| YouTube Channel

अभियोगः (abhiyogaH)

 
Apte
English
अभियोगः [abhiyōgḥ], 1 Application or devotion (to something)
connection
गुरुचर्यातपस्तन्त्रमन्त्रयोगाभियोगजाम्
Māl.
 9.52
Ch.
P.
 II.
Close application, perseverance, zealous intentness, energetic effort, exertion
˚भाज् persevering, resolute
निरुत्सुकानामभियोगभाजाम्
Ki.*
 3.4
सन्तः स्वयं परहितेषु कृताभियोगाः
Bh.*
 2.73
Māl.
 1.34
मत्प्रियाभियोगेन
Māl.
 1
तदभियोगं प्रति निरुद्योगः
Mu.*
 1.
स्वयमभियोगदुःखैःibid.
Dk.*
 41
K.*
 345
Śi.*
 7.63.
(a) Application or devotion to learn something
कस्यां कलायामभियोगो भवत्योः
M.*
 5 to what art have you applied or devoted yourselves
K.*
 19. (b) Learning, scholarship
अभियोगश्च शब्दादेरशिष्टानां अभियोगश्चेतरेषाम् ŚB. on MS.
(a) Attack, assault
invasion (of a town or country)
क्षुभितं वनगोचरा- भियोगात्
Ki.*
 13.1, 2.46
Ku.*
 7.5
Ve.*
 4
Māl.
 8
Mu.*
 2, 1.7
Mv.*
 6.38. (b) Battle, war, conffict.
(In law) A charge, accusation, plaint, indictment
अभियोगमनिस्तीर्य नैनं प्रत्यभियोजयेत्
Y.*
 2.9.
Apte 1890
English
अभियोगः 1 Application or devotion (to some thing)
connection
गुरुचर्यातपस्तंत्रमंत्रयोगाभियोगजां Māl. 9. 51
Ch. P. 11.
2 Close application, perseverance, zealous intentness, energetic effort, exertion
°भाज् persevering, resolute Ki. 3. 40
संतः स्वयं परहितेषु कृताभियोगाः Bh. 2. 73
Māl. 1. 34
मत्प्रियाभियोगेन Māl. 1
तदभियोगं प्रति निरुद्योगः Mu. 1
स्वयमभियोगदुःखैः ibid.
Dk. 41, K. 345
Śi. 7. 63.
3 (a) Application or devotion to learn something
कस्यां कलायामभियोगो भवत्योः M. 5 to what art have you applied or devoted yourselves
K. 109. (b) Learning, scholarship
अनभियोगश्च शब्दादेरशिष्टानां अभियोगश्चेतरेषां Śabarasvāmin.
4 (a) Attack, assault
invasion (of a town or country)
क्षुभितं वनगोचराभियोगात् Ki. 13. 10, 2. 46
Ku. 7. 50
Ve. 4
Māl. 8, Mu. 2, 1. 7, Mv. 6. 38. (b) Battle, war, conflict.
5 (In law) A charge, accusation, plaint, indictment
अभियोगमनिस्तीर्य नैनं प्रत्यभियोजयेत् Y. 2. 9.
Hindi
Hindi
अभियोजन पक्ष (पु)
Apte Hindi
Hindi
अभियोगः
पुं*
 - अभि+युज्+घञ्
"लगाव, लगन, मेल-जोल, गुरुचर्या"
अभियोगः
पुं*
 - अभि+युज्+घञ्
"घना लगाव, धीरज, प्रबल, प्रयास"
अभियोगः
पुं*
 - अभि+युज्+घञ्
"(क)किसी चीजको सीखने की लगन(ख)सीखना, विद्वता"
अभियोगः
पुं*
 - अभि+युज्+घञ्
"आक्रमण हमला, चढ़ाई"
अभियोगः
पुं*
 - अभि+युज्+घञ्
"आरोप, दोषारोपण, पूर्वपक्ष"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अभि + युजिर् = अभियुज्यते । अभियोगः ।
कन्नडार्थः - > ಉದ್ಯೋಗಶೀಲನಾಗು /ಕಾರ್ಯತತ್ಪರನಾಗು
प्रयोगाः - > "एते वयं स्वकर्मणि अभियुज्यामहे । प्रियं नः, वयमपि स्वकर्मणि अभियुज्यामहे"
उल्लेखाः - > मुद्रा० ३
अभि + युजिर् = अभियुज्यते । अभियोगः ।
कन्नडार्थः - > ಆಕ್ರಮಿಸು /ಮೇಲೆ ಬೀಳು /ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕು
प्रयोगाः - > "स प्रापदप्राप्तपराभियोगं नरेन्द्रगुप्तं नगरं मुहूर्तात्"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-५०
अभि + युजिर् = अभियुज्यते । अभियोगः ।
कन्नडार्थः - > ಹೊಸದಾದ ಅವಮಾನ /ಪರಾಭವ
प्रयोगाः - > "अभियोग इमान् महीभुजो भवता तस्य कृतः कृतावधेः"
उल्लेखाः - > किरा० २-४६
अभि + युजिर् = अभियुज्यते । अभियोगः ।
कन्नडार्थः - > ಅಪರಾಧದ ಆಪಾದನೆಗೊಳಗಾಗು
प्रयोगाः - > "अभियोगमनिस्तीर्य नैनं प्रत्यभियोजयेत्"
उल्लेखाः - > याज्ञ० २-९
अभि + युजिर् = अभियुज्यते । अभियोगः ।
कन्नडार्थः - > ಅಭಿನಿವೇಶ ಹೊಂದು /ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದು
प्रयोगाः - > "अथ कस्यां कलायामभियोगो भवतः?"
अभि + युजिर् = अभियुज्यते । अभियोगः ।
कन्नडार्थः - > ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೇಳು /ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೇಳು /ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿ ಕೇಳು
प्रयोगाः - > "विभावितैकदेशेन देयं यदभियुज्यते"
उल्लेखाः - > विक्र० ४-३३
अभि + युजिर् = अभियुज्यते । अभियोगः ।
कन्नडार्थः - > ತಡೆಗಟ್ಟು /ನಿರ್ಬಂಧಿಸು /ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿಡು
प्रयोगाः - > "क्षभितं वनगोचराभियोगात्"
उल्लेखाः - > किरा० १३-१०
अभि + युजिर् = अभियुज्यते । अभियोगः ।
कन्नडार्थः - > ಹೇಳು /ಮಾತನಾಡು
प्रयोगाः - > "नाभियोक्तुमनृतं त्वमिष्यसे कस्तपस्विविशिखेषु चादरः"
उल्लेखाः - > किरा० १३-५८
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) अभि+युजिर्(योगे)+घञ् । ‘भावे’ ३.३.१८। १आसक्तिः। *** ‘अथ कस्यां कलायां भवतः अभियोगः’ मालवि० ५ ।. २..सद्यः प्राप्तः पराभवः। ‘अभियोगस्तु शपथे स्यादार्द्रे च पराभवे’ विश्वः। ‘अभियोग इमान् महीभुजो भवता तस्य कृतः कृतावधेः’ किरा० २.४६ । ३.आक्रमणम् । ‘स प्रापदप्राप्तपराभियोगम्’ कुमा० ७.५० । विद्वत्ता । ‘अभियोगश्च शब्दादेरशिष्टानाम् अभियोगश्चेतरेषाम्’ शबर० । ४.आपादनम्, अपराधादियोजनम् । ‘अभियोगमनिस्तीर्य नैनं प्रत्यभियोजयेत्’ याज्ञ० २.९ । ५.युद्धार्थम् आह्वानम्, अभिग्रहः। ‘अभियोगस्त्वभिग्रहः’ अमरः। ६.उद्योगः। ‘अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः’ हैमः। ‘निरुत्सुकानामभियोगभाजां समुत्सुकेवाङ्कमुपैति सिद्धिः’ किरा० ३.४० । ७..शपथम्, प्रतिज्ञा ।८.अवरोधः। ‘क्षुभितं वनगोचराभियोगात्’ किरा० १३.१० । ९.अभ्यासः, लग्नम् । ***१०.आग्रहः। ‘सन्तः स्वयं कृताभियोगः’ नीतिश० । ‘गुरुचर्यातपस्तन्त्रमन्त्रयोगाभियोगजाम्’ मालती० ९.५३ ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 परीक्षा, परीक्षणम्, प्रयोगः, अभियोगः
noun
विशेषतः कस्यापि रोगस्य कारणं ज्ञातुं शारीरिकाणां पदार्थानां विवेचनस्य क्रिया।
"मया मम रक्तस्य परीक्षा कर्तव्या।"
Synonyms:
 अधिकारः, अभियोगः, स्वाम्यम्, स्वामित्वम्
noun
सः स्वामिभावः यस्य आधारेण किमपि वस्तु स्वस्य समीपे स्थापयितुम् अथवा तस्य वस्तुनः अन्यस्मात् याचनं शक्यते।
"सीतायाः अपि अस्यां सम्पत्तौ अधिकारः अस्ति।"
Synonyms:
 प्रकरणम्, वादः, अभियोगः, अक्षः
noun
अपराधाधिकारसम्बन्धे अन्येन विरोधे स्वार्थसम्बन्धितया न्यायालये कथनम्।
"एतद् प्रकरणं विमर्शार्थे न्यायालये अस्ति।"
Synonyms:
 अभियोगः
noun
न्यायालये अधिकारिणः संमुखे वा अपराधादियोजनम्।
"अद्य पौरन्यायालये मम अभियोगः अस्ति।"
Synonyms:
 अभियोगः
noun
अपकारनिवारणार्थे क्षतपूर्त्यर्थे वा न्यायालये कृता प्रार्थना।
"परीक्षणाद् अनन्तरं ज्ञातं यद् तस्य उपरि कृतः अभियोगः असत्यः एव।"
Synonyms:
 आरोपः, दोषः, दोषारोपः, दोषणम्, अभियोगः, अभिशंसनम्, अभिशस्ति, अवस्कन्दनम्, शङ्काभियोगः
noun
कस्मिन् अपि विषये कम् अपि दोषी इति आशङ्क्य तस्य आरोपकथनम्।
"भ्रष्टाचारस्य आरोपात् सः कार्यालयाद् निलम्बितः अस्ति।"
Synonyms:
 आक्रमणम्, अभियोगः, अवगोरणम्, अभ्याघातः, आघातः, उपघातः
noun
बलेन सेनया सह स्वं प्रदेशम् उल्लंघ्य अपरस्य प्रान्ते गमनम्।
"शत्रुसेना सीमाभागे आक्रमणम् अकरोत्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अभियोगः,
पुं,
 (अभि + युज् + भावे घञ् ।) अप-राधादियोजनं । अन्येन विरोधे स्वार्थसम्बन्धितयाराजसमीपे कथनं । आद्दास नालिश इतिख्यातः । यथा, --“अभियोगमनिस्तीर्य्य नैनं प्रत्यभियोजयेत्” ।इति याज्ञवल्क्यः ॥
युद्धार्थाह्वानं । इति राय-मुकुटः ॥
अपकारकरणेच्छापूर्व्वकाक्रमणं । तत्प-र्य्यायः । अभिग्रहः २ । इत्यमरः ॥
उद्योगः ।इति हेमचन्द्रः ॥
(“स प्रापदप्राप्तपराभियोगंनरेन्द्रगुप्तं नगरं महूर्त्तात्” ।इति कुमारसम्भवे ।)