| YouTube Channel

अभिरूप (abhirUpa)

 
शब्दसागरः
English
अभिरूप
m.
(-पः)
1. A learned Brahman, a Pandit.
2. A name of KĀMA.
3. Of the moon.
4. Of SIVA.
5. Also of VISHNU.
mfn.
(-पः-पा-पी-पं)
1. Learned.
2. Pleasing.
3. Handsome.
E.
अभि before रूप to have
form, affix क.
Capeller Eng
English
अभि॑रूप
a.
suitable, apt, beautiful (also °वन्त्†)
learned, wise.
Yates
English
अभि-रूप (पः)
m.
A pundit
Kāma.
a. Learned
handsome.
Spoken Sanskrit
English
अभिरूप - abhirUpa -
adj.
- wise
अभिरूप - abhirUpa -
adj.
- corresponding with
अभिरूप - abhirUpa -
adj.
- learned
अभिरूप - abhirUpa -
adj.
- pleasing
अभिरूप - abhirUpa -
adj.
- handsome
अभिरूप - abhirUpa -
adj.
- beautiful
अभिरूप - abhirUpa -
adj.
- conformable to
अभिरूप - abhirUpa -
m.
- moon
Wilson
English
अभिरूप
m.
(-पः)
1 A learned Brahman, a Paṇḍita.
2 A name of KĀMA.
3 Of the moon.
4 Of ŚIVA.
5 Also of VIṢṆU.
mfn.
(-पः-पा-पी-पं)
1 Learned.
2 Pleasing.
3 Handsome.
E.
अभि before रूप to have form, affix क.
Apte
English
अभिरूप [abhirūpa],
a.
[अभिगतो रूपम्]
Corresponding with, conformable or suitable to, congruous
अभिरूपमस्या वयसो वल्कलम्
Ś.*
1.V.* 1.
Pleasing, delightful, handsome, charming, beautiful, well-formed
अभिरूपेणापि स्वदारसंतुष्टेन
K.*
51
उत्कृष्टायाभिरूपाय वराय सदृशाय (कन्यां दद्यात्)
Ms.*
9.88.
Dear to, beloved or liked by, favourite
यो यः प्रदेशः सख्या मे$भिरूपः
Ś.*
6.
Learned, wise, enlightened
अभिरूपभूयिष्ठा परिषदियम्
Ś.*
1
K.*
78
Ms.*
3.144.
cf.
प्राप्तरूपाभिरूपौ द्वौ विद्वांसे सुन्दरे$पि Nm.
पः The moon.
Śiva.
Viṣṇu.
Cupid,
Comp.
˚पतिः 'having an agreeable husband',
N.
of a fast or rite performed to secure a good husband in the next world
Mk.*
1.
Apte 1890
English
अभिरूप a. [अभिगतो रूपं] 1 Corresponding with, conformable or suitable to, congruous
अभिरूपमस्या वयसो वल्कलं Ś. 1. v. l.
2 Pleasing, delightful, handsome, charming, beautiful, well-formed
अभिरूपेणापि स्वदारसंतुष्टेन K. 51
उत्कृष्टायाभिरूपाय वराय सदृशाय (कन्यां दद्यात्) Ms. 9. 88.
3 Dear to, beloved or liked by, favourite
यो यः प्रदेशः सख्या मेऽभिरूपः Ś. 6.
4 Learned, wise, enlightened
अभिरूपभूयिष्ठा परिषदियं Ś. 1
K. 78
Ms. 3. 144.
पः 1 The moon.
2 Śiva.
3 Viṣṇu.
4 Cupid,
Comp.
पतिः ‘having an agreeable husband, N. of a fast or rite performed to secure a good husband in the next world
Mk. 1.
Monier Williams Cologne
English
अभि-रूप mf(आ)n. corresponding with (dat. ), conformable to,
ŚBr.
AitBr.
pleasing, handsome, beautiful,
AV.
viii, 9, 9
Mn.
&c.
wise, learned,
Mn.
iii, 144
Śāk.
अभि-रूप
m.
the moon,
L.
Śiva,
L.
Viṣṇu,
L.
Kāmadeva,
L.
Monier Williams 1872
English
अभिरूप अभि-रूप, अस्, आ, अम्, corresponding
with
conformable to, congruous
in accordance with
pleasing, handsome, desirable, well formed, beautiful
wise, learned
(अस्), m. the moon
Śiva
Viṣṇu
Kāmadeva.
—अभिरूप-पति, इस्, m. having an agree-
able master (a rite) to secure such a master in the
next world.
Macdonell
English
अभिरूप abhí-rūpa,
a.
suitable
beautiful
🞄learned
-tā,
f.
good breeding, culture.
Goldstucker
English
अभिरूप Bahuvr. or Tatpur. 1. m. f. n. (-पः-पा-पम्)
^1 Pleas-
ing, agreeable, beautiful
(Mathureśa, Bhānudīkṣita &c.:
अभि लक्ष्यं रूपमस्य
Vardhamāna: शोभनं रूपमस्य रूपम-
भिगत इति वा)
e. g. Nal.: अभिरूपं महात्मानं परव्यूहवि-
नाशनम् यमन्वेषसि राजानं नलं पद्मनिभेक्षणम्
or Patanj. on
a Vārtt. to Pāṇ.: चञ्चा अभिरूपः ‘(a man like) a beautiful straw-
puppet’ (Kaiyyaṭa: तृणमयः पुरुषश्चञ्चा तत्सदृशो मनुष्यश्चञ्चा
संज्ञायामिति विहितस्य कनो लुप् मनुष्य इति लुप्).
^2 Re-
sembling, conform
e. g. Śatap.: ऐन्द्र्योऽभिरूपा द्वादश भ-
वन्ति &c.
^3 Learned, wise
e. g. Mahābh. Śāntip.: अभि-
रूपैः कुले जातैर्दक्षैर्भक्तैर्बहुश्रुतैः सर्वा बुद्धीः परीक्षेथास्तापसा-
श्रमिणामपि (Arjunam.: अभिरूपैः पण्डितैः). [For the ab-
stract noun comp. आभिरूपक and आभिरूप्य.]
2. m. (-पः)
^1 A name or epithet of:
a. Kāma,
b. Viṣṇu,
c. Śiva.
^2 The moon. [Śabdaratnāv.: अभिरूपो बुधे रम्ये
कामेन्दुहरविष्णुषु
but amongst the thousand names of
Viṣṇu in the Mahābhārata this name does not occur, nor
amongst the same amount of names of Śiva in the Padma-
purāṇa.] E. अभि and रूप.
Benfey
English
अभिरूप अभि-रूप,
adj.
,
f.
पा।
1.
Suitable.
2. Beautiful, Man. 9, 88.
3. Learned, Man. 3, 144.
--
Comp.
अन्-,
adj.
ugly, Daśak. in Chr. 184, 8.
Apte Hindi
Hindi
अभिरूप
वि* - अभि+रूप्+अच्
"अनुरूप, समनुरूप, उपयुक्त"
अभिरूप
वि* - अभि+रूप्+अच्
"सुखद, हर्षपूर्ण"
अभिरूप
वि* - अभि+रूप्+अच्
"प्रिय, प्यारा, इष्ट, कृपापात्र"
अभिरूप
वि* - अभि+रूप्+अच्
"विद्वान, बुद्धिमान, समझदार"
अभिरूपः
पुं*
- अभि+रूप्+अच्
चन्द्रमा
अभिरूपः
पुं*
- अभि+रूप्+अच्
शिव
अभिरूपः
पुं*
- अभि+रूप्+अच्
विष्णु
अभिरूपः
पुं*
- अभि+रूप्+अच्
कामदेव
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अभिरूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > अभि + रूप (रूपक्रियायाम्) + णिच् - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > अभिरूपयति सर्वम्
अभिरूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿವ /ಈಶ್ವರ
अभिरूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಂದ್ರ
अभिरूप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಮ /ಮನ್ಮಥ
व्युत्पत्तिः - > अभिरूपमस्य
अभिरूप
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮನೋಹರವಾದ /ಸುಂದರವಾದ
प्रयोगाः - > "उत्कृष्टायामभिरूपाय वराय सदृशाय च"
उल्लेखाः - > मनु० ९-८८
अभिरूप
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪಂಡಿತ /ಜ್ಞಾನಿ
व्युत्पत्तिः - > अभिगतं रूपं येन
प्रयोगाः - > "अभिरूपभूयिष्ठा परिषदियम्"
उल्लेखाः - > शाकु०
अभिरूप
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಿಯವಾದ /ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಾದ
प्रयोगाः - > "यो यः प्रदेशः सख्या मेऽभिरूपस्तं तमालिखितुकामो भवेत्"
उल्लेखाः - > शाकु०
अभिरूप
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಯುಕ್ತವಾದ /ಯೋಗ್ಯವಾದ
L R Vaidya
English
aBirUpa {% (I) a. (f. पा) %} 1. Pleasing, agreeable, handsome, उत्कृष्टायाभिरूपाय वराय सदृशाय M.ix.88
2. conformable to, काममनाभिरूपमस्यां वयसो वल्कलम् Sak.i.
3. learned, wise, आर्ये अभिरूपभूयिष्ठा परिषदियम् Sak.i.
aBirUpa {% (II) m. %} 1. The moon
2. Kāmadeva
3. Vishṇu
4. Śiva.
Bopp
Latin
अभिरूप (BAH. ex अभि et रूप n. forma) formosus. N. 12. 30.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
अभिरूप
पु
अभिरूप, बुध, कान्त
अभिरूपो बुधे कान्ते यामिः स्वसृकुलस्त्रियोः
verse 3.1.1.27
page 0015
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Abhirūpa, n. of a former Buddha: Mv 〔i.139.14〕.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
सुन्दर, चारु, रुचिर, सुदृश्य, शोभन, कान्त, वाम, सुरुप, मनोरम, मनोज्ञ, साधु, सौम्य, श्रीयुक्त, सुमुख, अभिराम, सुषम, पेशल, रुच्य, मञ्जु, मञ्जुल, वृन्दार, मनोहारिन्, लावण्यवत्, रूपवत्, भद्रक, रमणीय, रामणीयक, बन्धूर, बन्धुर, वल्गु, हारि, स्वरूप, अभिरूप, दिव्य
adjective
रूपलावण्यसम्पन्नः।
"बालकः सुन्दरः अस्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
विद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः
मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ३४१
व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः
निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ३४२
कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः
-wordlist-
विद्वस् (पुं), सुधी (पुं), कवि (पुं), विचक्षण (पुं), लब्धवर्ण (पुं), ज्ञ (पुं), प्राप्तरूप (पुं), कृति (पुं), कृष्टि (पुं), अभिरूप (पुं), धीर (पुं), मेधाविन् (पुं), कोविद (पुं), विशारद (पुं), सूरि (पुं), दोषज्ञ (पुं), प्राज्ञ (पुं), पण्डित (पुं), मनीषिन् (पुं), बुध (पुं), प्रबुद्ध (पुं), व्यक्त (पुं), विपश्चित् (पुं), सङ्ख्यावत् (पुं), सत् (पुं), प्रवीण (पुं), शिक्षित (पुं), निष्णात (पुं), निपुण (पुं), दक्ष (पुं), कृतकर्मन् (पुं), कृतहस्त (पुं), कृतमुख (पुं), कुशल (पुं), चतुर (पुं), अभिज्ञ (पुं), विज्ञ (पुं), वैज्ञानिक (पुं), पटु (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
धीर
धीर, धीमत्, लब्धवर्ण, विपश्चित्, वृद्ध, विद्वस्, प्राप्तरूप, अभिरूप, सूरि, प्राज्ञ, पण्डित, मनीषिन्, ज्ञ, दोषज्ञ, कोविद, प्रबुद्ध, बुध, सुधी, कृती, कृष्टि, कवि, व्यक्त, विशारद, विचक्षण, मेधाविन्, संख्यावत्, मतिमत्
धीरो धीमान् लब्धवर्णो विपश्चिद्,
वृद्धो विद्वान् प्राप्तरूपोऽभिरूपः
सूरिः प्राज्ञः पण्डितः सन्मनीषी,
ज्ञो दोषज्ञः कोविदः स्यात्प्रबुद्धः ३३२
बुधः सुधीः कृती कृष्टिः कविर्व्यक्तो विशारदः
विचक्षणश्च मेधावी संख्यावान्मतिमान्मतः ३३३
verse 2.1.1.332
page 0040
नाममाला
Sanskrit
प्राज्ञ, मेधाविन्, विद्वस्, अभिरूप, विचक्षण, पण्डित, सूरि, आचार्य, वाग्मिन्, नैयायिक
प्राज्ञमेधाविनौ विद्वानभिरूपो विचक्षणः
पण्डितः सूरिराचार्यो वाग्मी नैयायिकः स्मृतः १११
verse 0.1.1.111
page 0056
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अभिरूप,
पुं,
(अभिलक्ष्यं रूपमस्य ।) पण्डितः इतिहेमचन्द्रः
कामदेवः चन्द्रः शिवः विष्णुः ।इति शब्दरत्नावली
अभिरूपः, त्रि, (अभिरूपयति शास्त्रार्थं निरूप-यति, अभिरूप + णिच् + अच् ।) मनोहरः ।पण्डितः इति मेदिनी
(“इयं हि रसभाव-विशेषदीक्षागुरोः विक्रमादित्यस्याभिरूपभूयिष्ठापरिषद्” इति शाकुन्तले ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अभिरूप
त्रि०
अभिरूपयति सर्वं स्वात्मकं करोति
चु०
रूप-अच् शिवे, विष्णौ अभिरूपयति निरूप-यति पण्डिते उत्कृष्टं रूपं यस्य कन्दर्पे, चन्द्रेच मनोहरे
त्रि०
“उत्कृष्टायाभिरूपाय वराय सदृ-शाय च” मनुः “अभिरूपगुणभूयिष्ठा परिषत्” शकु०७ अनुरूपे
त्रि०
“काममनभिरूप्रमस्या वयसो वल्कलम्”शकु० अभिरूपस्य भावः मनोज्ञा० वुञ् आभि-रूपकम् ष्यञ् आभिरूप्यञ्च सौन्दर्य्यादौ
न०
“अर्च-कस्य तपोयोगादर्चनस्यातिशायनात् आभिरूप्याच्चविम्बानां देवः सान्निध्यमृच्छति” ति० त०
पु०
Capeller
German
अभिरूप angemessen, schön, gebildet.
Burnouf
French
अभिरूप अभिरूप a. (रूप) beau.
Bien formé,
instruit. -- S.
m.
brâhmane instruit
np. de विष्णु, de
शिव, de काम, de सोम।
Stchoupak
French
अभि-रूप-
a. beau
conforme
cultivé
aimé
-ता-
f.
fait
d'être instruit ou bien élevé
-वन्त्- a. beau.