| YouTube Channel

अभिभव (abhibhava)

 
शब्दसागरः
English
अभिभव
m.
(-वः)
1. Defeat, subjugation.
2. Humiliation, disgrace.
E.
अभि
implying inferiority, and भव being
from भू to be, and अप्
aff.
Capeller Eng
English
अभिभव
a.
predominant, superior.
m.
predominance,
superiority, overthrow, humiliation, defeat (also अभिभव°न
n.
).
Yates
English
अभि-भव (वः) 1.
m.
Defeat.
Spoken Sanskrit
English
अभिभव - abhibhava -
adj.
- powerful
अभिभव - abhibhava -
m.
- defeat
अभिभव - abhibhava -
m.
- mortification
अभिभव - abhibhava -
m.
- rape
अभिभव - abhibhava -
m.
- subjugation under
अभिभव - abhibhava -
m.
- disregard
अभिभव - abhibhava -
m.
- prevailing
अभिभव - abhibhava -
m.
- disrespect
अभिभव - abhibhava -
m.
- predominance
अभिभव - abhibhava -
m.
- humiliation
अभिभव - abhibhava -
m.
- overpowering
Wilson
English
अभिभव
m.
(-वः)
1 Defeat, subjugation.
2 Humiliation, disgrace.
E.
अभि implying inferiority, and भव being
from भू to be, and
अप्
aff.
Apte
English
अभिभवः [abhibhavḥ], 1 Defeat, subjugation, subjection, overpowering
इतरेतरानभिभवेन मृगास्तमुपासते गुरुमिवान्तसदः
Ki.*
6.34 (cf.
K.*
45 and the Bible "The wolf shall also dwell with the lamb"
&c.
)
8.28
स्पर्शानुकूला इव सूर्यकान्तास्तद- न्यतेजोभिभवाद्वमन्ति
Ś.*
2.7 when assailed, opposed, overpowered by another energy
अभिभवः कुत एव सपत्नजः
R.*
9.4.4.21.
Being overpowered जराभिभवविच्छायम्
K.*
346
being attacked or affected, stupefied (by fever
&c.
)
रोगशान्तिर्न चाभिभवः Suśr.
Contempt, disrespect
निरभिभवसाराः परकथाः
Bh.*
2.64.
Humiliation, mortification (of pride)
अलभ्यशोकाभिभवेयमाकृतिः
Ku.*
5. 43
K.*
195.
Predominance, prevalence, rise, spread
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः
Bg.*
1.41
Ki.*
2.37.
Apte 1890
English
अभिभवः 1 Defeat, subjugation, subjection, overpowering
इतरेतरानभिभवेन मृगास्तमुपासते गुरुमिवांतसदः Ki. 6. 34 (cf. K. 45 and the Bible “The wolf shall also dwell with the lamb” &c.)
8. 28
स्पर्शानुकूला इव सूर्यकांतास्तदन्यतेजोभिभवाद्वमंति Ś. 2. 7 when assailed, opposed, overpowered by another energy
अभिभवः कुत एव सपत्नजः R. 9. 4, 4. 21.
2 Being overpowered
जराभिभवविच्छायं K. 346
being attacked or affected, stupefied (by fever &c.)
रोगशांतिर्न चाभिभवः Suśr.
3 Contempt, disrespect
निरभिभवसाराः परकथाः Bh. 2. 64.
4 Humiliation, mortification (of pride)
अलभ्यशोकाभिभवेयमाकृतिः Ku. 5. 43
K. 195.
5 Predominance, prevalence, rise, spread
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यंति कुलस्त्रियः Bg. 1. 41
Ki. 2. 37.
Monier Williams Cologne
English
अभि-भव॑ a See 1. अभि-√ भू below.
अभि-भव॑ b
mfn.
overpowering, powerful,
AV.
i, 29, 4
अभि-भव॑ (अस्),
m.
prevailing, overpowering, predominance,
Bhag.
&c.
defeat, subjugation under (instr. or
abl.
, or in comp. )
disregard, disrespect
humiliation, mortification.
Monier Williams 1872
English
अभिभव अभि-भव। See अभि-भू below.
अभि-भव, अस्, आ, अम्, overpowering
(अस्), m.
addition
prevailing, overpowering, excessive power,
predominance
defeat, subjugation
disregard, disre-
spect
humiliation, mortification, disgrace.
Goldstucker
English
अभिभव Tatpur. m. (-वः)
^1 The being overpowered or op-
pressed, defeat, discomfiture
e. g. Hitopad.: बलवानपि
निस्तेजाः कस्य नाभिभवास्पदम्
or Bhaṭṭik.: बधेन संख्ये पि-
शिताशनानां क्षत्रान्तकस्याभिभवेन चैव आढ्यंभविष्णुः &c.
or त्वयाद्य लङ्काभिभवेऽतिहर्षाद्दुष्टो…ऽन्तरात्माः or figu-
ratively: Śakunt.: स्पर्शानुकूला इव सूर्यकान्तास्तदन्यतेजोऽभि-
भवाद्वमन्ति ‘like as the sun-stones, agreeable to the
touch (if left undisturbed in their position) emit fire
when they are overpowered by other (i. e. by the sun's)
fire’, (not: ‘when other fire comes to them’, as has been
proposed to render this passage)
or Atharv.: अभीवर्तो
ऽभिभवः सपत्नक्षयणो मणिः, ‘the magic jewel which is
…defeat’, i. e. by which defeat is worked.
^2 Becoming
latent, ceasing apparently to exist
in this sense esp. in
philosophical writings
e. g. Nyāya S.: अभिव्यक्तौ चाभिभ-
वात्
or Yoga S.: व्युत्थाननिरोधसंस्कारयोरभिभवप्रादुर्भा-
वौ निरोधलक्षणचित्तान्वयो निरोधपरिणामः
or Ved. Sū-
tra: अनभिभवं दर्शयति (Śaṅkara: “…एष ह्यात्मा
नश्यति यं ब्रह्मचर्येणानुविन्दते”…)
or Sāṅkhyakār.: सौ-
क्ष्म्याद्व्यवधानादभिभवात्… [Iswarak.: (scil. सतामप्यर्था-
नामनुपलब्धिः) यथा सूर्यतेजसाभिभूता ग्रहनक्षत्रतारकादयो
नोपलभ्यन्ते].
^3 Humiliation, abatement of pride, (comp.
अभिभूत 4.)
e. g. Bhartṛh.: निरभिभवसाराः परकथाः. E.
भू with अभि, kṛt aff. अप्.
Benfey
English
अभिभव अभिभव, i. e. अभि-भू +
अ,
m.
1. The being overpowered, Śāk.
d. 40. 2. Defeat.
--
Comp.
निस्-,
adj.
,
not surpassable, Bhartṛ. 2, 54.
Apte Hindi
Hindi
अभिभवः
पुं*
- अभि+भू+अप्
"हार, पराभव, दमन"
अभिभवः
पुं*
- अभि+भू+अप्
"पराभूत होना, आक्रान्त या प्रभावित होना मूर्छित होना"
अभिभवः
पुं*
- अभि+भू+अप्
"तिरस्कार, अपमान"
अभिभवः
पुं*
- अभि+भू+अप्
"निरादर, मानभंग"
अभिभवः
पुं*
- अभि+भू+अप्
"प्रबलता, उद्भव, विस्तार"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
अभिभव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಿರಸ್ಕಾರ
अभिभव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಪಮಾನ
निष्पत्तिः - > अभि + भू (सत्तायाम्) - "अप्" (३-३-५७)
प्रयोगाः - > "अभिभवोदितमन्युविदीपितः समभिसृत्य भृशं जवमोजसा" "अलम्यशोकाभिभवेयमाकृतिः"
उल्लेखाः - > किरा० १८-७, कुमा० ५-४३
अभिभव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಾಜಯ /ಸೋಲು
प्रयोगाः - > "रघोरभिभवाशङ्कि चुक्षुभे द्विषतां मनः"
उल्लेखाः - > रघु० ४-२१
अभिभव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಗ್ಗುವುದು /ರೋಗಾದಿಗಳಿಂದ ಜ್ಞಾನ ತಪ್ಪುವುದು
L R Vaidya
English
aBiBava {% m. %} 1. Defeat, subjugation, अभिभवः कुत एव सपत्नजः R.ix.4
2. the being overpowered, सूर्यकान्तस्तदन्यतेजोभिभवाद्वमन्ति Sak.ii.
3. humiliation, abatement of pride, अलभ्यशोकाभिभवेयमाक्तुर्विमानना सुभ्रु कुतः पितुर्गृहे K.S.v.43
4. contempt, disrespect, निरभिभवसाराः परकथाः Bhartr.ii.64
5. rise, spread, अधर्माभिभवान्कृष्य प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः Bg.i.41.
Bopp
Latin
अभिभव m. (r. भू s. अ) actio praevalendi, superandi. BH.
1. 41.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
chas chod
अभिभव / पराभव
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
निकृतस्तु विप्रकृतो न्यक्कारस्तु तिरस्क्रिया
परिभावो विप्रकारः परापर्यभितो भवः ४४१
अत्याकारो निकारश्च विप्रलब्धस्तु वञ्चितः
-wordlist-
निकृत (पुं), विप्रकृत (पुं), न्यक्कार (पुं), तिरस्क्रिया (स्त्री), परिभाव (पुं), विप्रकार (पुं), पराभव (पुं), परिभव (पुं), अभिभव (पुं), अत्याकार (पुं), निकार (पुं), विप्रलब्ध (पुं), वञ्चित (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अत्याकार
अत्याकार, परिभव, निकार, पराभव, अनादर, अभिभव, तिरस्कार
अत्याकारः परिभवो निकारश्च पराभवः
अनादरश्चाभिभवस्तिरस्कारश्च कथ्यते ७०४
verse 4.1.1.704
page 0081
अभिषङ्ग
अभिषङ्ग, संसर्ग, अभिभव, आक्रोश
संसर्गाभिभवाक्रोशेष्वभिषङ्गः प्रकीर्त्तितः ८४५
verse 5.1.1.845
page 0097
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अभिभवः,
पुं,
(अभि + भू + भावे अप् ।) गर्व्व-नाशः परिभवः पराभवः इति शब्दरत्ना-वली हेमचन्द्रश्च
(पराजयः तिरस्कारः ।“रघोरभिभवाशङ्कि चुक्षुभे द्विषतां मनः” ।इति रघुवंशे ।“बलवानपि निस्तेजाः कस्य नाभिभवास्पदं” ।इति हितोपदेशे ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
अभिभव
पु०
अभि + भू--अप् पराजये, तिरस्कारे, अनादरे, “रघोरभिभवाशङ्कि चुक्षुभे द्विषतां मनः”रघुः “अलभ्यशोकाभिभवेयमाकृतिर्विमानना सुभ्रु! कुतःपितुर्गृहे” कु० “अधर्माभिभवाच्चैव प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः”गीता रोगादिना गात्रादिजडीभावे “वृषसिंहवृश्चिकघटैर्विद्धि स्थानं गमागमौन स्तः मृतं चापिनष्टं रोगशान्तिर्नचाभिभवः” षट् पञ्चाशिका
Capeller
German
अभिभव übermächtig
m.
Macht, Kraft,
Gewalt, Vergewaltigung, Bewältigung.
Burnouf
French
अभिभव अभिभव
m.
(भू) prééminence
action de
prévaloir, de subjuguer.
अभिभवामि 1, ac. s'ajouter à
arriver à, parvenir à:
ले कीर्तिर् लोकान् सर्वान् अभिभविष्यति ta gloire
s'étendra dans tous les mondes.
Attaquer: वाणैस् à coups
de flèche
défaire
vaincre. -- Pp. अभिभूत।
अभिभूति
f.
air de supériorité
manque de respect.
Stchoupak
French
अभि-भव-
m.
supériorité
fait d'être dominé par, de succomber
à
mépris
humiliation
adjonction.