, लेप"
अभ्यङ्गः
पुं*
 - अभि+अञ्ज्+घञ्
उबटन
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अभ्यङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೈಲಾಭ್ಯಂಗ /ಮೈಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುವುದು
निष्पत्तिः - > अभि + अञ्चू (व्यक्त्यादौ) - "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "निर्नाभि कौशेयमुपात्तबाणमभ्यङ्गनेपथ्यमलञ्चकार"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-७
अभ्यङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಳಿಯುವುದು /ಲೇಪನೆ ಮಾಡುವುದು
अभ्यङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುಲಾಮು /ಲೇಪನೆ ಮಾಡುವ ತೈಲ ಮುಂತಾದುದು
निष्पत्तिः - > कर० "घञ्" (३-३-१२१)
L R Vaidya
English
aByaMga {% m. %} 1. Anointing in general
2. rubbing the body with unctuous substances, e.g. अभ्यंगनेपथ्यमलंचकार
3. an unguent.
Bopp
Latin
अभ्यङ्ग m. (r. अञ्ज् ungere s. अ) unctio. UP. 50.
Indian Epigraphical Glossary
English
abhyaṅga (IA 22), smearing the body with oil.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अभ्यङ्गः,
पुं,
 (अभि + अन्ज घञ् कुत्वं ।) तैलमर्दनं ।तत्पर्य्यायः । स्नेहनं २ । इति राजनिर्घण्टः ॥
यथा, --“तैलमल्पं यदङ्गेषु न च स्याद्बाहुतर्पणं ।सा मार्ष्टिः पृथगम्यङ्गो मस्तकादौ प्रकीर्त्तितः ॥
अभ्यङ्गमाचरेन्नित्यं स जराश्रमवातहा ।शिरःश्रवणपादेषु तं विशेषेण शीलयेत्” ॥
इत्यायुर्व्वेदः ॥
* ॥
अस्य गुणाः । मार्दवकारित्वं ।कफवातनाशित्वं । धातुपुष्टिजनकत्वं । त्वग्वर्णबल-प्रदत्वञ्च ॥
पादाभ्यङ्गगुणाः । निद्राचक्षुर्हितकारित्वं ।पादरोगनाशित्वञ्च ॥
पादगते द्वे शिरे चक्षुषिसम्बद्धे स्तः अतश्चक्षुर्हितार्थिना पादाभ्यङ्गः कर-णीयः ॥
कफग्रस्तकृतभेदवमनाजीर्णिभिर्नाभ्यङ्गःकरणीयः । इति राजवल्लभः ॥
* ॥
अपरञ्च ।“मूर्द्ध्नि दत्तं यदा तैलं भवेत् सर्व्वाङ्गसङ्गतं ।स्रोतोभिस्तर्पयेद्बाहू स चाभ्यङ्ग उदाहृतः” ॥
तत्पर्य्यायः । अम्यञ्जनं २ । इति शुद्धितत्त्वधृता-युर्व्वेदः ॥
आभां इति भाषा ।
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अभ्यङ्ग
पु०
 अभि + अन्ज--घञ् कुत्वम् । तैलादिमर्द्दने ।“मूर्ध्नि दत्तं यदा तैलं भवेत् सर्वाङ्गसङ्गतम् । स्रोतोमिस्त-र्पयेत् बाहू अभ्यङ्गः स उदाहृतः” “तैलमल्पं यदाङ्गेषुन च स्याद्बाहुतर्पणम् । संमार्ष्टिबहुशोऽभ्यङ्गोमस्तकादौप्रकीर्त्तितः” इति चवैद्यकोक्ते २ विशेषाभ्यङ्गे च । “तैलाभ्य-ङ्गनिषेधे तु तिलतैलं निषिध्यते” । “अतैलं सार्षपं तैलंयत् तैलं पुष्पवासितम् । अंदुष्टं पक्वतैलञ्च स्नानाभ्यङ्गेषुनित्यश” इति च ति० त० स्मृतिः । “अभ्यङ्गनेपथ्यमलञ्चकार” कुमा० । “अभ्यङ्गमञ्जनञ्चाक्ष्णोरुपान-च्छत्रधारणमिति” मनुः । “अभ्यङ्गमाचरेन्नित्यं सजरा-श्रमवातहम्” । “शिरःश्रवणपादेषु तं विशेषेण शोल-येत्” वैद्य० ।
Burnouf
French
अभ्यङ्ग अभ्यङ्ग
m.
 (अञ्ज्) onction.
अभ्यञ्जन
n.
 huile pour la toilette ou pour l'onction sacrée.
Stchoupak
French
अभ्य्-अङ्ग-
m.
 onction ou onguent
°अञ्जन- nt. id.