धातुः: ली
मूलधातुः: लीङ्
धात्वर्थः: श्लेषणे
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: लीयते
अनुबन्धादिविशेषः: ओदित्


धातुः: ली
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: द्रवीकरणे
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: लाययति-ते,लयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः: आधृषीयः


धातुः: ली
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: श्लेषणे
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: लिनाति
अनुबन्धादिविशेषः: प्वादिः ल्वादिः च,ईकारान्तः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

ली (अर्थः)  द्रवीकरणे
( लाययति लयति लेता ) श्विडीङिवर्णेष्वथशीञ्श्रिञावपीत्येते एवेवर्णान्तेषु सेट इति नियमान्नेट् "विभाषा लीयतेः'' इत्यात्त्वविकल्पमस्यापीच्छन्मैत्रेयो "लीलोर्नुग्लुकौ'' इत्यात्त्वपक्षे लुको विकल्पनाल्लुकं चोदाजहार, अनात्त्वे तु नुक्, तदभावे वृद्ध्यायौ च तदयुक्तम् आत्त्वे लीनातिलीयत्योर्यका निर्द्देष इति भाष्ये उक्तत्त्वादस्यात्त्वाभावात् पुरुषकारेऽप्युक्तं देवेनास्यात्त्वे लुगादि प्रदर्शनं मैत्रेयविस्रम्भादयुक्तंचेदं  भाष्यविरोधित्त्वादिति श्लेषणे श्यनि लीयते लिनातीति श्नि  271

ली  (अर्थः)  श्लेषणे
( लिनाति लिनातु अलिनात् लिनीयात् ललौ लिलाय लिल्यतुः ललाथ लिलेथ लिलयिथ लिल्यिव) "विभाषा लीयतेः'' इत्येज्विषये ल्यपि वाऽऽत्त्वविकल्पः किति लिटि एज्विषयत्वाभावान्नात्वम् ( लाता लेता ) इत्यादि सर्वं लीयतिवन्नेयम् 30

ली द्रवीकरणे 
- विलापयति विलीनयति विलाययति लयति (30)  अन्यत्र लीयते लिनाति  256

ली  श्लेषणे 
- लिनाति  लिलाय ललौ  लिल्यतुः  विलास्यते विलेष्यते  लीनम्  लीनिः  33

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ली द्रवीकरणे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> आधृषीयः। </li> <li>तेन णिज्विकल्पः। </li> <li>‘यौ द्रवीकरणेऽनात्वे लीनयेल्लाययेल्लयेत्।। </li> <li><a href="#foot_krm03">3</a> लापयेत् लालयेदात्वे श्लेषणे लीयतेऽलिनात्।’ <a href="#foot_krm04">4</a> इति देवः। </li> <li>लायकः-यिका, लिलाययिषकः-षिका, लायकः-यिका, लिलीषकः-षिका, लेलीयकः-यिका;</li> <li> लाययिता-त्री, लिलाययिषिता-त्री, लेता-त्री, लिलीषिता-त्री, लेलीयिता-त्री;</li> <li> इत्यादीनि रूपाणि सर्वाणि ण्यन्तरूपाणि, ण्यन्तप्रकृतिकसन्नन्तरूपाणि च विना क्रैयादिकप्लिनातिवत् <a href="#foot_krm05">5</a> ऊह्यानि। </li> <li>ण्यन्ते-तत्प्रकृतिकसन्नन्ते च इमानि रूपाणि--लाययन्-न्ती, लिलाययिषन्-न्ती;</li> <li> लाययिष्यन्-न्ती-ती-लिलाययिषिष्यन्- न्ती-ती;</li> <li> लायमानः, लिलाययिषमाणः, लाययिष्यमाणः, लिलाययिषिष्यमाणः;</li> <li> लाः-लायौ-लायः;</li> <li> -- -- -- लायितम्-तः, लिलाययिषितम्-तः-तवान्;</li> <li> लायः, लिलाययिषुः;</li> <li> लाययितव्यम्, लिलाययिषितव्यम्;</li> <li> लायनीयम्, लिलाययिषणीयम्;</li> <li> लाय्यम्, लिलाययिष्यम्;</li> <li> ईषल्लायः-दुर्लायः-सुलायः;</li> <li> लाय्यमानः, लिलाययिष्यमाणः;</li> <li> लायः, लिलाययिषः;</li> <li> लाययितुम्, लिलाययिषितुम्;</li> <li> लायना, लिलाययिषा;</li> <li> लायनम्, लिलाययिषणम्;</li> <li> लाययित्वा, लिलाययिषित्वा;</li> <li> प्रलाय्य, प्रलिलाययिष्य;</li> <li> लायम् २ -लाययित्वा २;</li> <li> लिलाययिषम् २-लिलाययिषित्वा २। इति विशेषः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१४९३)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१८१२। सक। अनि। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [पृष्ठम्११६७+ २६]</li> <li id="foot_krm04">04 => (श्लो १७-१८)</li> <li id="foot_krm05">05 => (१०८१)</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ली श्लेषणे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> प्वादिः, ल्वादिश्च। </li> <li>‘यौ द्रवीकरणेऽनात्वे लीनयेत् लाययेत् लयेत्।। </li> <li>लापयेल्लालयेदात्वे श्लेषणे लीयतेऽलिनात्।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a> <a href="#foot_krm05">5</a> लायकः-यिका, <a href="#foot_krm06">6</a> लालकः-लिका, <a href="#foot_krm07">7</a> लीनकः-निका, निलापकः-पिका, <a href="#foot_krm08">8</a> लिलीषकः- षिका, <a href="#foot_krm09">9</a> लेलीयकः-यिका;</li> <li> <a href="#foot_krm10">10</a> लेता-लेत्री, लाता-त्री, लापयिता-लालयिता-त्री, लीनयिता-त्री, लिलीषिता-त्री, लेलीयिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm11">11</a> लिनन्-ती, लापयन्, लालयन्, लीनयन्-न्ती, लिलीषन्-न्ती;</li> <li> -- लास्यन्-लेस्यन्-न्ती-ती, लापयिष्यन्-लालयन्-लीनयन्-न्ती-ती, लिलीषिष्यन्-न्ती-न्ती;</li> <li> -- -- लापयमानः-लालयमानः-लीनयमानः, -- लेलीयमानः;</li> <li> -- <a href="#foot_krm12">12</a> जटाभिर्लापयमानः, वर्त्तिकामुल्लापयमानः, बालमुल्लापयमानः;</li> <li> -- लापयिष्यमाणः-लालयिष्यमाणः-लीनयिष्यमाणः, --लेलीयिष्यमाणः;</li> <li> लीः-लियौ-लियः;</li> <li> -- -- -- <a href="#foot_krm13">13</a> लीनम्-नः-नवान्, लापितः-लालितः-लीनितः, लिलीषितः, लेलीतः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm14">14</a> <a href="#foot_krm15">15</a> लयः, लापः-लालः-लीनः, लिलीषुः, लिलापयिषुः, लेल्यः-लेलियः;</li> <li> लेतव्यम्-लातव्यम्, लापयितव्यम्-लालयितव्यम्-लीनयितव्यम्, लिलीषितव्यम्, लेलीयितव्यम्;</li> <li> लयनीयम्-लानीयम्, लापनीयम्-लालनीयम्-लीननीयम्, लिलीषणीयम्, लेलीयनीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm16">16</a> ईषल्लयः-दुर्लयः-सुलयः;</li> <li> -- -- -- लीयमानः, लाप्यमानः-लाल्यमानः-लीन्यमानः, लिलीष्यमाणः, लेलीय्यमानः;</li> <li> लयः, लापः-लालः-लीनः, लिलीषः, लेलीयः;</li> <li> लातुम्-लेतुम्, लापयितुम्-लालयितुम्-लीनयितुम्, लेलीयितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm17">17</a> लीनिः, लापना-लालना-लीनना, लिलीषा, लेलीया;</li> <li> लयनम्, लानम्, लापनम्-लालनम्-लीननम्, लिलीषणम्, लेलीयनम्;</li> <li> लीत्वा, लालयित्वा-लापयित्वा-लीनयित्वा, लिलीषित्वा, लेलीयित्वा;</li> <li> <a href="#foot_krm18">18</a> विलाय-विलीय, विलाप्य-विलाल्य-विलीन्य, विलिलीष्य, विलेलीय;</li> <li> लायम् २ लीत्वा २, लापम् २ -लालम् २ -लीनम् २, <a href="#foot_krm19">19</a> जतुविलायं विलिल्ये, लापयित्वा २ -लालयित्वा २ -लीनयित्वा २, लिलीषम् २, लिलीषित्वा २, लेलीयम् २;</li> <li> लेलीयित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१४९२)</li> <li id="foot_krm02">02 => (९-क्र्यादिः-१५०१। अक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। १७-१८)</li> <li id="foot_krm04">04 => [पृष्ठम्११६५+ २६]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[१। ण्वुलि, ‘विभाषा लीयतेः’ (६-१-५१) इत्याकारविकल्पः--एज्विषये। आत्वपक्षे ‘आतो युक्--’ (७-३-३३) इति युगागमे रूपमेवम्। आत्वाभावपक्षे वृद्धौ आया- देशे च लायकः इत्येव रूपमिति ज्ञेयम्। एवमुत्तरत्रापि।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[२। ‘लीलोर्लुग्नुकावन्यतरस्यां स्नेहविपातने’ (७-३-३९) इति ण्यन्ते लुगागम- विकल्पः--स्नेहविपातने। स्नेहविपातनं नाम कठिनद्रव्यस्याग्नौ निष्टपनेन द्रबी- करणम्। एतद्भिन्नार्थे तु ‘विभाषा लीयतेः’ (६-१-५१) इत्यात्वे ‘अर्तिह्री--’ (७-३-३६) इति पुगागमे लापकः इत्यादीनि रूपाणि।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[३। अनेनैव सूत्रेण (७-३-३९) पाक्षिके नुगागमे लीनकः इत्यादीनि रूपाणि।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[४। सन्नन्ते ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वं सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[५। यङन्ते ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इति गुणोऽभ्यासस्य।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[६। धातोरनिट्त्वात् इडागमो न। गुणः। एवं तव्यदादिष्वपि ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[७। शतरि ‘क्र्यादिभ्यः--’ (३-१-८१) इति श्ना विकरणप्रत्ययः। ‘प्वादीनां ह्रस्वः’ (७-३-८०) इति धातोरीकारस्य ह्रस्वः। ‘श्नाऽऽभ्यस्तयोः--’ (६-४-११२) इत्याकारलोपः।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[८। ‘लियः सम्माननशालीनीकरणयोश्च’ (१-३-७०) इति ण्यन्तात् अकर्त्रभिप्रायेऽपि आत्मनेपदमेव। सम्माननम् = पूजा। शालीनीकरणम् = न्यग्भावनम्। जटाभिः आलापयमानः = जटया हेतुना पूजां समधिगच्छन् इत्यर्थः। वर्तिकामुल्ला- पयमानः = पक्षिविशेषं न्यक्कृत्येत्यर्थः। एतयोरुभयोरेवार्थयोस्तङ्। बालकमुल्ला- पयमानः, वञ्चयन्नित्यर्थः प्रलम्भनार्थेऽपीति वार्त्तिकात् (३४८३)।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[९। ‘ल्वादिभ्यः--’ (८-२-४४) इति निष्ठातकारस्य नकारः।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [पृष्ठम्११६६+ १९]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[१। पचाद्यचि रूपमेवम्। ‘निमिमीलियां खलचोरात्वं न’ (वा। ६-१-५१) इत्यत्र ‘अच्’ इत्यनेन पचाद्यचोऽपि ग्रहणमिति पदमञ्जरी।]]</li> <li id="foot_krm16">16 => [[२। अत्रापि खल्प्रत्यये आत्वं न।]]</li> <li id="foot_krm17">17 => [[३। ‘ऋल्वादिभ्यः --’ (वा। ३-३-९४) इति क्तिनस्तकारस्य नकारः।]]</li> <li id="foot_krm18">18 => [[४। ‘विभाषा लीयतेः’ (६-१-५१) इति ल्यपि आत्वविकल्पः। आत्वपक्षे विलाय इति, आत्वाभावपक्षे विलीय इति च रूपद्वयम्।]]</li> <li id="foot_krm19">19 => [[५। ‘उपमाने कर्मणि च’ (३-४-४५) इति णमुल्। ‘कषादिषु--’ (३-४-४६) इति यथाविध्यनुप्रयोगः।]]</li></ul>

ली (ली꣡ द्रवीकरणे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = लायनम् / लयनम्
अनीयर् = लायनीयः / लयनीयः - लायनीया / लयनीया
ण्वुल् = लायकः - लायिका
तुमुँन् = लाययितुम् / लयितुम्
तव्य = लाययितव्यः / लयितव्यः - लाययितव्या / लयितव्या
तृच् = लाययिता / लयिता - लाययित्री / लयित्री
क्त्वा = लाययित्वा / लयित्वा
ल्यप् = प्रलाय्य / प्रलीय
क्तवतुँ = लायितवान् / लियितवान् - लायितवती / लियितवती
क्त = लायितः / लियितः - लायिता / लियिता
शतृँ = लाययन् / लयन् - लाययन्ती / लयन्ती
शानच् = लाययमानः / लयमानः - लाययमाना / लयमाना

ली (ली॒ श्लेषणे - क्र्यादिः - अनिट्)
ल्युट् = लानम् / लयनम्
अनीयर् = लानीयः / लयनीयः - लानीया / लयनीया
ण्वुल् = लायकः - लायिका
तुमुँन् = लातुम् / लेतुम्
तव्य = लातव्यः / लेतव्यः - लातव्या / लेतव्या
तृच् = लाता / लेता - लात्री / लेत्री
क्त्वा = लीत्वा
ल्यप् = प्रलाय / प्रलीय
क्तवतुँ = लीनवान् - लीनवती
क्त = लीनः - लीना
शतृँ = लिनन् - लिनती

ली (ली॒ङ् श्लेषणे - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = लानम् / लयनम्
अनीयर् = लानीयः / लयनीयः - लानीया / लयनीया
ण्वुल् = लायकः - लायिका
तुमुँन् = लातुम् / लेतुम्
तव्य = लातव्यः / लेतव्यः - लातव्या / लेतव्या
तृच् = लाता / लेता - लात्री / लेत्री
क्त्वा = लीत्वा
ल्यप् = प्रलाय / प्रलीय
क्तवतुँ = लीनवान् - लीनवती
क्त = लीनः - लीना
शानच् = लीयमानः - लीयमाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

ली द्रवीकरणे
- विलालयति, विलापयति  विलाययति, विलयति, विलयः विलायितम्  लियो वा इति व्यवस्थितविभाषात्त्वाद् विलम्भनपूजाभिभवेभ्योऽन्यत्रात्वं नास्तीत्यैत्वायौ, विलम्भनादावेवात्त्वं पुक् च-कस्त्वमुल्लापयते ? आलापयति, अपलापयते, लियः संमाननशालीनीकरणयोश्च (1370) इति तङ्, स्नेहविपाटने नुक् (तु0 7339) घृतं विलीनयति  दिवादौ लीङ् श्लेषणे (429)-लीयते क्र्य्यदौ (932) लिनाति  258

ली  श्लेषणे
- लिनाति  लीनः  दिवादौ (429) लीयते  चुरादौ ली द्रवीकरणे (10206)-घृतं विलीनयति  30

अभिलीन
वि* - अभि+ली+क्त
"चिपटा हुआ,सटा हुआ,आसक्त"

अभिलीन
वि* - अभि+ली+क्त
"आलिंगन करते हुये,ढकते हुए @ मेघ* ३६"

Adhering or clinging to, attached to; तिरश्चकार भ्रमराभिलीनयोः सुजातयोः पङ्कजकोशयोः श्रियम् R.3.8.

Embracing, shrouding; पश्चादुच्चैर्भुजतरुवनं मण्डलेनाभिलीनः Me.38.

BEGINNER, Sanskrit to English, 1890 Apte edition

अभिलीन a. 1 Adhering or clinging to, attached to; R. 3. 8. 
2 Embracing, shrouding; Me. 36. 

अभिलीन a. adhering;
 occupied by (—°).


अभिलीन Tatpur. m. f. n. (-नः-ना-नम्) Adhering, embracing,
shrouding; e. g. Meghad.: पश्चादुच्चैर्भुजतरुवनं मण्डलेनाभि-
लीनः सान्ध्यं तेजः प्रतिनवजवापुष्परक्तं दधानः । नृत्यारम्भे
हर पशुपतेरार्द्रनागाजिनेच्छाम्. E. ली with अभि, kṛt aff. क्त.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, 1872 Edition

अभिलीन अभि-लीन, अस्, आ, अम् (rt. ली), ad-
hering to, shrouding; embraced; embracing.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

अभि-लीन mfn. adhering to, clinging to (acc.), Megh. &c.


‘adhered to’, chosen (as a seat by birds or bees), Hariv.; Ragh. iii, 8.


<table> <tr> <td> </td> <td>अभिलीन</td> <td> abhilIna </td> <td>adj.</td> <td> clinging to</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>अभिलीन</td> <td> abhilIna </td> <td>adj.</td> <td> adhered to</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>अभिलीन</td> <td> abhilIna </td> <td>adj.</td> <td> chosen</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>अभिलीन</td> <td> abhilIna </td> <td>adj.</td> <td> adhering to</td> </td> </tr> </table> <table width='800px' > <tr> <td> </td> </tr> </table> <table > <colgroup> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> </colgroup>

aBilIna {% a. (f. ना) %} Adhering, embracing, shrouding, Megh.i.36.


अभिलीन (abhilIna)

Capeller Eng

Spoken Sanskrit

Apte

Apte 1890

Monier Williams Cologne

Monier Williams 1872

Goldstucker

Apte Hindi

L R Vaidya