अभिसार (abhisAra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 अभिसार m.
  (-रः)
	 1. Strength.
	 2. War,  battle.
	 3. A companion,  a follower.
4. The instrument or agent.
	 5. An assignation,  an appointment. E.
 
अभि before सृ to go,  affix घञ्.

Capeller Eng

English

 अभिसार m.
  approach,  attack
 love-visit,  appointment. 

Yates

English

 अभि-सार (रः) 1.
m.
  Strength
 war
assignation
 agent
 follower.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

अभिसार 	-	 abhisAra 	-	 m.
  	-	  messenger's pay
अभिसार 	-	 abhisAra 	-	 m.
  	-	  convergence
अभिसार 	-	 abhisAra 	-	 m.
  	-	  companion
अभिसार 	-	 abhisAra 	-	 m.
  	-	  assault
अभिसार 	-	 abhisAra 	-	 m.
  	-	  purificatory rite
अभिसार 	-	 abhisAra 	-	 m.
  	-	  meeting
अभिसार 	-	 abhisAra 	-	 m.
  	-	  rendezvous (of lovers)
अभिसार 	-	 abhisAra 	-	 m.
  	-	  attack

 
   अभिसार  abhisAra m.
   messenger's pay  
   अभिसारी  abhisArI m.
   messenger's pay     
            

Wilson

English

 अभिसार
m.
  (-रः)
1 Strength.
2 War,  battle.
3 A companion,  a follower.
4 The instrument or agent.
5 An assignation,  an appointment.
E.
  अभि before सृ to go,  affix घञ्.

Apte

English

अभिसारः [abhisārḥ],  1 Going to meet (as a lover),  appointment,  assignation
 रतिसुखसारे गतमभिसारे मदनमनोहरवेशम् Gīt.*
  5.

The place where lovers meet by appointment,  rendezvous
 त्वरितमुपैति न कथमभिसारम् Gīt.*
  6.

An attack,  assault
 श्वो$भिसारः पुरस्य नः Rām. 

War,  battle.

A follower,  companion. 

Might,  power.

An instrument,  means
 अभिसारेण सर्वैण तत्र युद्धमवर्तत Mb.
 *  3.15.4.

A purificatory rite.

(˚राः pl.
 ) N.
  of a people. -री N.
  of a town.  Comp.
   स्थानम् a place fit for making appointments
 see under अभिसारिका below.

Apte 1890

English

 अभिसारः 1 Going to meet (as a lover),  appointment,  assignation
 रतिसुखसारे गतमभिसारे मदनमनोहरवेशं Gīt. 5. 
2 The place where lovers meet by appointment,  rendezvous
 त्वरितमुपैति न कथमभिसारं Gīt. 6. 
3 An attack,  assault
 श्वोऽभिसारः पुरस्य नः Rām. 
4 War,  battle. 
5 A follower,  companion. 
6 Might,  power. 
7 An instrument. 
8 A purificatory rite. 
9 (°राः pl.) N. of a people. 
री N. of a town. 
Comp. 
स्थानं a place fit for making appointments
 see under अभिसारिका below. 

Monier Williams Cologne

English

 अभि-सार a &c.
   See अभि-√ सृ.

 अभि-सार b m.
  attack,  assault,  R.
 

 meeting,  rendezvous (of lovers),  Sāh.
 
 Gīt.
  &c.
  

 ‘pay for coming’,  messenger's pay,  Buddh.
 

 companion,  L.
 

 a purificatory rite,  L.
 

 (एण) instr. (with सर्वेण) =
  सर्वाभिसारेण,  q.v.,  MBh.
   iii,  639 (cf.   लोहाभिसार and अभीसार)

 N.
  of a people,  MBh.
   &c.
  

Monier Williams 1872

English

 अभि-सार,  अस्,  m. attack,  assault
 meeting,  rendez-
vous
 companion,  follower
 war,  battle
 a purificatory
rite
 going to meet a lover,  an assignation,  appoint-
ment
 (आस्),  m. pl.,  N. of a people
 (ई),  f.,  N. of a town.

Goldstucker

English

 अभिसार Tatpur. 1. m. (-रः)
	^1 An assignation,  a lover's
appointment
 e. g. Gītagov.: रतसुखसारे गतमभिसारे मद-
नमनोहरवेशम् । न कुरु नितम्बिनि गमनविलम्बमनुसर तं
हृदयेशम्
 or in the following verse (which exemplifies an
alliteration called महाचक्र or कुलालचक्र q. v.): राधा श्रुता-
लिवचना विरसाभिसारा रासाभिसारसमये विवृतापकारा ।
राका पतावृतपराप्यपयातमारा रामातया परमदुर्गलिताश्रु-
धारा
 or Vivādachint.: स्त्रियं पुरुषं वाभिसारं प्रति संचार-
यति यश्च तयोरभिसारस्थानं ददाति तौ पारदारिकवद्दण्ड्यौ.
	^2 An army.
	^3 An attack
 e. g. Rāmāy.: प्रवृत्तिस्तैरिहाख्या-
ता श्वोऽभिसारः पुरस्य नः (Dharaṇik.: = युद्ध
 battle,  war).
	^4 A follower.
	^5 A purificatory ceremony
 (viz. lustration
of arms). [In the explanation of the Dharaṇik.: अभिसारो
बले युद्धे सहाये साधनेऽपि च,  the meaning बल and साधन
are clearly founded on the compound words सर्वाभिसार
and लोहाभिसार,  the former meaning the making a whole
army ready for attack or battle,  and the latter a ceremony
observed by princes before opening a campaign
 the mean-
ing बल in the Dharaṇik. should therefore not be rendered
‘strength’,  not the meaning साधन ‘instrument’.]
	^6 A
fish
 (according to the Nighaṇtaprakāśa).
2. m. pl. (-राः) The name of a country,  in the south-
west of Kashmir,  the modern Hazār
 usually mentioned
together with the Dārva (e. g. Bhīṣmap. Mahābh.: दार्वा-
भिसारा दारदाः पुण्ड्राश्चैव सहस्रशः
 or Rājatar.: शीते
दार्वाभिसारादौ षण्मासान्पार्थिवोऽवसत्)
 the Abisares of
Arrian
 (comp. Wilson's Arr. Antiq. p. 190
 Troyer's Rājatar.
11. cc. s. v.
 Lassen's Ind. Alterth. II. pp. 138. 144. 146. 154 ff.
235. 467. 669. 887. &c.).
3. f. (-री) The name of a town
 probably the capital
of the country Abhisāra
 Sabhāp. Mahābh.: अभिसारीं ततो
रम्यां विजिग्ये कुरुनन्दनः. E. सृ with अभि,  kṛt aff. घञ्
 the
fem. in ई is irregular. Comp. also the two following articles.

Benfey

English

 अभिसार अभिसार,  i. e. अभि-सृ + अ, 
m.
 
 1. A lover's appointment,  a ren-
dezvous.
 2. An attack,  Rām.  6,  9,  19.
 3. plur. The name of a people.
 -- Comp.
 
लोह-,  m.
  lustration of arms.

Apte Hindi

Hindi

अभिसारः
पुं*
  - अभि+सृ+घञ्
"प्रिय से मिलने के लिये जाना, नियत करना या स्थिर करना"

अभिसारः
पुं*
  - अभि+सृ+घञ्
"वह स्थान जहाँ नायक नायिका नियत समय पर मिलते हैं, संकेतस्थल"

अभिसारः
पुं*
  - अभि+सृ+घञ्
"हमला, आक्रमण"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

अभिसार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಣಯಿಯು ಸಂಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಕೇತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು
निष्पत्तिः - > अभि + सृ (गतौ) - भावे "घञ्" (३-३-१८)
अभिसार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಕ್ರಮಣ /ಮುತ್ತಿಗೆ'
प्रयोगाः - > "श्वोऽभिसारः पुरस्य नः"
उल्लेखाः - > रामा०
अभिसार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಲ /ಶಕ್ತಿ
अभिसार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯುದ್ಧ
अभिसार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಕೇತಸ್ಥಾನ
निष्पत्तिः - > अधि० "घञ्" (३-३-१२१)
अभिसार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಂಗಡಿಗ /ಒಡನಾಡಿ
निष्पत्तिः - > अभि + सृ (गतौ) + णिच् - "अच्" (३-१-१३४)

L R Vaidya

English

 aBisAra {% m. %} 1. An assignation,  an appointment of lovers,  रतिसुखसारे गतमभिसारे मदनमनोहरवेशम् Git.G.v.
 2. a place where lovers meet by previous appointment,  त्वरितमुपैति न कथमभिसारं हरिरिति वदति सखीमनुजारम् Git.G.vi.

E Bharati Sampat

Sanskrit

(पु) अभि+सृ(गतौ)+घञ्(भावे) । ‘भावे’ ३.३.१८। १.मेलनार्थं गमनम्, नायकयोरेकतरेण रागेण सङ्केतस्थानगमनम् । २.शक्‍ति:। ३.आक्रमणम् । ‘श्वोऽभिसार: पुरस्य न:’ रामा०। अभि+सृ+घञ्(अधि०) । ‘हलश्च’ ३.३.१२१। ४.युद्धम् । ५.सङ्केतस्थानम् । (वि) अभि+सृ+णिच्+अच् । ‘नन्दिग्रहि०’ ३.१.१३४। ६.सहचर: । ‘अभिसारेण सर्वेण यतो युद्धमवर्तत’ महाभा०३प०।

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 abhisāra,  m. (nowhere recorded
 corresponds to Pali abhihāra,  also BHS,  see s.v.,  which in Pali is cpd. with bhatta-,  cf. bhaktābhisāra below
 abhi-harati has a mg. appropriate to this in Skt.,  and abhi-sarati does not
 only in Divy,  MPS,  and MSV
 var. twice atisāra),  gift,  present,  honorarium: Divy 〔6.18,  20〕 (here given to a bringer of good tidings)
 usually of food offered to the Buddha and or his monks,  Divy 〔187.23〕,  and almost always in the cpd. bhaktābhi° offering of food,  MPS 〔6.8〕
 Divy 〔43.22〕 (mss. °āti°)
 〔65.2〕
 〔81.16〕
 〔85.16〕
 〔97.3〕 (ed. °saras)
 〔177.26〕 (mss. °āti°)
 〔183.21〕
 〔285.2—3〕
 〔286.26〕
 of a physicianʼs fee,  MSV 〔i.218.10 f.〕
 〔ii.25.20〕.

Mahabharata

English

Abhisāra,  a people (cf. VP.,  II,  174--5
 “bordering on Kashmir,  to the south and west”) (= Abhīº). Together with other barbarous tribes they fight Arjuna on the 14th day of the great battle,  VII,  93,  3380 (printed Dārvātisāra…) (Jayadrathavadhap.). They are mentioned by Kṛshṇa among the auxiliaries of Duryodhana,  VIII,  73,  3652 (Dārvāº) (Karṇap.),  on the 17th day of the battle.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 अभिसारः,  पुं,
   (अभि + सृ + आधारे घञ् ।) बलं ।युद्धं । सहायः । साधनं । इति धरणी ॥
 स्त्री-पुंसयोरन्यतरस्यान्यतरार्थं सङ्केतस्थलगमनं । इत्य-लङ्कारशास्त्रं ॥
 (“रतिसुखसारे गतमभिसारेमदनमनोहरवेशं” । इति गीतगोविन्दे । “एवंकृताभिसाराणां पुंश्चलीनां विनोदने” । इतिसाहित्यदर्पणे ।)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 अभिसार पु०
  अभि + सृ--आधारादौ घञ् । १ युद्धे,  २ साहाय्ये, ३ साघने ४ स्त्रियाः पुंसो वा संभोगार्थं निर्ज्जन-सङ्केतस्थानशमने च । “आरब्धे रभसान्मया प्रियसखि!क्रीडाभिसारोत्सवे” । अभिसारप्रकारश्च । “स्वेषु गात्रेषुसंलीना मूकीकृतविभूषणा” । अवगुण्ठनसंवीता कुल-जाऽभिसरेद्यदि । विचित्रोज्ज्वलवेशा तु वलन्नूपुरनि-स्वना प्रमोदस्मेरवदना स्याद्वेश्याऽभिसरेद्यदि । मदस्ख-लितसंलापा विभ्रमीत्पुल्ललोचना । आविद्धगति-सञ्चारा स्वात् प्रेष्याऽभिसरेद्यदि ॥
 क्षेत्र वाटी भग्नदेवा-लयो दूतीगृहं वनम् । मालयञ्ज श्मशानञ्च नद्यादीनां तटीतथा एवं कृताभिसाराणां पुश्चलीनां विनोदने,  स्थानान्यष्टौतथा ध्वान्तच्छन्नेषु क्वचिदाश्रये” इति सा० द० । कर्त्तरिघञ् अनुचरेपु०  “अभिसारेण सर्वेण ततोयुद्धमवर्त्तत”भा० ब० प० ।

Capeller

German

 अभिसार m.
  Angriff,  Liebesbesuch
 Pl.
Volksname.

Burnouf

French

 अभिसार अभिसार m.
  (सृ) rencontre,  bataille.
Instrument
 agent.
		 Compagnon,  camarade. Cf.  अभिसर।
अभिसारिक a. qui va vers
 qui va voir
 qui accompagne. -- S.
f.
  अभिसारिका femme qui court après les hommes,  qui va chez
ceux qu'elle aime.

Stchoupak

French

 अभि-सार-
 m.
  attaque 
 rendez-vous 
 armée,  troupes d'attaque 
 pl.
  n.
 
d'un peuple aux abords du Cachemire.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.